{"id":129085,"date":"2021-04-25T16:48:33","date_gmt":"2021-04-25T14:48:33","guid":{"rendered":"https:\/\/shinigami.pl\/?p=129085"},"modified":"2022-03-24T02:49:06","modified_gmt":"2022-03-24T00:49:06","slug":"wolnosc-obrazu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/shinigami.pl\/?p=129085","title":{"rendered":"Wolno\u015b\u0107 obrazu"},"content":{"rendered":"
<\/div>

Zawi\u0142o\u015b\u0107 praw i ustaw dotycz\u0105cych publikacji oraz u\u017cywania wszelakich tre\u015bci mo\u017ce przyprawi\u0107 o b\u00f3l g\u0142owy i skr\u0119t kiszek jednocze\u015bnie. Nie \u0142udz\u0119 si\u0119, \u017ce ktokolwiek znajdzie nagle odpowiednie rozwi\u0105zanie i uporz\u0105dkuje ten miszmasz, aczkolwiek nale\u017cy mie\u0107 na uwadze, \u017ce s\u0105 to zagadnienia wa\u017cne nie tylko w kontek\u015bcie og\u00f3lnej sztuki, ale r\u00f3wnie\u017c dla gier wideo.<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Trzy lata temu mia\u0142em przyjemno\u015b\u0107 zwiedzi\u0107 Pary\u017c \u2013 zazwyczaj stroni\u0119 od schematycznych szlak\u00f3w i wydeptanych \u015bcie\u017cek przez turyst\u00f3w, kt\u00f3re obejmuj\u0105 typowe dla danego miejsca atrakcje i staram si\u0119 uderza\u0107 w nisze. Mimo to nawet ja nie mog\u0142em odm\u00f3wi\u0107 sobie spaceru po placu Pigalle, zwiedzenia Luwru, czy naturalnie uchwycenia widoku na ca\u0142e miasto ze s\u0142ynnej wie\u017cy Eiffla. Symbol Francji, cho\u0107 pi\u0119kny, urzek\u0142 mnie szczeg\u00f3lnym efektem, o kt\u00f3rym niestety wcze\u015bniej nie wiedzia\u0142em. Codziennie wieczorem, o okre\u015blonej godzinie obiekt zaczyna b\u0142yszcze\u0107 mira\u017cem krystalicznych gwiazd, mieniaj\u0105cych si\u0119 w specyficznie narzuconym uk\u0142adzie. Instalacja \u015bwiate\u0142 pokrywaj\u0105ca konstrukcj\u0119 wprawia wtedy w os\u0142upienie ca\u0142\u0105 okolic\u0119, ludzie zachowuj\u0105 si\u0119 jakby czas stan\u0105\u0142 w miejscu, a ca\u0142y Pary\u017c wstrzymuje na minut\u0119 oddech. Efekt by\u0142 niesamowity, lecz w tym samym momencie zacz\u0119\u0142o chodzi\u0107 mi po g\u0142owie zasadnicze pytanie \u2013 dlaczego nigdzie tego wcze\u015bniej nie widzia\u0142em? Odpowied\u017a znalaz\u0142em w odm\u0119tach prawa \u2013 o\u015bwietlenie \u201e\u017belaznej Damy\u201d uchodzi za utw\u00f3r i podlega ochronie autorskiej, dlatego te\u017c o ile budowla cz\u0119sto jest elementem p\u0142od\u00f3w naszego dziedzictwa kulturowego, tak jej widok z ta\u0144cem \u015bwiec\u0105cych reflektor\u00f3w nie jest ju\u017c zbyt \u201elegalny\u201d.<\/span><\/p>\n

