{"id":296238,"date":"2023-07-27T11:52:40","date_gmt":"2023-07-27T09:52:40","guid":{"rendered":"https:\/\/shinigami.pl\/?p=296238"},"modified":"2023-07-27T11:53:39","modified_gmt":"2023-07-27T09:53:39","slug":"retro-cross-40-lecie-nes-a","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/shinigami.pl\/?p=296238","title":{"rendered":"Retro-Cross: 40-lecie NES"},"content":{"rendered":"
<\/div>

15 lipca 2023 min\u0119\u0142o okr\u0105g\u0142e 40 lat od premiery 8-bitowej konsoli, kt\u00f3ra zapocz\u0105tkowa\u0142a trend posiadania \u201erodzinnego komputera\u201d w Japonii pod nazw\u0105 Family Computer (Famicom)<\/em>. Poza granicami kraju kwitn\u0105cej wi\u015bni<\/em> sprz\u0119t ukaza\u0142 si\u0119 szerszej publiczno\u015bci ju\u017c jako Nintendo Entertainment System (NES). <\/b>W tym artykule spr\u00f3buj\u0119 przybli\u017cy\u0107 histori\u0119 powstawania konsoli, kt\u00f3ra przyczyni\u0142a si\u0119 do sukcesu, w jakim teraz znajduje si\u0119 korporacja \u201eWielkiego N\u201d. Znajdzie si\u0119 r\u00f3wnie\u017c miejsce na ciekawostki i, oczywi\u015bcie, gry.\u00a0<\/strong> \u00a0 \u00a0<\/span><\/p>\n

\n

Wiele os\u00f3b w Polsce uwa\u017ca\u0142o, \u017ce na podstawie NES<\/a>-a narodzi\u0142 si\u0119 klon tajwa\u0144skiej produkcji o doskonale znanej nazwie Pegasus. Tymczasem wygl\u0105d oparty by\u0142\u00a0 na konsoli Famicom HVC-001.<\/a>\u00a0Mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce w ko\u0144cu mamy do czynienia z podobnym sprz\u0119tem, ale jak to si\u0119 m\u00f3wi, diabe\u0142 tkwi w szczeg\u00f3\u0142ach. Dlatego najpierw wypada przedstawi\u0107 m\u0142odszego brata wydanego tylko w kraju kwitn\u0105cej wi\u015bni pod nazw\u0105 Famicom<\/a>, a dopiero p\u00f3\u017aniej pochyli\u0107 si\u0119 nad wersj\u0105 dystrybuowan\u0105 poza terenami Japonii, a wi\u0119c NES-em.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
Bohaterowie dzisiejszego wpisu: Famicom (po lewej) i NES (po prawej).<\/figcaption><\/figure>\n

