{"id":10460,"date":"2020-06-09T22:56:13","date_gmt":"2020-06-09T20:56:13","guid":{"rendered":"https:\/\/shinigami.pl\/?p=10460"},"modified":"2023-01-15T16:08:38","modified_gmt":"2023-01-15T14:08:38","slug":"4th-wall-lamanie-czwartej-sciany","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/shinigami.pl\/?p=10460","title":{"rendered":"4th Wall – \u0142amanie czwartej \u015bciany"},"content":{"rendered":"
<\/div>

Okre\u015bleniem \u201cbreaking the fourth wall\u201d, czyli \u201czburzenie czwartej \u015bciany\u201d nazywamy te momenty, gdy postacie na scenie\/ekranie s\u0105 \u015bwiadome tego, \u017ce uczestnicz\u0105 w filmie\/grze\/przedstawieniu. Pami\u0119tacie scen\u0119 z filmu \u201cJay i Cichy Bob kontratakuj\u0105\u201d gdy w pewnym momencie pada pytanie do pary g\u0142\u00f3wnych bohater\u00f3w: \u201ca co za idiota by zap\u0142aci\u0142, by was ogl\u0105da\u0107?\u201d i wszyscy aktorzy rzucaj\u0105 znacz\u0105ce spojrzenie w stron\u0119 kamery i r\u00f3wnocze\u015bnie widowni na sali kinowej? No w\u0142a\u015bnie.<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Gry ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 interaktywno\u015b\u0107 maj\u0105 jednak du\u017co wi\u0119ksze mo\u017cliwo\u015bci \u201czburzenia czwartej \u015bciany\u201d ni\u017c bohater przemawiaj\u0105cy wprost do ekranu, jednak niecz\u0119sto developerzy si\u0119gaj\u0105 po inne rozwi\u0105zania. Te momenty jednak, gdy prze\u0142amanie czwartej \u015bciany staje si\u0119 elementem gameplayu, potrafi\u0105 naprawd\u0119 zapa\u015b\u0107 w pami\u0119\u0107.<\/span><\/p>\n

Poni\u017cej przedstawiam swoje pi\u0119\u0107 ulubionych moment\u00f3w, gdy \u201cczwarta \u015bciana\u201d w grze zosta\u0142a zburzona; b\u0119d\u0105 to zar\u00f3wno momenty, gdy posta\u0107 wykonuje proste gesty w stron\u0119 ekranu, jak i co\u015b, co sta\u0142o si\u0119 integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 rozgrywki. Lista jest, rzecz jasna, niezwykle wr\u0119cz subiektywna. UWAGA: opisy niekt\u00f3rych pozycji zawieraj\u0105 kluczowe dla fabu\u0142y omawianych gier spoilery.<\/span><\/p>\n

5. Gobliins 2<\/strong><\/span><\/p>\n

\"\"<\/span><\/p>\n

No dobra, przygod\u00f3wki point\u2019n\u2019click bardzo cz\u0119sto wykorzystuj\u0105 klasyczne \u201czburzenie czwartej \u015bciany\u201d. Czy to w pierwszym King\u2019s Quest bohater m\u00f3wi: \u201cwi\u0119c dobrze, zaczekam tu, a\u017c b\u0119dziemy mogli kontynuowa\u0107 nasz\u0105 przygod\u0119\u201d, czy George Stobbart barwnie opisuj\u0105cy graczowi sytuacj\u0119, czy z\u0142o\u015bliwe opisy naszych zgon\u00f3w w Space Questach wyg\u0142aszane przez podobizny developer\u00f3w (nawet nie wnikajmy w przygod\u00f3wki LucasArts), ten zabieg towarzyszy mi\u0142o\u015bnikom przygod\u00f3wek od bardzo wielu lat. Mi jednak najbardziej w pami\u0119\u0107 zapad\u0142a akcja z Gobliins 2, przygod\u00f3wki miejscami wr\u0119cz abstrakcyjnej. Po ka\u017cdej udanej czynno\u015bci gobliny pokazuj\u0105 ci uniesiony do g\u00f3ry kciuk jako gest aprobaty. W sytuacji gdy grasz na o\u015blep w gr\u0119 z w wi\u0119kszo\u015bci nielogicznymi zagadkami i co gorsza w ca\u0142o\u015bci po francusku, czyli j\u0119zyku, kt\u00f3rego kompletnie nie rozumiesz, ten gest znaczy\u0142 wiele. W\u0142a\u015bciwie to sam do tej pory pokazuj\u0119 \u201cthumbs up\u201d w spos\u00f3b imituj\u0105cy gobliny, cho\u0107 w sam\u0105 gr\u0119 gra\u0142em tak mniej wi\u0119cej dwadzie\u015bcia lat temu. Dla pami\u0119taj\u0105cych: \u201cgoblinami sterowa\u0142a Patrycja Wardza\u0142a\u201d.<\/span><\/p>\n

