{"id":300837,"date":"2024-10-11T17:15:37","date_gmt":"2024-10-11T15:15:37","guid":{"rendered":"https:\/\/shinigami.pl\/?p=300837"},"modified":"2024-11-27T18:00:54","modified_gmt":"2024-11-27T16:00:54","slug":"bajty-polskie-3-0-recenzja-ksiazki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/shinigami.pl\/?p=300837","title":{"rendered":"Bajty Polskie 3.0 \u2013 recenzja ksi\u0105\u017cki"},"content":{"rendered":"
<\/div>

To ju\u017c trzecie wydanie \u201eBajt\u00f3w Polskich\u201d autorstwa Bart\u0142omieja Kluski i Mariusza Rozwadowskiego, publikacji, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 pierwotnie w 2011 roku (drugie wydanie pojawi\u0142o si\u0119 w roku 2014). Trzyna\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej otrzymujemy ostateczn\u0105, uwsp\u00f3\u0142cze\u015bnion\u0105 i na nowo przygotowan\u0105 wersj\u0119 dawnej lektury. Sprawd\u017amy, czy warto po ni\u0105 si\u0119gn\u0105\u0107.<\/span><\/strong><\/p>\n

\n

\u00a0<\/p>\n

To jest ju\u017c koniec. A mo\u017ce pocz\u0105tek?<\/span><\/h1>\n

Zaczn\u0119 nietypowo, od swego rodzaju \u201epos\u0142owia\u201d, stwierdzi\u0142em jednak, \u017ce to wa\u017cne w perspektywie tego, jak b\u0119d\u0119 dalej okre\u015bla\u0142 autor\u00f3w tej publikacji. Autorem trzeciej wersji ksi\u0105\u017cki jest Bart\u0142omiej Kluska, jeden z pierwotnych tw\u00f3rc\u00f3w, znany dziennikarz, kt\u00f3rego publikacje mogli\u015bcie przeczyta\u0107 w licznych magazynach gamingowych, a tak\u017ce tygodniach opinii (jako, \u017ce by\u0142em czytelnikiem \u201ePrzekroju\u201d, zdarza\u0142o mi si\u0119 go czyta\u0107 i tam). To tak\u017ce autor kilku ksi\u0105\u017cek o grach, a recenzj\u0119 jednej z nich w\u0142a\u015bnie czytacie. Drug\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra przyczynia\u0142a si\u0119 do wznowienia tej publikacji jest Zbigniew Jankowski, obecnie redaktor naczelny serwisu Eurogamer.pl, a tutaj redaktor prowadz\u0105cy i wydawca z ramienia Gamebook.<\/span><\/p>\n

I wreszcie trzecia, by\u0107 mo\u017ce najwa\u017cniejsza osoba, kt\u00f3ra nada\u0142a owej publikacji ton \u2013 Mariusz \u201eRamos\u201d Rozwadowski \u2013 pasjonat sprz\u0119tu, gier, organizator wielu imprez i autor mn\u00f3stwa artyku\u0142\u00f3w i historii retro. Jego teksty z magazyn\u00f3w PIXEL czy PSX Extreme (dzia\u0142 retro) do dzi\u015b uwa\u017cam za prawdziw\u0105 skarbnic\u0119 wiedzy. Niestety Mariusz zmar\u0142 nagle, w 2015 roku, maj\u0105c zaledwie 39 lat, o czym sam dowiedzia\u0142em si\u0119 z wpisu pod jego ostatnim tekstem w magazynie PSX Extreme. Jakby Pani \u015amier\u0107 nie mog\u0142a by\u0107 bardziej cyniczna, w tym samym artykule \u201eRamos\u201d opisa\u0142 tragiczny los Krzysztofa Kubeczki, kt\u00f3ry tak\u017ce zmar\u0142 przedwcze\u015bnie, w wypadku samochodowym, maj\u0105c 20 lat. To w\u0142a\u015bnie Mariuszowi to wydanie ksi\u0105\u017cki jest dedykowane.<\/span><\/p>\n