Pomys\u0142 przeniesienia do domowego zacisza popularnych w latach 80. automat\u00f3w, kt\u00f3re kr\u00f3lowa\u0142y w japo\u0144skich centrach gier, da\u0142o ludziom zabawk\u0119, kt\u00f3ra po\u0142o\u017cy\u0142a podwaliny pod kultur\u0119 gier i og\u00f3ln\u0105 popularno\u015b\u0107 konsol jako takich na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/strong> Mo\u017cna oczywi\u015bcie si\u0119 wyk\u0142\u00f3ca\u0107, \u017ce wcze\u015bniej by\u0142o Atari 2600<\/a>, \u017ce by\u0142 Pong<\/a><\/em>, \u017ce Aleksiej Pa\u017cytnow i jego Tetris<\/a><\/em> pokocha\u0142 ka\u017cdy, kto potrafi\u0142 naciska\u0107 dwa przyciski na obudowie. Nie zmienia to faktu, \u017ce dopiero po wydaniu Famicoma\/NES-a nasta\u0142 boom i potrzeba posiadania konsoli w mieszkaniu, co przyczyni\u0142o si\u0119 przy okazji do niezliczonych k\u0142\u00f3tni o telewizor mi\u0119dzy rodzicami a ich dzie\u0107mi. Powstanie Famicoma jako samodzielnej konsoli domowej nie mog\u0142o si\u0119 oby\u0107 bez wcze\u015bniejszego tworu Nintendo o nazwie Game & Watch<\/a>. Urz\u0105dzenie to mia\u0142o funkcjonalno\u015b\u0107 zar\u00f3wno konsolki z wbudowan\u0105 jedn\u0105 gr\u0105, jak i prostego zegarka z alarmem. Kiedy jedno z pociech chcia\u0142o mie\u0107 drug\u0105 \u201ezabawk\u0119\u201d, rodzice odpowiadali kr\u00f3tko \u2013 po co ci drugi zegarek? Nie zwa\u017caj\u0105c na to, \u017ce w innym egzemplarzu G&W mog\u0142a by\u0107 gra odmienna od tej, kt\u00f3r\u0105 posiada\u0142 dzieciak. Sprawi\u0142o to, \u017ce kolejny produkt nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 uniwersalnym, multimedialnym kombajnem jak obecne konsole. Dlatego pocz\u0105tkowa strategia krawaciarzy i analityk\u00f3w rynkowych opiera\u0142a si\u0119 na stworzeniu sprz\u0119tu tylko w jednym celu. Mia\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 do grania. Bez budzik\u00f3w czy wci\u0119cia na tradycyjne drewniane pa\u0142eczki do jedzenia z boku konsoli.\u00a0<\/span><\/p>\n

\n

Atari Shock i premiera Nintendo Family Computer<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
Archiwalne zdj\u0119cie premiery Famicom w Japonii.<\/figcaption><\/figure>\n

Koniec okresu drugiej generacji gier wideo, czyli zapa\u015b\u0107 rynku w 1983-1985 r. by\u0142 nazywany w Japonii jako Atari Shock. G\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 tego zdarzenia by\u0142 zalew niskiej jako\u015bci gier (pami\u0119tne E.T.<\/em> od Atari) oraz szumny marketing komputer\u00f3w osobistych, kt\u00f3ry nawo\u0142ywa\u0142 has\u0142ami typu \u201ePo co kupowa\u0107 dziecku konsol\u0119, kt\u00f3ra odci\u0105gnie je od nauki, skoro mo\u017cesz kupi\u0107 komputer, kt\u00f3ry przygotuje je do college\u2019u?.\u201d <\/i>Wed\u0142ug analityk\u00f3w warto\u015b\u0107 rynkowa spad\u0142a o blisko 90%, dzi\u0119ki czemu otworzy\u0142a si\u0119 szansa na nowy start dla Nintendo i jego Famicoma. <\/span>Sprz\u0119t rozpocz\u0105\u0142 \u017cycie jako GameCom, zanim \u017cona projektanta systemu Masayuki Uemury<\/a> zaproponowa\u0142a nazw\u0119, kt\u00f3r\u0105 znamy i kochamy dzisiaj. <\/span><\/span>Podczas pierwszych szkic\u00f3w koncepcyjnych rozmy\u015blano nad stworzeniem pot\u0119\u017cnego komputera domowego z klawiatur\u0105 i dyskiem, ale ostatecznie konsola nabra\u0142a kszta\u0142tu prostej bry\u0142y z czerwono-bia\u0142\u0105 obudow\u0105<\/span>, padami wsuwanymi w szczeliny i otworem dedykowanym na kartrid\u017c z gr\u0105. <\/span><\/p>\n