4. Banjo-Kazooie, Banjo-Tooie<\/strong><\/span><\/p>\n

\"\"<\/span><\/p>\n

Banjo-Kazooie i Banjo-Tooie to platformery 3D na konsol\u0119 Nintendo 64, skierowane przede wszystkim do m\u0142odszych graczy \u2013 nie znaczy to jednak, \u017ce doros\u0142y nie b\u0119dzie mia\u0142 przyjemno\u015bci z grania w nie. \u201cBurzenie czwartej \u015bciany\u201d zaczyna si\u0119 ju\u017c wtedy, gdy przyjazny kret Bottles chce nas uczy\u0107 dodatkowych ruch\u00f3w, kt\u00f3re \u201cpomog\u0105 w dalszej grze\u201d, ale je\u015bli go wkurzymy, to zagrozi, \u017ce \u201cskasuje ca\u0142\u0105 gr\u0119 z kartrid\u017ca\u201d! Najwi\u0119cej jednak mo\u017cna w kontek\u015bcie \u201c4th wall\u201d powiedzie\u0107 mo\u017cna o ZAKO\u0143CZENIU. Tam szaman Mumbo pokazuje niedost\u0119pne wcze\u015bniej lokacje, do kt\u00f3rych mo\u017cna dotrze\u0107 dopiero, gdy \u201cpojawi si\u0119 druga cz\u0119\u015b\u0107 naszej gry, Banjo-Tooie\u201d. (Trik ten nazywa\u0142 si\u0119 Stop-n-Swop i na dobr\u0105 spraw\u0119 nigdy nie ukaza\u0142 si\u0119 w zamierzonej pierwotnie postaci, ale nie jest to g\u0142\u00f3wnym tematem tego akapitu.) W sequelu, Banjo-Tooie, najbardziej w kontek\u015bcie \u201cbreaking the 4th wall\u201d zapami\u0119ta\u0142em rozmow\u0119 ze skarbnikiem, kt\u00f3remu buchni\u0119to ca\u0142\u0105 kas\u0119: \u201cten, kto to ukrad\u0142, to jaki\u015b skur\u2026\u201d, na co Kazooie mu przerywa: \u201cno uwa\u017caj! to gra rodzinna!\u201d (\u201cwe\u2019re in a family-friendly game!\u201d). Po pokonaniu fina\u0142owego bossa Gruntilda (w mocno groteskowym zako\u0144czeniu) zapowiada, \u017ce \u201cpowr\u00f3ci w Banjo-Threeie\u201d, kt\u00f3re niestety do dnia dzisiejszego nie powsta\u0142o (sol\u0105 na ran\u0119 jest fakt, \u017ce zamiast tego dostali\u015bmy Nuts & Bolts).<\/span><\/p>\n