Dlatego w dalszej cz\u0119\u015bci recenzji b\u0119d\u0119 pisa\u0142 o \u201eautorach\u201d publikacji, oddaj\u0105c jednocze\u015bnie ho\u0142d \u201eRamosowi\u201d, bez kt\u00f3rego wk\u0142adu \u201eBajty Polskie\u201d (niezale\u017cnie od wydania) nie istnia\u0142yby w takiej formie. Cho\u0107 ksi\u0105\u017cka zosta\u0142a na nowo zredagowana, to wszyscy mamy \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce jako wsp\u00f3\u0142autor pierwszych wersji, szukaj\u0105c, dopytuj\u0105c, docieraj\u0105c do dawno zapomnianych autor\u00f3w starych gier, wykona\u0142 tytaniczn\u0105 prac\u0119. Prac\u0119, kt\u00f3r\u0105 dzi\u015b mo\u017cemy okre\u015bli\u0107 jako jego dziedzictwo. Jego i innych, o kt\u00f3rych pisa\u0142\u2026<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Na pocz\u0105tku by\u0142o s\u0142owo\u2026 tj. bit!<\/span><\/h1>\n

Autorzy s\u0142usznie zaczynaj\u0105 od samego pocz\u0105tku i pierwszego polskiego komputera. XYZ si\u0119 zwa\u0142, a mo\u017cna by\u0142o zagra\u0107 na nim w\u2026 k\u00f3\u0142ko i krzy\u017cyk (warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce te sprz\u0119ty wielko\u015bci dzisiejszych serwer\u00f3w, s\u0142u\u017cy\u0142y do zupe\u0142nie czego\u015b innego). P\u00f3\u017aniej powsta\u0142a wroc\u0142awska Odra i TVG 10, konsola (!!) wyprodukowana w Polsce z wbudowanymi czterema grami z klasycznym Pongiem<\/em> jako danie g\u0142\u00f3wne. Grali\u015bcie? Nie s\u0105dz\u0119. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tych gier sprawdzili studenci uczelni technicznych w latach 70, a do naszych czas\u00f3w zachowa\u0142o si\u0119 ca\u0142e nic. Sprz\u0119ty zosta\u0142y rozebrane, a nieliczne, kt\u00f3re si\u0119 zachowa\u0142y, i tak nie dzia\u0142aj\u0105. To ta smutna cz\u0119\u015b\u0107 historii polskich komputer\u00f3w. Dalej b\u0119dzie lepiej\u2026<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Lata 80., czasy dziwne\u2026<\/span><\/h1>\n

Je\u015bli wydawa\u0142o Ci si\u0119, czytelniku, \u017ce lata 80. w Polsce to przys\u0142owiowa Wolna Amerykanka, to racj\u0119 masz, cho\u0107 nie wiem, czy zdajesz sobie spraw\u0119, co si\u0119 wtedy dzia\u0142o na polskim rynku gier. Rynku? Jakim rynku? Rz\u0105dzi\u0142a gie\u0142da, a p\u00f3\u017aniej kszta\u0142tuj\u0105ce si\u0119 pisma. I tutaj dostaniecie mn\u00f3stwo rozdzia\u0142\u00f3w, o tym jak pr\u00f3bowali odnale\u017a\u0107 si\u0119 w tym polscy autorzy gier, jak i sami gracze.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>Trudno nie by\u0107 pod wra\u017ceniem \u201ewykopalisk\u201d, kt\u00f3re autorzy sobie urz\u0105dzili.<\/strong> Jak np. znale\u017a\u0107 najstarsz\u0105, oryginaln\u0105 polsk\u0105 gr\u0119 (kt\u00f3ra nie by\u0142aby typowym klonem Ponga<\/em> czy W\u0119\u017ca<\/em>)? O tym dowiecie si\u0119 z jednego z rozdzia\u0142\u00f3w, a zar\u0119czam, \u017ce opowie\u015b\u0107 jest doprawdy fascynuj\u0105ca. I mniemam, \u017ce o owej pozycji nawet nie s\u0142yszeli\u015bcie, ba, mo\u017ce nawet nie zetkn\u0119li\u015bcie si\u0119 z jakimkolwiek screenem w prasie, skoro nigdy nie zosta\u0142a oficjalnie wydana i \u015bmiga\u0142a tylko po gie\u0142dach. Autorzy jednak dotarli do \u017ar\u00f3d\u0142a, o czym najlepiej \u015bwiadczy, \u017ce na Wikipedii trzeba by\u0142o edytowa\u0107 owe has\u0142o, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0142o nieprawd\u0119.<\/span><\/p>\n