G\u0142\u00f3wny nurt kolorystyczny zosta\u0142 wybrany przez prezesa Nintendo Hiroshi Yamauchiego<\/a> po tym, jak zauwa\u017cy\u0142 reklam\u0119 na billboardzie, kt\u00f3ra wykorzystywa\u0142a identyczne barwy. W konstrukcji sprz\u0119tu zastanawi\u0105j\u0105cy by\u0142 fakt wdro\u017cenia bezu\u017cytecznego przycisku do wysuwania kartrid\u017c\u00f3w, skoro mo\u017cna by\u0142o zrobi\u0107 to r\u0119cznie. Wynika\u0142o to z przekonania Uemury, \u017ce dzieci uznaj\u0105 ten mechanizm za przyjemny w u\u017cyciu, i dzi\u0119ki temu konsola b\u0119dzie wykorzystywana jako \u201ezabawka\u201d.<\/strong> W pocz\u0105tkowym planie biznesowym swoj\u0105 cegie\u0142k\u0119 do\u0142o\u017cy\u0142 r\u00f3wnie\u017c zatrudniony w Nintendo Gunpei Yokoi<\/a>, ojciec wspomnianego wcze\u015bniej Game & Watch oraz licznych zabawek sprzedawanych w Japonii. Zak\u0142ada\u0142 on wyprodukowanie zaawansowanej technologicznie maszyny po ni\u017cszych kosztach ni\u017c reszta konkurencji, zgodnie z my\u015bl\u0105 \u201ekareta gijutsu no suiheishik\u014d<\/em>\u201d<\/span><\/span>, a co t\u0142umaczy si\u0119 jako \u201emy\u015blenie lateralne<\/span> przestarza\u0142ych technologii\u201d. Opracowano r\u00f3wnie\u017c taktyk\u0119 opieraj\u0105c\u0105 si\u0119 na korzy\u015bci wynikaj\u0105cych z projektowania gier dla r\u00f3\u017cnych grup docelowych, pomimo \u017ce odg\u00f3rnie by\u0142y one przeznaczone dla dzieci. St\u0105d nazwa Family Computer oraz pozycje, w kt\u00f3re mogli zagrywa\u0107 si\u0119 tatu\u015bkowie (Ninja Gaiden<\/em>, Metal Gear<\/em>) i mamu\u015bki (Tiny Toon Adventures<\/em>, Duck Hunt<\/em>).\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
Pierwszy numer Family Computer Magazine (lipiec 1985).<\/figcaption><\/figure>\n

Premier\u0119 Nintendo Family Computer zaplanowano na 15 lipca 1983 r.\u00a0 Tytu\u0142ami startowymi by\u0142y Donkey Kong<\/em>, Donkey Kong Junior<\/em> i Popeye<\/em>.<\/strong> W Donkey Kongu<\/em> po raz pierwszy pojawi\u0142 si\u0119 Mario, jednak zamiast wskakiwa\u0107 do rur hydraulicznych, dzier\u017cy\u0142 m\u0142otek i by\u0142 stolarzem. Pomimo sporych kolejek i medialnego rozg\u0142osu, pierwszy rok nie by\u0142 spektakularnym sukcesem. Ten mia\u0142 przyj\u015b\u0107 wraz z takimi grami jak Super Mario Bros.<\/em>, Dragon Quest<\/em>, czy The Legend of Zelda<\/em>. Zreszt\u0105 Mario jest obecnie najlepiej sprzedaj\u0105c\u0105 si\u0119 seri\u0105 Nintendo, z zawrotn\u0105 liczb\u0105 ponad 40 milion\u00f3w egzemplarzy! Ten wynik z pewno\u015bci\u0105 nikogo nie powinien dziwi\u0107. <\/span><\/p>\n

