{"id":301469,"date":"2025-01-12T22:16:10","date_gmt":"2025-01-12T20:16:10","guid":{"rendered":"https:\/\/shinigami.pl\/?p=301469"},"modified":"2025-01-13T12:37:47","modified_gmt":"2025-01-13T10:37:47","slug":"ksiega-crpg-recenzja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/shinigami.pl\/?p=301469","title":{"rendered":"Ksi\u0119ga CRPG \u2013 recenzja"},"content":{"rendered":"
<\/div>

Bior\u0105c do r\u0105k\u00a0Ksi\u0119g\u0119 CRPG<\/em>, spodziewa\u0142em si\u0119 przede wszystkim solidnej dawki wiedzy na temat omawianego gatunku gier, do tego u\u0142o\u017conej chronologicznie i podpartej kontekstem danej \u201eepoki\u201d. Dosta\u0142em jednak co\u015b wi\u0119cej: okazj\u0119 do powspominania wielu tytu\u0142\u00f3w. Ale co najwa\u017cniejsze, to opas\u0142e tomiszcze od pierwszych stron niemal\u017ce rozpali\u0142o we mnie na nowo pasj\u0119 do grania. Zapraszam do recenzji.<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Omawiana tu pozycja powsta\u0142a jako projekt non-profit, maj\u0105cy na celu opisanie wybranych komputerowych RPG-\u00f3w. Zadebiutowa\u0142a w 2018 roku \u2013 najnowsze, zesz\u0142oroczne wydanie jest jednocze\u015bnie premier\u0105 ksi\u0105\u017cki na polskim rynku. Zosta\u0142o ono poszerzone o wi\u0119cej gier, ale nie tylko, gdy\u017c jeden dzia\u0142 ksi\u0105\u017cki po\u015bwi\u0119cono mi\u0119dzy innymi produkcjom z rynk\u00f3w \u201eegzotycznych\u201d, takich jak Chiny, Korea Po\u0142udniowa czy\u2026 Francja. Szefem projektu od pocz\u0105tku jest Felipe Pepe<\/a>, dziennikarz growy z Brazylii. Nie wype\u0142ni\u0142 on jednak\u00a0Ksi\u0119gi<\/em> samodzielnie. Przeczytamy tutaj teksty kilkudziesi\u0119ciu autor\u00f3w, mi\u0119dzy innymi Scorpii czy Tima Caina.\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n

Ksi\u0119ga CRPG<\/em><\/a> to blisko 700 stron wype\u0142nionych po brzegi recenzjami gier z tego gatunku, z niewielkim dodatkiem tematycznej publicystyki. To oko\u0142o pi\u0119\u0107 kilo papieru kredowego w twardej oprawie. Ok\u0142adka przedstawia fantastyczne postacie wyskakuj\u0105ce z ekranu monitora CRT. I fakt, lwia cz\u0119\u015b\u0107 Ksi\u0119gi<\/em> po\u015bwi\u0119cona jest produkcjom retro. Dzia\u0142 recenzji zaczyna si\u0119 od Beneath Apple Manor<\/em><\/a> z 1975 roku, a ko\u0144czy na Disco Elysium<\/em><\/a> z 2019.<\/strong> Nie u\u015bwiadczymy tu zatem produkcji z ostatnich pi\u0119ciu lat, takich jak Baldur\u2019s Gate III<\/em>,\u00a0Yakuza: Like a Dragon<\/em><\/a> czy chocia\u017cby\u00a0Cyberpunk 2077<\/em><\/a>. Najwi\u0119ksz\u0105 radoch\u0119 z czytania b\u0119d\u0105 czerpa\u0107 gracze, kt\u00f3rzy pami\u0119taj\u0105 lata 80., ale czytelnicy z kr\u00f3tszym sta\u017cem r\u00f3wnie\u017c znajd\u0105 tu sporo smakowitych tekst\u00f3w, bowiem Ksi\u0119g\u0119\u00a0<\/em>otwiera\u2026<\/span><\/p>\n