\"Wolno\u015b\u0107<\/a><\/span><\/p>\n

W wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w sztuka i architektura obj\u0119te s\u0105 okre\u015blonymi prawami autorskimi, na mocy kt\u00f3rych autor danego dzie\u0142a mo\u017ce \u017c\u0105da\u0107 odpowiednich licencji na wykorzystywanie swojego tworu we wszelkich publikacjach. Zasady s\u0105 generalnie wsp\u00f3lne dla ka\u017cdego medium, wi\u0119c niewa\u017cne czy zajmujemy si\u0119 fotografi\u0105, kinem, b\u0105d\u017a tworzeniem gier wideo \u2013 bez zgody tw\u00f3rcy nie mamy du\u017cego pola do manewru. Sprawa wygl\u0105da zupe\u0142nie inaczej, je\u015bli \u00f3w protekcja wygasa \u2013 utrzymuje si\u0119, i\u017c obiekt przechodzi do domeny publicznej 70 lat po \u015bmierci jego kreatora, co automatycznie zwalnia wszystkich zainteresowanych u\u017cywaniem wizerunku z obowi\u0105zku posiadania do niego zezwole\u0144. Zawi\u0142o\u015bci z tym zwi\u0105zane si\u0119gaj\u0105 niebotycznych rozmiar\u00f3w, a na przestrzeni lat odby\u0142o si\u0119 mn\u00f3stwo proces\u00f3w s\u0105dowych \u2014 niech za przyk\u0142ad pos\u0142u\u017cy pos\u0105g Ma\u0142ej Syrenki w Kopenhadze, kt\u00f3ra chroniona jest do 2034 roku i wiele gazet zosta\u0142o ukaranych olbrzymimi mandatami pieni\u0119\u017cnymi za publikacje zdj\u0119\u0107 z nim zwi\u0105zanych.<\/span><\/p>\n

\"Wolno\u015b\u0107<\/span><\/p>\n

Istnieje jednak pewna regulacja maj\u0105ca na celu zredukowanie takich zawi\u0142o\u015bci do minimum. Okre\u015blana Prawem Panoramy (lub te\u017c Wolno\u015bci\u0105 Panoramy) umo\u017cliwia wykorzystywanie potencjalnie strze\u017conych utwor\u00f3w do kreowania dokumentacji przestrzeni publicznej bez zgody ich autor\u00f3w. Dzi\u0119ki temu publikacja zdj\u0119\u0107, film\u00f3w oraz innych element\u00f3w kultury staje si\u0119 \u0142atwiejsza. Regulacja ta jest w szczeg\u00f3lno\u015bci bardzo istotna dla developer\u00f3w bran\u017cy gier wideo, jak i og\u00f3\u0142u tworz\u0105cego tre\u015bci poprzez wykorzystywanie technologii cyfrowych. Tyczy si\u0119 to zar\u00f3wno r\u00f3\u017cnorakich aplikacji turystycznych, mobilnych przewodnik\u00f3w, lub fizycznych gier (np. plansz\u00f3wek) wykorzystuj\u0105cych materia\u0142y przestrzeni publicznej. \u015awiat gier wideo piel\u0119gnuje nasz\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 kulturow\u0105, wi\u0119c ograniczenia prawa panoramy nie s\u0105 jedynie bol\u0105czk\u0105 dla firm chc\u0105cych zarabia\u0107 na materia\u0142ach zawieraj\u0105cych elementy obj\u0119te prawem autorskim. \u017beby to lepiej zobrazowa\u0107 wystarczy zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 w stron\u0119 social-medi\u00f3w i chocia\u017cby Facebooka. Wstawiaj\u0105c na portal zdj\u0119cia z wakacyjnej podr\u00f3\u017cy po europejskich stolicach, zezwalamy de facto gigantowi na ich u\u017cytek komercyjny. Id\u0105c dalej, je\u015bli publiczne u\u017cywanie fotografii, na kt\u00f3rych widniej\u0105 elementy chronione faktycznie wymagaj\u0105 licencji autora, musieliby\u015bmy dowiedzie\u0107 si\u0119 czy dany obiekt jest wci\u0105\u017c pod protekcj\u0105, a je\u015bli nie, to do kogo obecnie nale\u017c\u0105 prawa.<\/span><\/p>\n

\"Wolno\u015b\u0107<\/span><\/p>\n

Historia tych\u017ce przepis\u00f3w si\u0119ga notabene roku 1837, kiedy to Zwi\u0105zek Niemiecki przyj\u0105\u0142 dekret przeciwko przedrukowi. Prawo panoramy wywodzi si\u0119 zreszt\u0105 od naszych zachodnich s\u0105siad\u00f3w i ulega\u0142o na przestrzeni lat licznym poprawkom. Zgodnie z oryginalnymi za\u0142o\u017ceniami, zasada dzia\u0142a, kiedy dany obiekt jest w pe\u0142ni widoczny i na sta\u0142e osadzony na terenie publicznym. Co natomiast z wystawami sztuki, kt\u00f3re s\u0105 tymczasowe, lub technikami reprodukcji wp\u0142ywaj\u0105cymi na zmiany w wybranym dziele? Co wi\u0119cej, opisywany statut w 1965 roku nie obejmowa\u0142 w og\u00f3le grafiki komputerowej, to te\u017c orzecznictwo odno\u015bnie tre\u015bci cyfrowych zawieraj\u0105cych elementy strze\u017cone licencjami by\u0142o niekompletne i zawiera\u0142o mas\u0119 luk.<\/span><\/p>\n