Kultura Famicoma w kraju kwitn\u0105cej wi\u015bni by\u0142a budowana stopniowo wraz z pojawieniem si\u0119 licznych magazyn\u00f3w, cz\u0119sto skupiaj\u0105cych si\u0119 tylko na tym sprz\u0119cie. Zaczynaj\u0105c od miesi\u0119cznika Family Computer Magazine<\/a>, po tygodnik\u00a0Family Tsuushin, kt\u00f3ry ostatecznie stanie si\u0119 znanym do dzisiaj Famitsu<\/a>. Za\u015b premiera wspomnianego Super Mario Bros.<\/em> i kolejnych ods\u0142on idealnie wpasowa\u0142y si\u0119 w wydawnictwa Kouryakubon (poradniki), dzi\u0119ki czemu ten po\u015bwi\u0119cony pierwszej ods\u0142onie <\/span>Super Mario Bros. <\/span><\/i>by\u0142 najlepiej sprzedaj\u0105cym si\u0119 \u2018strategy bookiem<\/em>\u2018 w Japonii w 1985 r. Autor ksi\u0105\u017cki Japanese Business into the 21st Century: Strategies for Success<\/em><\/a>, Katayama Osamu, por\u00f3wnuje pojawienie si\u0119 Famicoma z otwarciem Tokyo Disneyland (kompleks zosta\u0142 udost\u0119pniony 3 miesi\u0105ce przed premier\u0105 konsoli). Oba te wydarzenia okre\u015bla jako kluczowe momenty transformacji Japonii, od powojennej odbudowy zapracowanego spo\u0142ecze\u0144stwa w kierunku wi\u0119kszego zainteresowania rozrywk\u0105.\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n

\n

Ameryka wita NES-a, a Polacy maj\u0105 swojego Pegasusa<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>Sprzeda\u017c konsoli w kraju macierzystym by\u0142a zadowalaj\u0105ca, dlatego prezesi Nintendo postanowili wprowadzi\u0107 sprz\u0119t na rynek ameryka\u0144ski (18 pa\u017adziernika 1985), a p\u00f3\u017aniej europejski (1 wrze\u015bnia 1986). Zmieniono nazw\u0119 z Famicom na Nintendo Entertainment System, czyli NES. Na potrzeby tych rynk\u00f3w zwi\u0119kszono rozmiar i wygl\u0105d konsoli, aby potencjalni klienci wiedzieli, \u017ce maj\u0105 do czynienia z porz\u0105dnym sprz\u0119tem, kt\u00f3ry mo\u017cna postawi\u0107 obok telewizora, a nie zabawk\u0105.<\/strong> Zmieniono system wk\u0142adania kartrid\u017c\u00f3w, a specjalny <\/span>slot r\u00f3wnie\u017c nie by\u0142 dzie\u0142em przypadku. <\/span>Systemy VHS opanowa\u0142y Ameryk\u0119 w po\u0142owie lat 80., wi\u0119c projektanci wymy\u015blili NES-a z \u0142adowanym od przodu gniazdem, aby urz\u0105dzenie by\u0142o bli\u017csze charakterystyce odtwarzacza do ta\u015bm i jednocze\u015bnie mniej podobne do popularnego wtedy Atari 2600. Zwi\u0119kszono r\u00f3wnie\u017c liczb\u0119 pin\u00f3w kartrid\u017ca z 60 do 72. Dodatkowe piny wykorzystywane by\u0142y dla specjalnego zabezpieczenia uniemo\u017cliwiaj\u0105cego uruchomienie nielicencjonowanych gier oraz tytu\u0142\u00f3w z innego regionu. <\/span><\/p>\n