To nie wertowanie starych czasopism (cho\u0107 Bart\u0142omiej Kluska tak kiedy\u015b zaczyna\u0142, od researchu w bibliotece), ale docieranie do autor\u00f3w, o kt\u00f3rych nikt ju\u017c dzi\u015b nie pami\u0119ta, \u201erobi tu dzie\u0144\u201d. A tutaj ka\u017cdemu oddano ho\u0142d z imienia i nazwiska, zapisano na kartach historii polskich gier wideo, ocalono od zapomnienia.<\/strong> Przyznacie chyba, \u017ce prawdopodobnie nikt z was (ja te\u017c) wcze\u015bniej nie s\u0142ysza\u0142 o grze G\u0105sienica<\/em> (kolejna wariacja W\u0119\u017ca<\/em>), czy Kr\u00f3lewna Jebaczka<\/em> z 1984 roku (kolejny klon Pac-Mana<\/em>), gdzie bonusowo mo\u017cna by\u0142o sterowa\u0107\u2026 penisem. Ok, gra nie ma najmniejszego znaczenia dla naszej bran\u017cy, zapisa\u0142a si\u0119 w niej absolutnie niczym, a mimo to autorzy, cho\u0107 wydaj\u0105 krytyczny os\u0105d, nie zamierzaj\u0105 negowa\u0107 jej istnienia. I s\u0142usznie \u2013 wszak ka\u017cda pozycja budowa\u0142a wtedy polski gaming. Jedne pozycje \u017cy\u0142y kr\u00f3cej, jedne d\u0142u\u017cej, jeszcze inne by\u0142y tylko ciekawostkami z gie\u0142dy, kt\u00f3re nie mia\u0142y nawet oficjalnego dystrybutora. Ale w \u201eBajtach Polskich\u201d ka\u017cdy mo\u017ce liczy\u0107 na swoje 5 minut.<\/strong><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Nagraj mi gr\u0119\u2026<\/span><\/h1>\n

By\u0142y sobie co\u015b takiego jak \u201elistingi\u201d \u2013 d\u0142ugi kod drukowany w Bajtku \u2013 po jego przepisaniu (co potrafi\u0142o zaj\u0105\u0107 i ze dwie godziny) mia\u0142e\u015b gr\u0119. O dziesi\u0105tkach tak napisanych przez pasjonat\u00f3w gier tutaj przeczytacie. Gry tworzyli maniacy maj\u0105cy na karku trzyna\u015bcie, czterna\u015bcie, pi\u0119tna\u015bcie lat. Oni dopiero zaczynali liceum, niekt\u00f3rzy jeszcze ko\u0144czyli szko\u0142\u0119 podstawow\u0105. Pisali gry sami, cz\u0119sto na pocz\u0105tku na kartce papieru, papierze milimetrowym, a mimo to, niekt\u00f3re ich produkty niewiele ust\u0119powa\u0142y zachodnim produkcjom. A jak\u0105 Ty masz wym\u00f3wk\u0119? Nie ukrywam, \u017ce by\u0142em w szoku, czytaj\u0105c, \u017ce spora cz\u0119\u015b\u0107 gier, kt\u00f3re kojarz\u0119 z magazyn\u00f3w gamingowych, zosta\u0142a napisana przez ludzi maj\u0105cych raptem kilkana\u015bcie lat. Ja w ich wieku, poszed\u0142em co najwy\u017cej po Top Secret do kiosku Ruchu, a p\u00f3\u017aniej odpali\u0142em gr\u0119, kt\u00f3r\u0105 cudem uda\u0142o mi si\u0119 zdoby\u0107.<\/span><\/p>\n