3. Conker: Bad Fur Day<\/strong><\/span><\/p>\n

\"\"<\/span><\/p>\n

G\u0142\u00f3wny bohater gry, skacowany wiewi\u00f3r Conker, co chwila zwraca si\u0119 do gracza, w ciekawy spos\u00f3b komentuj\u0105c sw\u00f3j los, kt\u00f3ry rzuca go pomi\u0119dzy parodiami wytwor\u00f3w popkultury, skatologicznymi gagami oraz miejscami, kt\u00f3re s\u0105 naprawd\u0119 dziwne. Gra jest skierowana do starszego gracza (s\u0142\u00f3wko \u201cdojrza\u0142ego\u201d niekoniecznie tu pasuje) i powsta\u0142a jako wyraz znudzenia robieniem klasycznych platformer\u00f3w 3D dla dzieci przez pracownik\u00f3w Rareware. Tak, tego samego Rareware, kt\u00f3re pope\u0142ni\u0142o wspomniane wcze\u015bniej klasyki dla dzieci: Banjo-Kazooie i Banjo-Tooie. Conker mocno nie pasowa\u0142 do \u201crodzinnego\u201d wizerunku Nintendo i Rareware musia\u0142o szuka\u0107 innego wydawcy, potem zreszt\u0105 co\u015b mocno zacz\u0119\u0142o si\u0119 psu\u0107 mi\u0119dzy brytyjskim developerem i japo\u0144skim gigantem i okres chwa\u0142y si\u0119 sko\u0144czy\u0142, ku mojemu wielkiemu smutkowi. O samym procesie powstawania gry w cyklu ciekawych filmik\u00f3w na YT opowiadaj\u0105 sami (lekko podpici) tw\u00f3rcy, z Chrisem Seavorem na czele, i wed\u0142ug mnie warto tego pos\u0142ucha\u0107, nawet je\u015bli nigdy nie gra\u0142o si\u0119 w Conkera. Ale do rzeczy: w pewnym momencie Conker mimo woli zostaje wpl\u0105tany w wojn\u0119 mi\u0119dzy wiewi\u00f3rami i pluszowymi misiami, zwanymi w grze \u201cTediz\u201d. Tediz przedstawiani s\u0105 jako krwio\u017cercze potwory i\/lub bezwzgl\u0119dni \u017co\u0142nierze, ale w PEWNYM MOMENCIE<\/a> Conker zakrada si\u0119 do pomieszczenia, gdzie dw\u00f3ch Tediz prowadzi sk\u0142adn\u0105 konwersacj\u0119, kompletnie niepasuj\u0105c\u0105 do miejsca, w kt\u00f3rym si\u0119 znajduj\u0105 (bunkier pod obstrza\u0142em) i gdy zauwa\u017caj\u0105 wiewi\u00f3ra, krzycz\u0105: \u201cszybko! wracamy do grania roli!\u201d Najciekawiej jest jednak w zako\u0144czeniu, gdzie fina\u0142owa walka z Absolutnie Nie Alienem przybiera nieoczekiwany kierunek: w momencie, gdy Opcy ma ze\u017cre\u0107 Conkera, gra\u2026 si\u0119 zawiesza. Wiewi\u00f3r szybko orientuje si\u0119 w sytuacji i nawi\u0105zuje rozmow\u0119 z programist\u0105\/testerem gry i szanta\u017cuje go, \u017ce nie powie nikomu o tym krytycznym b\u0142\u0119dzie, je\u015bli programista spe\u0142ni kilka jego \u017cycze\u0144. Tak, pozorna zwiecha zosta\u0142a wykorzystana jako punkt kulminacyjny fabu\u0142y gry! Fakt, \u017ce jeszcze na sam koniec tw\u00f3rcom uda\u0142o si\u0119 wcisn\u0105\u0107 element moralnej zadumy, ju\u017c kompletnie wymyka si\u0119 kryteriom oceny zwykle stosowanym wobec gier.<\/span><\/p>\n