\"Wolno\u015b\u0107<\/a><\/p>\n

Nie bez powodu orbitujemy wok\u00f3\u0142 Europy, wszak Stary Kontynent jest miejscem bardzo bogatym kulturowo. Dlatego te\u017c powy\u017csza mapa obrazuje nam dzia\u0142anie prawa panoramy oraz jego potencjalne ograniczenia. Kraje takie jak Polska, Hiszpania, czy Portugalia zezwalaj\u0105 na wykorzystywanie obiekt\u00f3w zar\u00f3wno w sferze komercyjnej oraz niekomercyjnej, natomiast W\u0142ochy, Grecja, lub wspomniana Francja s\u0105 w tym zakresie o wiele bardziej restrykcyjne. Jak mo\u017cna zatem wykorzysta\u0107 wolno\u015b\u0107 panoramy? Gdzie s\u0105 jej granice? I jak si\u0119 to ma w odniesieniu do gier? Mo\u017cna by to spr\u00f3bowa\u0107 stre\u015bci\u0107 w kilku punktach:<\/span><\/p>\n

\u2014 level 1 \u2014 obiekty nie dla tego samego u\u017cytku; fotografuj\u0105c jaki\u015b most albo wie\u017cowiec i przenosz\u0105c go do gry tylko jako bry\u0142\u0119 za pomoc\u0105 fotogrametrii, b\u0119dzie to dozwolone u\u017cycie,<\/span><\/p>\n

\u2014 level 2 \u2014 og\u00f3lnodost\u0119pno\u015b\u0107; tyczy si\u0119 element\u00f3w architektury widocznej i dost\u0119pnej publicznie, aczkolwiek ich wn\u0119trza nie podlegaj\u0105 dzia\u0142aniu regulacji \u2013 je\u015bli wi\u0119c chcieliby\u015bmy zajrze\u0107 do Pa\u0142acu Kultury, mogliby\u015bmy mie\u0107 z tym problem,<\/span><\/p>\n

\u2014 level 3 \u2014 u\u017cycie sta\u0142e; odnosi si\u0119 do warunk\u00f3w, gdy dane dzie\u0142o jest umieszczone gdzie\u015b na sta\u0142e, lecz jego stan nie mo\u017ce podlega\u0107 \u017cadnym zmiennym \u2013 je\u015bli wi\u0119c chcieliby\u015bmy umie\u015bci\u0107 w grze rzymskie Koloseum, kt\u00f3re po czasie zostanie zniszczone, lub przebudowane, to by\u0142aby to dla nas spora przeszkoda,<\/span><\/p>\n

\u2014 level 4 \u2014 elementy otoczenia; czyli nie powinno by\u0107 wi\u0119kszych problem\u00f3w z uwzgl\u0119dnieniem ulicy, mostu, czy dodatkowej odnogi do budynku, kt\u00f3ry chcemy wykorzysta\u0107, a kt\u00f3ry stanowi z innymi obiektami pe\u0142n\u0105 kompozycj\u0119 i nie mog\u0105 by\u0107 zwyczajnie pomini\u0119te,<\/span><\/p>\n

\u2014 level 5 \u2014 dodatki; wszystkie detaliczne rzeczy, na przyk\u0142ad billboardy na budynkach, albo chocia\u017cby wie\u017ca Eiffla i jej o\u015bwietlenie, kt\u00f3re samo w sobie jest utworem i podlega restrykcjom prawa \u2013 tego ju\u017c nie mo\u017cemy u\u017cywa\u0107.<\/span><\/p>\n

Przenie\u015bmy to teraz na grunt bran\u017cy elektronicznej rozrywki w oparciu o pewne przyk\u0142ady. Jedn\u0105 z produkcji wykorzystuj\u0105cych autentyczne warstwy krajobrazu w ilo\u015bciach niebotycznych jest nasz rodzimy Vanishing of Ethan Carter<\/em>. Gra Adriana Chmielarza pozwala eksplorowa\u0107 Kolorado, w rzeczywisto\u015bci za\u015b wszystkie bujne lokacje to niesamowity efekt u\u017cycia fotogrametrii i przeniesienia wielu prawdziwych miejsc wprost z Dolnego \u015al\u0105ska. Cz\u0119\u015b\u0107 sk\u0142adowych tego pi\u0119knego level-designu to zabytki, wi\u0119c tym bardziej cieszy fakt, \u017ce prawo panoramy pozwoli\u0142o tw\u00f3rcom na tak\u0105 swobod\u0119. Nie inaczej by\u0142o w przypadku World War 3<\/em> studia The Farm 51 \u2013 developerzy przenie\u015bli na wirtualne pole walki ulice Berlina, Moskwy, czy te\u017c Warszawy, a punktem charakterystycznym naszej stolicy jest w grze Pa\u0142ac Kultury obwieszony transparentem z has\u0142em politycznym. Firma mo\u017ce zawdzi\u0119cza\u0107 spe\u0142nienie swojej wizji m. in. dzi\u0119ki trzeciemu z wy\u017cej zamieszczonych podpunkt\u00f3w i og\u00f3lnie cieszy fakt, i\u017c w Polsce wolno\u015b\u0107 panoramy mo\u017ce oddycha\u0107 pe\u0142n\u0105 piersi\u0105.<\/span><\/p>\n