Autorzy pami\u0119tali te\u017c o s\u0142ynnej audycji \u201eRadiokomputer\u201d<\/strong>, z pomoc\u0105 kt\u00f3rej mo\u017cna by\u0142o sobie nagra\u0107 now\u0105 gr\u0119 na Commodore 64 czy ZX Spectrum. W eterze lecia\u0142y piski, trzaski i burczenie wszelakie, ale je\u015bli nagra\u0142e\u015b je na kaset\u0119, otrzymywa\u0142e\u015b gr\u0119. No chyba, \u017ce mia\u0142e\u015b lipn\u0105 ta\u015bm\u0119, lipny magnetofon z lipn\u0105 g\u0142owic\u0105, a lipny s\u0105siad zza \u015bciany akurat wierci\u0142 lipn\u0105 wiertark\u0105 \u2013 wtedy mia\u0142e\u015b ca\u0142e nic. Ale nawet je\u015bli spe\u0142ni\u0142e\u015b wy\u015brubowane warunki, to jak sugeruj\u0105 autorzy ksi\u0105\u017cki \u2013 na sukces mia\u0142e\u015b oko\u0142o 70% szans, wi\u0119c to wci\u0105\u017c by\u0142a loteria.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>Nie ukrywam, \u017ce u\u015bmiechn\u0105\u0142em si\u0119 pod nosem, jednocze\u015bnie utyskuj\u0105c w duchu na dzisiejszych graczy. Nawet \u015bci\u0105gni\u0119cie ma\u0142ego patcha nosi ich z nerw\u00f3w po suficie. Ka\u017cdemu takiemu poleci\u0142bym ten \u015bwietny rozdzia\u0142 ksi\u0105\u017cki, by przekonali si\u0119, \u017ce kiedy\u015b gracze musieli stawa\u0107 na g\u0142owie, by w og\u00f3le zaopatrzy\u0107 si\u0119 w now\u0105 gr\u0119<\/strong>, a i tak cz\u0119sto ich starania sz\u0142y na marne i mogli tylko pomarzy\u0107 o zanurzeniu si\u0119 w \u015bwiat wirtualnej rozrywki. Dzisiejsi, rozleniwieni gracze cz\u0119sto nie doceniaj\u0105 tego, co maj\u0105 na wyci\u0105gni\u0119cie r\u0119ki. Ich r\u00f3wie\u015bnicy cztery dekady wcze\u015bniej nie mieli tak \u0142atwo. I o ile ja, 40-letni dinozaur, u\u015bmiecha\u0142 si\u0119 czytaj\u0105c owe paragrafy, tak mniemam, \u017ce m\u0142odziak, kt\u00f3ry dopiero od niedawna mo\u017ce kupi\u0107 w sklepie piwo (a tak\u017ce energetyka), przyjmie to z niedowierzaniem i pytaniem \u201eAle jak to gra z radia?\u201d. <\/strong>Ale tak by\u0142o, moi drodzy. Tak by\u0142o. I autorzy \u015bwietnie ten moment historii tu uchwycili.<\/strong><\/span><\/p>\n

Dowiemy si\u0119 te\u017c, \u017ce polska w\u0142adza PRL sama pr\u00f3bowa\u0142a uszczkn\u0105\u0107 niego torciku, wydaj\u0105c edukacyjne gry w postaci ortografii, matematyki czy przepis\u00f3w ruchu drogowego, jednocze\u015bnie dyskredytuj\u0105c to, co by\u0142o w\u00f3wczas na topie. Trybuna Ludu warcza\u0142a: \u201eTen (joystick, przyp. Grifter) s\u0142u\u017cy im g\u0142\u00f3wnie do ostrzeliwania tajemnych planet, bicia i zdobywania kolejnych punkt\u00f3w. Przera\u017caj\u0105ca to zabawa i, niestety, niepozbawiona element\u00f3w kszta\u0142c\u0105cych\u2026 agresj\u0119<\/em>\u201d. <\/span>
\nJak wida\u0107, gracze zawsze byli ch\u0142opcami i dziewczynami do bicia, na d\u0142ugo zanim pojawi\u0142 si\u0119 Doom<\/em>, GTA<\/em>, czy Jack Thompson oskar\u017caj\u0105cy owe medium o wszystko co najgorsze. I pewnie znowu u\u015bmiechniemy si\u0119 pod nosem, pytaj\u0105c siebie w duchu \u2013 jak kilka pikseli mog\u0142o wywo\u0142a\u0107 w kim\u015b agresj\u0119?<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Anegdotami ksi\u0105\u017cka stoi\u2026<\/span><\/h1>\n

Palec pod budk\u0119, kto ma \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce Aleksander Kwa\u015bniewski, wtedy minister ds. m\u0142odzie\u017cy, obiecywa\u0142 wyprawk\u0119 dla dzieci, kt\u00f3rym rodzice dadz\u0105 na imi\u0119 Bajtek? Warto wspomnie\u0107, \u017ce po latach na ten sam pomys\u0142 wpad\u0142o studio Acclaim Ent., sugeruj\u0105c nazwanie swego nowo narodzonego potomka Turok<\/em>, oferuj\u0105c rodzicom 10 tysi\u0119cy dolar\u00f3w. Mieli wi\u0119kszy rozmach skurkowa\u0144cy ni\u017c Olek\u2026<\/span><\/p>\n