2. Batman: Arkham Asylum<\/strong><\/span><\/p>\n

\"\"<\/span><\/p>\n

Arkham Asylum i Arkham City to gry tak dobre, \u017ce zrehabilitowa\u0142y te ostatnie kilkana\u015bcie lat, gdzie gry z Batmanem by\u0142y z co najwy\u017cej \u015brednie. Cho\u0107 Arkham Asylum jest dost\u0119pne od \u0142adnych paru lat, jest popularne i generalnie chwalone, ja zabra\u0142em si\u0119 za nie dopiero niedawno, a wcze\u015bniej prawie w og\u00f3le si\u0119 tym tytu\u0142em nie interesowa\u0142em, no bo \u201cco jeszcze ciekawego mo\u017cna wrzuci\u0107 do gry z Batmanem\u201d. Okazuje si\u0119, \u017ce wiele: bardzo p\u0142ynn\u0105 i satysfakcjonuj\u0105c\u0105 walk\u0119, skradanie si\u0119, s\u0142ynne gad\u017cety Batmana, fantastycznie odegranego Jokera, mn\u00f3stwo sekret\u00f3w do znalezienia\u2026 i Scarecrowa. Scarecrow w trzech fragmentach gry wypuszcza na nas sw\u00f3j nies\u0142awny gaz halucynogenny, kt\u00f3ry wyzwala w ofierze g\u0142\u0119boko ukryte l\u0119ki. W pierwszej halucynacji widzimy martwego komisarza Gordona, a potem rodzic\u00f3w Bruce\u2019a Wayne\u2019a; w drugiej Batman prze\u017cywa na nowo chwil\u0119, gdy jego rodzice zostali zamordowani. W trzeciej\u2026 zamienia si\u0119 miejscami z Jokerem. Nie da\u0142em si\u0119 nabra\u0107 na poprzednie halucynacje, gdy\u017c by\u0142y zbyt oczywiste. Pocz\u0105tek trzeciej to fa\u0142szywe problemy techniczne, ale to te\u017c nie ruszy\u0142o mnie za specjalnie. Dlaczego wi\u0119c ta gra jest tak wysoko na mojej li\u015bcie? Poniewa\u017c w momencie, gdy jeste\u015b przywi\u0105zany do szpitalnego \u0142\u00f3\u017cka i Joker wypala do ciebie z pistoletu, wyskakuje ekran game over wraz z tradycyjn\u0105 porad\u0105 co nale\u017cy zrobi\u0107: \u201cporusz analogow\u0105 ga\u0142k\u0105 by unikn\u0105\u0107 strza\u0142u Jokera\u201d. Nabra\u0142em si\u0119 na ten fa\u0142szywy ekran game over w stu procentach i nawet zastanawia\u0142em si\u0119, ile wcze\u015bniejszego fragmentu b\u0119d\u0119 musia\u0142 obejrze\u0107 ponownie, gdy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce to po prostu dalsza cz\u0119\u015b\u0107 halucynacji. Nie s\u0105dzi\u0142em, \u017ce jaka\u015b gra jest jeszcze w stanie mnie tak nabra\u0107, a tu prosz\u0119.<\/span><\/p>\n

1. Metal Gear Solid 3, 2 i 1<\/strong><\/span><\/p>\n

\"\"<\/span><\/p>\n

Seria Metal Gear Solid obfituje w r\u00f3\u017cne cuda fabularne, delikatnie rzecz ujmuj\u0105c \u2013 to w\u0142a\u015bnie tam informacje z wielu r\u00f3\u017cnych dziedzin wiedzy (genetyka, polityka, socjologia, militaria, historia etc.) podawane z subtelno\u015bci\u0105 technobabble ze Star Treka s\u0105siaduj\u0105 z homoerotycznymi wampirami, radzieckim genera\u0142em ciskaj\u0105cym piorunami czy oty\u0142ym saperem je\u017cd\u017c\u0105cym na wrotkach. Mi taki klimat odpowiada, cho\u0107 cz\u0119\u015bciej ni\u017c rzadziej MGS stanowi otwarte zaproszenie do zrobienia ze\u0144 parodii (i troch\u0119 za tak\u0105 uwa\u017cam znakomite Metal Gear Rising) i rozumiem, je\u015bli kogo\u015b ta seria odrzuca na kilometr. Faktem jest jednak, \u017ce \u201cburzenie czwartej \u015bciany\u201d w serii MGS nast\u0119puje regularnie i w spos\u00f3b wed\u0142ug mnie bardzo kreatywny. Jeden z boss\u00f3w w MGS3 to bardzo zaawansowany wiekiem snajper The End. Je\u015bli wy\u0142\u0105czysz konsol\u0119 przed walk\u0105 z nim i w\u0142\u0105czysz po d\u0142u\u017cszym czasie, to po wczytaniu sejwa dowiesz si\u0119, \u017ce\u2026 The End zmar\u0142 ze staro\u015bci. W ten spos\u00f3b gra wykorzystuje wewn\u0119trzny zegar wbudowany w PlayStation 2 (w konsoli GameCube r\u00f3wnie\u017c by\u0142 taki zegar i np. t\u0142o \u0142adowania save\u2019a w Legend of Zelda: Wind Waker zmienia\u0142o si\u0119 z dziennego na wieczorne i potem nocne zale\u017cnie od pory dnia). W Metal Gear Solid 2 przez wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 gry sterujemy Raidenem, kt\u00f3ry wprawdzie zosta\u0142 zrehabilitowany w MGR:R, ale za czas\u00f3w MGS2 by\u0142 przez wielu graczy nienawidzony. Pod koniec gry fabu\u0142a mocno podkopuje wszystko, co nam wcze\u015bniej o Raidenie powiedziano: historia jego \u017cycia zosta\u0142a zafa\u0142szowana, ca\u0142a misja to jeden wielki spisek (lub eksperyment, zale\u017cnie od punktu widzenia), sam ju\u017c nie wiesz komu ufa\u0107, a komu nie i co tutaj jest prawd\u0105. I w centrum tego zamieszania ostatnie przyjazne osoby, z kt\u00f3rymi rozmawiasz przez codec (wszczepiane w ucho urz\u0105dzenie komunikacyjne)\u2026 ka\u017c\u0105 ci wy\u0142\u0105czy\u0107 gr\u0119, bo grasz ju\u017c za d\u0142ugo i zaczyna ci si\u0119 miesza\u0107. M\u0119tlik w mojej g\u0142owie, jaki wtedy wywo\u0142a\u0142y te wszystkie zdarzenia z ko\u0144c\u00f3wki MGS2, pami\u0119tam do teraz. Jednak na pierwszym miejscu tej listy musi by\u0107 MGS1 i walka z Psycho Mantisem. Tak, m\u00f3wi\u0119 o s\u0142ynnym przek\u0142adaniu pada do slotu dla drugiego gracza, aby Psycho Mantis \u2013 kt\u00f3ry potrafi\u0142 czyta\u0107 umys\u0142y \u2013 nie by\u0142 w stanie przewidzie\u0107 twoich cios\u00f3w. Dodatkowo ten boss podaje ci twoje statystyki: ilu wrog\u00f3w pokona\u0142e\u015b, w ile pu\u0142apek wpad\u0142e\u015b, ile razy sejwowa\u0142e\u015b. Je\u015bli masz na karcie pami\u0119ci zapisane gry z innych gier Konami, to Psycho Mantis r\u00f3wnie\u017c to skomentuje.<\/span><\/p>\n