\n

Lekcja historii<\/span><\/h1>\n
\n

Po zapoznaniu si\u0119 z uroczystym wst\u0119pem i przeczytaniu poradnika, jak korzysta\u0107 z ksi\u0105\u017cki (a tak\u017ce jak gra\u0107 w stare RPG-i, serio!), mo\u017cemy zag\u0142\u0119bi\u0107 si\u0119 w cykl tekst\u00f3w obrazuj\u0105cych prapocz\u0105tki gatunku CRPG. Przeczytamy o pochodzeniu papierowych (i nie tylko) RPG-\u00f3w, domoros\u0142ych kartografach (mapy loch\u00f3w trzeba by\u0142o sobie narysowa\u0107), a tak\u017ce o grach na nieco zapomniany ju\u017c komputer PLATO. Teksty te to dobre wprowadzenie w klimat gier z lat 70., a zarazem istna kopalnia wiedzy. No bo kto by pomy\u015bla\u0142, \u017ce taki Futurewar<\/em> z 1977 by\u0142 pierwsz\u0105 hybryd\u0105 RPG-a z\u2026 FPS-em<\/strong>? I to 15 lat przed premier\u0105\u00a0Wolfensteina 3D<\/em>! Takich ciekawostek jest wi\u0119cej. Jak s\u0105dzicie, kiedy powsta\u0142 pierwszy MMORPG? (Napiszcie w komentarzu!)<\/span><\/p>\n

Oczywi\u015bcie na tym wyprawa w g\u0142\u0105b historii si\u0119 nie ko\u0144czy, a omawiane w\u00a0Ksi\u0119dze<\/em> gry wielokrotnie mnie zaskoczy\u0142y, a to niecodziennym pomys\u0142em na siebie, a to niespodziewanie, z braku lepszego okre\u015blenia, poci\u0105gaj\u0105cym opisem. Wielu autor\u00f3w\u00a0Ksi\u0119gi<\/em> potrafi\u0142o bez wi\u0119kszych przeszk\u00f3d (przynajmniej na kilka chwil) zarazi\u0107 mnie entuzjazmem wobec tytu\u0142\u00f3w, kt\u00f3re widzia\u0142em na oczy po raz pierwszy. Spora w tym te\u017c zas\u0142uga wszechobecnych zrzut\u00f3w ekranu<\/strong>, kt\u00f3rych podobno jest w\u00a0Ksi\u0119dze<\/em> ponad 2000. Nie liczy\u0142em, ale jestem sk\u0142onny w to uwierzy\u0107.<\/span><\/p>\n

\"Ksi\u0119ga<\/a><\/p>\n

\n

Zosta\u0144 na chwil\u0119 i poczytaj<\/span><\/h1>\n
\n

Zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 publikacji stanowi dzia\u0142 recenzji. Zosta\u0142 on podzielony na 9 okres\u00f3w historycznych, z kt\u00f3rych ka\u017cdy opisuje po pi\u0119\u0107 lat \u201eerpegowania\u201d i posiada dwustronicowy wst\u0119p, nadaj\u0105cy kontekst danej \u201eepoce\u201d i przedstawiaj\u0105cy najwa\u017cniejsze wydarzenia tamtych czas\u00f3w. Fajne!<\/strong> Co prawda mo\u017cna by si\u0119 k\u0142\u00f3ci\u0107, czy premiery PS4 Pro i Xboksa One X s\u0105 godne umieszczenia ich na osi czasu, ale tak czy owak artyku\u0142y te spe\u0142niaj\u0105 swoj\u0105 rol\u0119.<\/span><\/p>\n

Recenzje zajmuj\u0105 zaledwie jedn\u0105-dwie strony i c\u00f3\u017c, ci\u0119\u017cko rzeczywi\u015bcie nazwa\u0107 je pe\u0142noprawnymi recenzjami. Nie dlatego, \u017ce s\u0105 to z\u0142e teksty \u2013 po prostu ci\u0119\u017cko wyczerpa\u0107 temat w tak \u017ca\u0142o\u015bnie niskiej liczbie znak\u00f3w. W wi\u0119kszo\u015bci s\u0105 to raczej laurki opisuj\u0105ce omawiane tytu\u0142y, ale nie zawsze. Ksi\u0119ga<\/em> nie zawiera recenzji gier wy\u0142\u0105cznie najwi\u0119kszych, najlepszych i w og\u00f3le \u201enaj\u201d. Znajdziemy tu r\u00f3wnie\u017c produkcje bardziej niszowe<\/strong> \u2013 i to jak! Nie s\u0105dzi\u0142em, \u017ce nawet w okresie 2014-2019 znajd\u0119 tytu\u0142y, o kt\u00f3rych nigdy wcze\u015bniej nie s\u0142ysza\u0142em. Nie wszystkie produkcje te\u017c s\u0105 dobre, co przyznaj\u0105 sami autorzy, natomiast niemal ka\u017cda z nich czym\u015b si\u0119 wyr\u00f3\u017cnia. Mo\u017cna si\u0119 zdziwi\u0107 na widok gry pod tytu\u0142em Super Columbine Massacre RPG!<\/em>. Znalaz\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c miejsce dla kilku przedstawicieli niszy eroge.<\/em> Grzech nie sprawdzi\u0107\u2026 dla g\u0142\u0119bokiej, rozbudowanej fabu\u0142y, rzecz jasna.<\/span><\/p>\n