Pierwszy raz poza Japoni\u0105 zaprezentowano konsol\u0119 NES na targach Consumer Electronics Show w USA. Z powodu odmiennej kultury Amerykan\u00f3w, trzeba by\u0142o zaplanowa\u0107 odpowiedni\u0105 promocj\u0119<\/a>, trafiaj\u0105c\u0105 w punkt. I tak powsta\u0142y bundle w pakiecie z Zapperem (pistolet \u015bwietlny) z powodu zami\u0142owania spo\u0142ecze\u0144stwa do broni palnej. Pojawi\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c R.O.B.<\/a> (ang. Robotic Operating Buddy<\/em>), interaktywna zabawka kompatybilna tylko z dwoma grami: Gyromite<\/span><\/em>\u00a0i\u00a0<\/span>Stack-Up<\/em>. Magazyn\u00a0Computer Entertainer <\/i>nazwa\u0142 ROB-a \u201ejedynym interaktywnym robotem na \u015bwiecie<\/em>\u201d,<\/span>\u00a0<\/span> kiedy to w doskona\u0142y spos\u00f3b budowa\u0142 pomost mi\u0119dzy graczem a gr\u0105. Konsola by\u0142a sprzedawana w czterech zestawach: Deluxe Set<\/strong> (patrz: zdj\u0119cie), Control Deck<\/strong> (podstawowy zestaw konsoli i dw\u00f3ch kontroler\u00f3w), Action Set<\/strong> (zawiera\u0142 konsol\u0119, 2 kontrolery, Zappera, gry Super Mario Bros.<\/em> i Duck Hunt<\/em>) oraz Power Set<\/strong> (konsola, 2 kontrolery, Power Pad, 3 gry: Super Mario Bros.<\/em>, Duck Hunt <\/em>oraz\u00a0World Class Track Meet<\/em>). Amerykanie pokochali NES-a, b\u0119d\u0105c pod wra\u017ceniem m.in. futurystycznego designu konsoli z otwieranym wej\u015bciem na karty, a tak\u017ce magii\"\"<\/a> niewidzialnych pocisk\u00f3w z pistoletu Zapper<\/a> podczas strzelania do kaczek w Duck Hunt<\/em>.<\/strong> Dzieci nie mog\u0142y odci\u0105gn\u0105\u0107 si\u0119 od zr\u00f3\u017cnicowanych gier, a dla wi\u0119kszo\u015bci by\u0142o niepoj\u0119te, jak obraz m\u00f3g\u0142 p\u0142ynnie si\u0119 przesuwa\u0107 w takim Super Mario Bros.<\/em>, skoro w ich ulubionym Pitfall!<\/em> na Atari plansze zmienia\u0142y si\u0119 skokowo. I tak marketing szed\u0142 w najlepsze, od wielkich makiet ROB-a przed sklepami po specjalne szafy (a\u2019la z automat\u00f3w) z wbudowanymi grami na NES-a. Japo\u0144czykom nie spodoba\u0142a si\u0119 konkurencyjno\u015b\u0107 tej oferty, ale w USA patent stoiska, do kt\u00f3rego mo\u017cna by\u0142o podej\u015b\u0107 i zagra\u0107 w popularn\u0105 gr\u0119, by\u0142 strza\u0142em w dziesi\u0105tk\u0119.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
Sprzedawany w Stanach Zjednoczonych najdro\u017cszy zestaw Deluxe za 179,99 dolar\u00f3w. W pudle mo\u017cna by\u0142o znale\u017a\u0107 robota R.O.B., pistolet \u015bwietlny Zapper, dwa kontrolery, oraz gry Duck Hunt<\/em> oraz Gyromite.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n

W 1991 r. firma Bobmark wprowadzi\u0142a na polski rynek s\u0142ynnego Pegasusa<\/a>, a w czasopi\u015bmie Top Secret powsta\u0142 NES-Klub, gdzie w rubryce wpisywano adresy os\u00f3b posiadaj\u0105cych konsol\u0119, dzi\u0119ki czemu mogli oni wymienia\u0107 si\u0119 posiadanymi grami. Dacie wiar\u0119? Takie czasy. Jak to w naszym kraju, wszystko przychodzi\u0142o p\u00f3\u017aniej, i tak NES zawita\u0142 do Polski dopiero w 1994 r.<\/strong> G\u0142\u00f3wnym przedstawicielem pozosta\u0142a firma Entertainment Systems Poland<\/a>, kt\u00f3ra koordynowa\u0142a dzia\u0142anie z Stadlbauer, czyli regionalnym dystrybutorem Nintendo w Europie. Co ciekawe, kiedy w Polsce doczekali\u015bmy si\u0119 premiery sprz\u0119tu, Nintendo zaprzesta\u0142o produkowania nowych egzemplarzy, dlatego te\u017c wysy\u0142ano po ca\u0142ej Europie niesprzedane partie i takie w\u0142a\u015bnie konsole trafia\u0142y na nasze p\u00f3\u0142ki sklepowe. G\u0142\u00f3wnie sprowadzane z Hiszpanii, potrzebowa\u0142y tylko odpowiedniej naklejki i przet\u0142umaczonej instrukcji. <\/span><\/p>\n