Podobnie wci\u0119ty by\u0142em czytaj\u0105c, \u017ce gracze prosili o kod uruchomiaj\u0105cy gr\u0119 Rambo<\/em> na ATARI XE, tyle \u017ce takiej gry na ten sprz\u0119t\u2026nie by\u0142o.<\/strong> Ca\u0142o\u015b\u0107 by\u0142a tylko \u017cartem gie\u0142dowych pirat\u00f3w, kt\u00f3rzy przygotowali tylko ekran tytu\u0142owy z has\u0142em do wpisania i nic ponadto. Nie ukrywam, \u017ce nigdy o tym nie s\u0142ysza\u0142em. Wi\u0119c nawet je\u015bli by\u0142e\u015b kiedy\u015b, w latach 80.\/90. klientem gie\u0142dy, czytelnikiem pism komputerowych, cz\u0119sto trafisz na anegdot\u0119, autora, gr\u0119, o kt\u00f3rych nie mia\u0142e\u015b poj\u0119cia. Gwarantuj\u0119, \u017ce ta pozycja nieraz Ci\u0119 zaskoczy.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Szesnastobitowce \u2013 nowy, wspania\u0142y \u015bwiat!<\/span><\/h1>\n

Tak, moi drodzy \u2013 je\u015bli grali\u015bcie kiedy\u015b w polsk\u0105 gr\u0119 z Atari czy Amigi, to pewniakiem j\u0105 tu znajdziecie. Pewniakiem, bo cho\u0107 sam znalaz\u0142em fragment o fenomenalnym Lost in Mine<\/em> \u0141ukasza Ka\u0142uskiego, to ju\u017c nic o jego wcze\u015bniejszym, ca\u0142kiem niez\u0142ym The Last Soldier<\/em>. Kilku gier mi zabrak\u0142o, co dziwne, bo pami\u0119tano, by wspomnie\u0107 o takiej padlinie jak Smu\u015b<\/em>\u00a0czy Rajd przez Polsk\u0119<\/em>, a kilka znacznie lepszych pozycji zupe\u0142nie pomini\u0119to.<\/span><\/p>\n

Amiga z kultowym Franko<\/em>, czy Kajko i Kokoszem<\/em> oczywi\u015bcie musia\u0142y mie\u0107 tu racj\u0119 bytu (u\u015bmia\u0142em si\u0119, gdy autor wspomnia\u0142 fragment recenzji z Secret Service, gdzie atutem by\u0142o to, \u017ce gra si\u0119\u2026 \u201enie zawiesza\u201d). Autorzy te\u017c wspominaj\u0105 o b\u0142\u0119dzie w grze na Amidze w niekt\u00f3rych egzemplarzach (przypominam, \u017ce nie dzia\u0142a\u0142a w pewnych miejscach \u201er\u0119kawica si\u0142y\u201d). Seven Stars oczywi\u015bcie prosi\u0142o o odsy\u0142anie niedzia\u0142aj\u0105cych kopii. Pami\u0119tam, \u017ce m\u00f3j znajomy mia\u0142 dzia\u0142aj\u0105cy egzemplarz, przeszed\u0142 gr\u0119 do ko\u0144ca, a mimo to odes\u0142a\u0142 pude\u0142ko jako niedzia\u0142aj\u0105ce. I otrzyma\u0142 zwrot pieni\u0119dzy. Mog\u0119 tylko gdyba\u0107, \u017ce wiele os\u00f3b zrobi\u0142o podobnie. Wspominam wybi\u00f3rczo o kilku tylko pozycjach, ale wierzcie na s\u0142owo, w ksi\u0105\u017cce wspomina si\u0119 o wielu innych grach.
\n<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>Autorzy nie raz i nie dwa pokazuj\u0105 nam, \u017ce \u201enie od razu Rzym zbudowano\u201d<\/strong>. Kuriozalne Prawo Krwi<\/em> od Techlandu, kt\u00f3re autorzy ksi\u0105\u017cki okre\u015blili jako \u201ejedn\u0105 z najgorszych polskiej gier w bran\u017cy\u201d, mo\u017ce i by\u0142o niewypa\u0142em, ale ju\u017c kilka lat p\u00f3\u017aniej otrzymali\u015bmy od tego studia Chrome<\/em>, a dalej ju\u017c posz\u0142o z g\u00f3rki. Dzi\u015b chi\u0144ski Tencent jest wi\u0119kszo\u015bciowym udzia\u0142owcem polskiej firmy, a jej w\u0142a\u015bciciel, Pawe\u0142 Marchewka, jest jednym z najbogatszych Polak\u00f3w, z maj\u0105tkiem o\u015bmiu miliard\u00f3w (!!) z\u0142otych. I pomy\u015ble\u0107, \u017ce na pocz\u0105tku by\u0142o \u017cenuj\u0105ce Prawo Krwi<\/em>.<\/span><\/p>\n