\"Wolno\u015b\u0107<\/a><\/span><\/p>\n

Skrajnie na drugim ko\u0144cu r\u00f3\u017cnorakich regulacji znajduje si\u0119 rzecz jasna Francja. Kolejny raz zwracam si\u0119 w stron\u0119 tego samego kraju, jednak\u017ce tym razem mam pewne uzasadnienie, a mianowicie Ubisoft. Koncern ma pod swoimi skrzyd\u0142ami Assassins\u2019s Creed<\/em> \u2013 mark\u0119, kt\u00f3ra od kilku lat k\u0142adzie solidny nacisk na form\u0119 edukacyjn\u0105 i pochwali\u0107 mo\u017ce si\u0119 pieczo\u0142owicie wykonan\u0105 infrastruktur\u0105 w bardzo szerokim zakresie. Zapewne pami\u0119tacie sensacyjne odkrycie przez aktywist\u00f3w z \u201eNature\u201d tajemnej komory w piramidzie Cheopsa, co oczywi\u015bcie nie umkn\u0119\u0142o developerom i postanowili pom\u00f3c w szerzeniu fascynuj\u0105cej nowiny, odtwarzaj\u0105c obiekt w wirtualnym \u015bwiecie i umieszczaj\u0105c w nim \u015bwie\u017ce znalezisko. Takich smaczk\u00f3w seria ma znacznie wi\u0119cej, a jeden zwi\u0105zany jest w\u0142a\u015bnie z prawem panoramy. Mowa o cz\u0119\u015bci z 2014 roku o podtytule Unity oraz o pewnych zawi\u0142o\u015bciach zwi\u0105zanych z umieszczeniem w grze Katedry Notre Dame. W jednym z wywiad\u00f3w Caroline Miousse, b\u0119d\u0105ca jednym z g\u0142\u00f3wnych projektant\u00f3w poziom\u00f3w, ujawni\u0142a i\u017c prawa autorskie nie pozwoli\u0142y odtworzy\u0107 jej organ\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 we wn\u0119trzu zabytku, co daje nam jasno do zrozumienia, \u017ce nie zadzia\u0142a\u0142 punkt drugi z powy\u017cszej rozpiski dotycz\u0105cej pewnych zasad prawa panoramy. Ca\u0142y team po\u015bwi\u0119ci\u0142 miesi\u0105ce pracy i to w g\u0142\u00f3wnej mierze na research w zakresie r\u00f3\u017cnych licencji \u2013 na ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie autorka dostrzeg\u0142a w tym pozytywne aspekty. Organy obj\u0119te by\u0142y prawami autorskimi, wi\u0119c pozmieniano kilka detali, przez co nawet pasjonaci i baczni obserwatorzy nie dostrzegliby w pierwszej chwili istotnych r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy orygina\u0142em, a cyfrow\u0105 kopi\u0105. W dodatku da\u0142o to Caroline wi\u0119cej swobody tw\u00f3rczej i zrodzi\u0142o nowe pomys\u0142y. Dzi\u0119ki temu budynek posiada metalow\u0105 iglic\u0119 zamiast drewnianej, kt\u00f3ra pierwotnie pojawi\u0142a si\u0119 na etapie koncepcyjnym \u2013 mimo i\u017c odbiega\u0142a od orygina\u0142u i stanowi\u0142a pewien anachronizm, zwyczajnie lepiej pasowa\u0142a do wystroju. Dodano r\u00f3wnie\u017c okablowanie na \u015bcianach oraz kadzid\u0142o na drugim poziomie, \u017ceby gracz m\u00f3g\u0142 si\u0119 wi\u0119cej wspina\u0107. Autorka zmieni\u0142a tak\u017ce nieco kolor wn\u0119trza, ozdabiaj\u0105c je chocia\u017cby metalami szlachetnymi, tak po prostu, wedle w\u0142asnych upodoba\u0144.<\/span><\/p>\n