Prze\u0142o\u017cenie pada do drugiego slotu to chyba najs\u0142ynniejszy przyk\u0142ad \u201czburzenia czwartej \u015bciany\u201d w grach \u2013 a jakie wam najbardziej zapad\u0142y w pami\u0119\u0107?<\/span><\/p>\n

\"\"
Grafika autorstwa Sadie Johnson<\/figcaption><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Okre\u015bleniem \u201cbreaking the fourth wall\u201d, czyli \u201czburzenie czwartej \u015bciany\u201d nazywamy te momenty, gdy postacie na scenie\/ekranie s\u0105 \u015bwiadome tego, \u017ce uczestnicz\u0105 w filmie\/grze\/przedstawieniu. Pami\u0119tacie scen\u0119 z filmu \u201cJay i Cichy Bob kontratakuj\u0105\u201d gdy w pewnym momencie pada pytanie do pary g\u0142\u00f3wnych bohater\u00f3w: \u201ca co za idiota by zap\u0142aci\u0142, by was … Wi\u0119cej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":21,"featured_media":289127,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_wpscppro_dont_share_socialmedia":false,"_wpscppro_custom_social_share_image":0,"_facebook_share_type":"","_twitter_share_type":"","_linkedin_share_type":"","_pinterest_share_type":"","_linkedin_share_type_page":"","_instagram_share_type":"","_medium_share_type":"","_threads_share_type":"","_google_business_share_type":"","_selected_social_profile":[],"_wpsp_enable_custom_social_template":false,"_wpsp_social_scheduling":{"enabled":false,"datetime":null,"platforms":[],"status":"template_only","dateOption":"today","timeOption":"now","customDays":"","customHours":"","customDate":"","customTime":"","schedulingType":"absolute"},"_wpsp_active_default_template":true},"categories":[1231,1192,1626],"tags":[506,505,973],"coauthors":[530],"class_list":["post-10460","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-publicystyka","category-retro","category-wyroznione","tag-burzenie-czwartej-sciany","tag-czwarta-sciana","tag-publicystyka","entry"],"pp_statuses_selecting_workflow":false,"pp_workflow_action":"current","pp_status_selection":"publish","aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10460","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/21"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10460"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10460\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10474,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10460\/revisions\/10474"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/289127"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10460"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10460"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10460"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcoauthors&post=10460"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}