Ta ksi\u0105\u017cka to w wi\u0119kszo\u015bci w\u0142a\u015bnie taka opowie\u015b\u0107 o jednostkach, kt\u00f3re niestety rzadko spotyka\u0142 happy-end<\/strong>. Trawiony piractwem w latach 80. i 90. rynek gier w Polsce pogrzeba\u0142 karier\u0119 wielu \u015bwietnie zapowiadaj\u0105cych si\u0119 os\u00f3b, kt\u00f3rym nie brakowa\u0142o talentu. Niestety wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich musia\u0142a porzuci\u0107 marzenia o karierze w gamedevie. To jeszcze nie by\u0142y sprzyjaj\u0105ce dla nich czasy. Nie w Polsce tamtego okresu. Dobrze, \u017ce ta publikacja oddaje im cze\u015b\u0107 i m\u00f3wi: \u201ehej, byli\u015bcie \u015bwietni!\u201d. Ok, mo\u017ce nie wszyscy (autorzy s\u0105 krytyczni tam gdzie trzeba), ale \u201ehej, dobrze, \u017ce byli\u015bcie!\u201d.<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Duum, du duuum, Dooooom! Polski Doom<\/em>!<\/span><\/h1>\n

Fajnie, \u017ce autorzy po\u015bwi\u0119cili mn\u00f3stwo miejsca amigowym \u201edoomowcom\u201d, w tym mojemu ukochanemu Za \u017belazn\u0105 bram\u0105<\/em> (moj\u0105 recenzj\u0119 tej gry znajdziecie tutaj<\/a>), dodatkowo przepytuj\u0105c \u201eSkorpika\u201d w temacie muzyki. Do dzi\u015b zachodz\u0119 w g\u0142ow\u0119, sk\u0105d w trakcie napisu \u201eThe End\u201d pop\u0142yn\u0105\u0142 ten muzyczny motyw, rodem z cyga\u0144skiego wesela? Niestety na to pytanie nie znalaz\u0142em odpowiedzi w ksi\u0105\u017cce. Mo\u017ce kiedy\u015b\u2026<\/span><\/p>\n

Oczywi\u015bcie o Project Battlefield<\/em>\u00a0czy Cytadeli<\/em> (pami\u0119tam jakie wra\u017cenie robi\u0142o Intro na Amidze 1200) te\u017c przeczytacie. I tak, dowiecie si\u0119 wielu ciekawostek o nich, wszak z pism komputerowych otrzymali\u015bcie tylko suche recenzje. Tu dostaniecie co\u015b wi\u0119cej \u2013 wspomnienia samych autor\u00f3w. Ju\u017c lepiej si\u0119 nie da. Zar\u0119czam swoj\u0105 osob\u0105, gdzie te\u017c ograniczam si\u0119 zwykle do researchu dawnych pism i \u0142atwo dost\u0119pnych wywiad\u00f3w. Nigdy nie mia\u0142em tyle zaparcia, by pr\u00f3bowa\u0107 uderza\u0107 do tw\u00f3rc\u00f3w swoich ulubionych gier. A autorzy ksi\u0105\u017cki, takowe zaparcie do szukania mieli. I co najwa\u017cniejsze \u2013 wyszli z tej pr\u00f3by zwyci\u0119sko!<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u0141y\u017cka dziegciu? Na si\u0142\u0119 si\u0119 czepiam\u2026<\/span><\/h1>\n

Mam wra\u017cenie, \u017ce nie uda\u0142o si\u0119 unikn\u0105\u0107 kilku redakcyjnych b\u0142\u0119d\u00f3w i niekt\u00f3re rozdzia\u0142y mog\u0142y zosta\u0107 lepiej u\u0142o\u017cone. Bo mimo i\u017c zdaje si\u0119 lecimy po rozdzia\u0142ach latami, to gdy wchodzimy ju\u017c w er\u0119 16-bit\u00f3w, nagle wracamy znowu do epoki o\u015bmiobitowc\u00f3w z Pagasusem i kolejnymi opisami gier z Bajtka (kt\u00f3rego imo za du\u017co kosztem innych, p\u00f3\u017aniejszych magazyn\u00f3w gamingowych). W ko\u0144cowym rozdziale wida\u0107 te\u017c pewn\u0105 niekonsekwencj\u0119 w chronologii \u2013 najpierw autor pisze o odej\u015bciu Aleksa Ucha\u0144skiego z \u201eTop Secretu\u201d do \u201eGamblera\u201d, gdy ju\u017c w akapicie ni\u017cej, czytamy, \u017ce ten sam \u201eAlex\u201d wci\u0105\u017c jest filarem Top Secret, \u201ekt\u00f3ry si\u0119 nie zmienia\u201d. Ale to tylko detale, kt\u00f3re nie wp\u0142ywaj\u0105 w og\u00f3le na ca\u0142o\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Poczytaj mi mamo\u2026<\/span><\/h1>\n