Z wiadomych przyczyn (Pegasus, khe khe) konsola nie zdoby\u0142a wielkiego zainteresowania na naszym podw\u00f3rku pomimo obni\u017cek cen czy wprowadzenia programu antypirackiego przez NoA (Nintendo of America), gdzie mundurowi \u201ekontrolowali\u201d bazary w celu ukarania sprzedawc\u00f3w, kt\u00f3rzy handlowali podr\u00f3bkami. Dzia\u0142ania te okaza\u0142y si\u0119 ma\u0142o skuteczne, a kto chcia\u0142, i tak m\u00f3g\u0142 bez problemu kupi\u0107 podrabian\u0105 wersj\u0119. W ko\u0144cu za Pegasusa sprzedawcy wo\u0142ali ok. 100 z\u0142, kiedy NES kosztowa\u0142 dwa razy wi\u0119cej, nie wspominaj\u0105c o kartrid\u017cach za 10-20 z\u0142, podczas gdy oryginalna gra kosztowa\u0142a \u2013 bagatela \u2013 100-150 z\u0142. Generalnie op\u00f3\u017aniona premiera na rodzimym rynku nie mia\u0142a racji bytu i od samego pocz\u0105tku sprowadzenie NES-a by\u0142o skazane na pora\u017ck\u0119. Nie oszukujmy si\u0119, Pegasus zdoby\u0142 na tyle du\u017c\u0105 popularno\u015b\u0107, a piractwo rozkwit\u0142o do tak niebotycznego poziomu, \u017ce tylko nieliczni z odpowiednio wypasionym portfelem, mogli sobie pozwoli\u0107 na oryginalnego NES-a z pakietem gier.\u00a0<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
W Japonii nadal dobrze wspominaj\u0105 Famicoma.<\/figcaption><\/figure>\n

Famicom przekszta\u0142ci\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 Nintendo (zajmuj\u0105ce si\u0119 pocz\u0105tkowo us\u0142ugami taks\u00f3wkarskimi, sieci\u0105 love hoteli, \u017cywno\u015bci\u0105 oraz kartami hanafuda) w firm\u0119 nastawion\u0105 na bran\u017c\u0119 gier oraz wielomiliardow\u0105 korporacj\u0119 znan\u0105 na ca\u0142ym \u015bwiecie. <\/span>Sukces Nintendo zainspirowa\u0142 Sony do wej\u015bcia na rynek, w efekcie czego obie firmy dominuj\u0105 w bran\u017cy gier do dnia dzisiejszego. My\u015bl\u0119, \u017ce bran\u017ca wygl\u0105da\u0142aby dzi\u015b zupe\u0142nie inaczej bez Famicoma\/NES-a. Japonia przesz\u0142a od sk\u0142adania miast z gruz\u00f3w do samodzielnego tworzenia i ratowania mi\u0119dzynarodowego przemys\u0142u w ci\u0105gu zaledwie czterdziestu lat. A teraz? Japo\u0144ski rynek wraz z Nintendo Switchem powr\u00f3ci\u0142 do stanu podobnego do czas\u00f3w omawianej w jubileuszu konsoli (nie zapominajmy r\u00f3wnie\u017c o Game Boyu wydanym 6 lat p\u00f3\u017aniej), kiedy to Nintendo posiada\u0142o 80% rynku.\u00a0<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\n

Ciekawostki oraz gry, kt\u00f3re szturmem zdoby\u0142y rynek\u00a0<\/span><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n