\"Wolno\u015b\u0107<\/a><\/span><\/p>\n

Czasami mam wra\u017cenie, \u017ce nie zdajemy sobie sprawy, ile trudno\u015bci spotyka tw\u00f3rc\u00f3w gier na dos\u0142ownie ka\u017cdym etapie kreowania gry wideo. Sprawy licencyjne s\u0105 zapewne w ca\u0142ej piramidzie problem\u00f3w wysoko, to te\u017c tym bardziej powinni\u015bmy docenia\u0107 regulacje pokroju prawa panoramy. Niestety nie ka\u017cdy ma podobn\u0105 wizj\u0119, a Unijne prawa autorskie to dalej jeden wielki chaos. W 2015 roku odby\u0142a si\u0119 zreszt\u0105 polemika na ten temat, kiedy to Komisja Prawna Parlamentu Europejskiego debatowa\u0142a nad poprawk\u0105 421 g\u0142osz\u0105c\u0105, \u017ce wszystkie, sta\u0142e elementy krajobrazu znajduj\u0105ce si\u0119 na zdj\u0119ciach i materia\u0142ach wideo musz\u0119 zawsze podlega\u0107 uprzedniej zgodzie ich autor\u00f3w. Przepisy s\u0105 bardzo zagmatwane, a zmiany w tej materii tak dynamiczne, \u017ce nikt chyba do ko\u0144ca nie zdaje sobie sprawy czego dokonywa\u0107 mo\u017cna, a czego nie wolno. Rynek z kolei ca\u0142y czas pr\u0119\u017cnie si\u0119 rozwija, a je\u015bli takowe dywagacje przyprawi\u0107 mog\u0105 o b\u00f3l g\u0142owy, to pomy\u015blcie sobie jaki chaos mo\u017ce panowa\u0107 w sferze wirtualnej\/rozszerzonej rzeczywisto\u015bci. Ju\u017c teraz istnieje rynek us\u0142ugodawc\u00f3w oferuj\u0105cych wirtualne podr\u00f3\u017ce po muzeach, czy miastach, a koncerny samochodowe i agencje nieruchomo\u015bci pracuj\u0105 nad aplikacjami zapewniaj\u0105cymi cyfrowe prezentacje d\u00f3br potencjalnie zainteresowanym klientom. \u017byjemy w naprawd\u0119 ciekawych czasach.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zawi\u0142o\u015b\u0107 praw i ustaw dotycz\u0105cych publikacji oraz u\u017cywania wszelakich tre\u015bci mo\u017ce przyprawi\u0107 o b\u00f3l g\u0142owy i skr\u0119t kiszek jednocze\u015bnie. Nie \u0142udz\u0119 si\u0119, \u017ce ktokolwiek znajdzie nagle odpowiednie rozwi\u0105zanie i uporz\u0105dkuje ten miszmasz, aczkolwiek nale\u017cy mie\u0107 na uwadze, \u017ce s\u0105 to zagadnienia wa\u017cne nie tylko w kontek\u015bcie og\u00f3lnej sztuki, ale r\u00f3wnie\u017c … Wi\u0119cej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":31,"featured_media":289040,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_wpscppro_dont_share_socialmedia":false,"_wpscppro_custom_social_share_image":0,"_facebook_share_type":"","_twitter_share_type":"","_linkedin_share_type":"","_pinterest_share_type":"","_linkedin_share_type_page":"","_instagram_share_type":"","_medium_share_type":"","_threads_share_type":"","_google_business_share_type":"","_selected_social_profile":[],"_wpsp_enable_custom_social_template":false,"_wpsp_social_scheduling":{"enabled":false,"datetime":null,"platforms":[],"status":"template_only","dateOption":"today","timeOption":"now","customDays":"","customHours":"","customDate":"","customTime":"","schedulingType":"absolute"},"_wpsp_active_default_template":true},"categories":[1231],"tags":[837,973,406,51,836],"coauthors":[544],"class_list":["post-129085","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-publicystyka","tag-assassins-creed","tag-publicystyka","tag-ubisoft","tag-vr","tag-worldwar3","entry"],"pp_statuses_selecting_workflow":false,"pp_workflow_action":"current","pp_status_selection":"publish","aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/129085","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/31"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=129085"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/129085\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":285400,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/129085\/revisions\/285400"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/289040"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=129085"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=129085"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=129085"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcoauthors&post=129085"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}