\"\"<\/a>Ksi\u0105\u017ck\u0119 mo\u017cesz zam\u00f3wi\u0107 ze sklepu bajtypolskie.pl<\/a> w czterech wariantach. W podstawowym otrzymasz \u201eBajty Polskie 3.0<\/em>\u201d w cenie 99,90 z\u0142. W drugim, za 149,80 z\u0142 bonusowo po\u0142o\u017cysz \u0142apki na innej ksi\u0105\u017cce Bart\u0142omieja Kluski \u201eLegendy gier wideo<\/em>\u201d. Trzeci wariant \u2013 za 279, 80 z\u0142 opr\u00f3cz Bajt\u00f3w, dostaniesz poka\u017any, 600-stronicowy, \u015bwietnie wydany \u201eAlmanach: Gry Przygodowe Point and Click<\/em>\u201d. I wreszcie ostatni \u2013 za 329,70 z\u0142 zgarniasz trzy ksi\u0105\u017cki w pakiecie. Nie licz\u0105c \u201ebramki numer jeden 1\u201d w przypadku reszty, koszty wysy\u0142ki pokrywa wydawca. Wyb\u00f3r nale\u017cy do Ciebie. Fajnie, \u017ce Gamebook daje tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107, pozwalaj\u0105c zaoszcz\u0119dzi\u0107 nieco grosza. Wr\u00f3\u0107my jednak do samych \u201eBajt\u00f3w Polskich\u201d.<\/span><\/p>\n

Sama ksi\u0105\u017cka to porz\u0105dnie szyty wolumin w twardej oprawie, licz\u0105cy 360 stron (format 16,5 x 22,5 cm). Kredowy papier zdobi\u0105 kolorowe strony.<\/strong> Z jednej to screeny z opisywanych gier, z drugiej artystyczne grafiki w stylu \u201epixel art\u201d, kt\u00f3re sygnuj\u0105 kolejne rozdzia\u0142y pozycji. Dwa z nich otrzymasz tak\u017ce w wersji poczt\u00f3wkowej (grafika grawerowana z obu stron, mo\u017cesz zobaczy\u0107 to na zdj\u0119ciach wkomponowanych w recenzj\u0119). Ok\u0142adka zosta\u0142a dodatkowo powleczona foli\u0105 matow\u0105, kt\u00f3r\u0105 \u201eprzyklepa\u0142\u201d lakier UV. Jak domy\u015blacie si\u0119, podobne rzeczy musz\u0105 kosztowa\u0107. My\u015bl\u0119, \u017ce wydawca nie ma si\u0119 czego wstydzi\u0107 \u2013 cena idealnie odzwierciedla jako\u015b\u0107 wydania. Oczywi\u015bcie mo\u017cna dywagowa\u0107, czy nie mo\u017cna spr\u00f3bowa\u0107 by\u0142o wydrukowa\u0107 tego na gorszym papierze z papierow\u0105 ok\u0142adk\u0105, bez koloru w \u015brodku, za p\u00f3\u0142 ceny? S\u0105dz\u0119 jednak, \u017ce nie \u2013 takie wydania mieli\u015bmy ju\u017c wcze\u015bniej, tutaj postawiono na wersj\u0119 ekskluzywn\u0105, dla kolekcjoner\u00f3w i pasjonat\u00f3w, kt\u00f3rzy ceni\u0105 sobie jako\u015b\u0107. Ci z pewno\u015bci\u0105 si\u0119 nie zawiod\u0105.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Czy warto?<\/span><\/h1>\n

Wracamy do pytania zadanego we wst\u0119pie \u2013 \u201eczy warto\u201d? Tutaj odpowiedzi b\u0119d\u0105 dwie. Wydawca zarzeka si\u0119, \u017ce dostali\u015bmy 15% nowej tre\u015bci, a ca\u0142o\u015b\u0107 zosta\u0142a solidnie zredagowana, ale je\u015bli posiadasz ju\u017c ow\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, sam zdecyduj, czy si\u0119gniesz po te wydanie. Je\u015bli nie mia\u0142e\u015b do czynienia wcze\u015bniej z ow\u0105 pozycj\u0105, to dostajesz rzecz obowi\u0105zkow\u0105 do przeczytania. G\u0142\u00f3wnie dlatego, \u017ce jest ona jedyna w swoim rodzaju, z racji tego kosmicznego researchu i niesamowitej pracy w\u0142o\u017conej w dotarcie do tych wszystkich ludzi, kt\u00f3rzy tworzyli gry kilka dekad temu. Tak\u017ce cenowo jest to pozycja warta uwagi. Poprzednie wydania, je\u015bli pojawia\u0142y si\u0119 w ostatnich latach na rynku wt\u00f3rnym, kosztowa\u0142y 200-400 z\u0142 za egzemplarz. Po\u017cegnaj wi\u0119c skalpela i kup wersj\u0119 3.0, jednocze\u015bnie maj\u0105c na wzgl\u0119dzie, \u017ce to najprawdopodobniej ostatnie wydanie tej ksi\u0105\u017cki, wi\u0119c taniej ju\u017c nigdy nie b\u0119dzie.<\/span><\/p>\n

\n

Nie s\u0105dz\u0119, \u017ce kiedykolwiek dostaniemy co\u015b, co tak mocno zg\u0142\u0119bi zapomniane ju\u017c polskie sprz\u0119ty i gry. Za kilkana\u015bcie lat wielu z tych, kt\u00f3rzy te dobra tworzyli, zwyczajnie odejdzie z tego \u0142ez pado\u0142u. Nikt ju\u017c nie podpyta, nie docieknie \u201eco autor ma na my\u015bli\u201d, \u201eczy by\u0142o warto\u201d? Autorzy publikacji zrobili to rych\u0142o w czas. Nie pozwolili odej\u015b\u0107 w zapomnienie tw\u00f3rcom, kt\u00f3rzy s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 naszej historii. A bez zrozumienia historii jeste\u015bmy niekompletni. Bo to tamte gry, tamte wydarzenia, tamta prasa, tamci ludzie przez lata nas kszta\u0142towali. Nas, graczy. Dobrze, \u017ce Bart\u0142omiej Kluska, \u015bp. Mariusz Rozwadowski mieli ich na wzgl\u0119dzie i przedstawili nam ich losy. A dzi\u015b nowy wydawca, Zbigniew Jankowski o nich znowu nam przypomnia\u0142\u2026<\/span><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Autor: Tomasz \u017bamojtuk<\/h4>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

KSI\u0104\u017bKA DO RECENZJI DOSTARCZONA PRZEZ WYDAWNICTWO GAMEBOOK<\/strong><\/span><\/p>\n

DZI\u0118KUJEMY ZA WSPARCIE!<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

To ju\u017c trzecie wydanie \u201eBajt\u00f3w Polskich\u201d autorstwa Bart\u0142omieja Kluski i Mariusza Rozwadowskiego, publikacji, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 pierwotnie w 2011 roku (drugie wydanie pojawi\u0142o si\u0119 w roku 2014). Trzyna\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej otrzymujemy ostateczn\u0105, uwsp\u00f3\u0142cze\u015bnion\u0105 i na nowo przygotowan\u0105 wersj\u0119 dawnej lektury. Sprawd\u017amy, czy warto po ni\u0105 si\u0119gn\u0105\u0107. \u00a0 To jest ju\u017c … Wi\u0119cej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":28,"featured_media":300869,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_wpscppro_dont_share_socialmedia":null,"_wpscppro_custom_social_share_image":0,"_facebook_share_type":"default","_twitter_share_type":"default","_linkedin_share_type":"default","_pinterest_share_type":"default","_linkedin_share_type_page":"","_instagram_share_type":"default","_medium_share_type":"default","_threads_share_type":"","_google_business_share_type":"","_selected_social_profile":[],"_wpsp_enable_custom_social_template":false,"_wpsp_social_scheduling":{"enabled":false,"datetime":null,"platforms":[],"status":"template_only","dateOption":"today","timeOption":"now","customDays":"","customHours":"","customDate":"","customTime":"","schedulingType":"absolute"},"_wpsp_active_default_template":true},"categories":[2155,1231,4,1192],"tags":[],"coauthors":[772],"class_list":["post-300837","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-czytelnia","category-publicystyka","category-recenzje","category-retro","entry"],"pp_statuses_selecting_workflow":false,"pp_workflow_action":"current","pp_status_selection":"publish","aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/300837","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/28"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=300837"}],"version-history":[{"count":44,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/300837\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":300896,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/300837\/revisions\/300896"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/300869"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=300837"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=300837"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=300837"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcoauthors&post=300837"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}