\n

W trakcie lektury\u00a0Ksi\u0119gi<\/em> u\u015bwiadomi\u0142em sobie, co najbardziej ceni\u0119 w gatunku CRPG.<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

\"Ksi\u0119ga<\/a><\/p>\n

\n

Nieprzewidziane konsekwencje<\/span><\/h1>\n
\n

Wspominkowy charakter tekst\u00f3w potrafi wywo\u0142a\u0107 nie tyle fal\u0119, co ca\u0142e tsunami nostalgii. To kolejna wielka zaleta Ksi\u0119gi<\/em>\u00a0CRPG<\/em>: wystarczy kilka minut, aby otworzy\u0107 opis swojej ulubionej gry i u\u015bmiechn\u0105\u0107 si\u0119 do swoich wspomnie\u0144 z ni\u0105.<\/strong> Chyba \u017ce kto\u015b postanowi zdefekowa\u0107 na fabu\u0142\u0119 Mass Effecta 2<\/em>, bo niekt\u00f3rzy autorzy nie do ko\u0144ca daj\u0105 si\u0119 ponie\u015b\u0107 wy\u017cej wspomnianemu tsunami. Bro\u0144 Bo\u017ce nie traktuj\u0119 tego jako wad\u0119 (cho\u0107 m\u00f3j wewn\u0119trzny fanboj si\u0119 w\u015bcieka), gdy\u017c dzi\u0119ki temu teksty w Ksi\u0119dze<\/em> s\u0105 bardziej r\u00f3\u017cnorodne. Nie zmienia to faktu, \u017ce w pewnych aspektach s\u0105 nieco powtarzalne. Kiedy po raz setny (dos\u0142ownie) czyta\u0142em zdanie brzmi\u0105ce mniej wi\u0119cej tak: \u201egra zawiera 10 klas i odcholeryon<\/a> ras\u201d, oczy zacz\u0119\u0142yby mi si\u0119 same zamyka\u0107, gdyby nie kolorowe screeny. Do tego dochodzi okazjonalne pustos\u0142owie i zalew niewiele znacz\u0105cych epitet\u00f3w.<\/span><\/p>\n

A jednak nawet ta powtarzalno\u015b\u0107 ma pewn\u0105 nieoczywist\u0105 zalet\u0119. Zapoznanie si\u0119 z dziesi\u0105tkami tytu\u0142\u00f3w z danej \u201eepoki\u201d dostarczy\u0142o mi drogocennego kontekstu dla topowych produkcji w ca\u0142ym gatunku. Ci\u0119\u017cko poj\u0105\u0107 gameplayow\u0105 wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 Wied\u017amin\u00f3w<\/em> i\u00a0Mass Effect\u00f3w<\/em>, nie s\u0142yszawszy o seriach Ultima<\/em> czy chocia\u017cby\u00a0Gothic<\/em>. Z kolei ci\u0119\u017cko zachwyca\u0107 si\u0119 takim Eye of the Beholder<\/em>, nie wiedz\u0105c, na czym wy\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 podobne erpegi wydane w podobnym czasie. W tym sensie Ksi\u0119ga CRPG<\/em> stanowi nie tylko chronologicznie uszeregowany zbi\u00f3r gier, lecz tak\u017ce studium gatunku.<\/strong> Co wi\u0119cej, w trakcie lektury u\u015bwiadomi\u0142em sobie, co najbardziej ceni\u0119 w grach tego typu (immersj\u0119, widowiskowo\u015b\u0107 i wolno\u015b\u0107, dzi\u0119ki \u017ce pytacie!).<\/span><\/p>\n

Autorzy\u00a0Ksi\u0119gi<\/em> te\u017c dwoj\u0105 si\u0119 i troj\u0105, by u\u0142atwi\u0107 nam start z dan\u0105 produkcj\u0105. W tekstach znajdziemy nie tylko list\u0119 platform, na kt\u00f3rych go\u015bci dany tytu\u0142, ale te\u017c wskaz\u00f3wki co do jego odpalenia, a nierzadko te\u017c opini\u0119 na temat remake\u2019u b\u0105d\u017a remastera.<\/strong> Dodatkowo, w mniej wi\u0119cej co drugiej recenzji widnieje ramka z modami wartymi sprawdzenia (w tek\u015bcie o\u00a0Skyrimie\u00a0<\/em>zajmuje ona p\u00f3\u0142 kartki\u2026). Nic tylko otworzy\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 na losowej stronie, zaopatrzy\u0107 si\u0119 w dany tytu\u0142 i gra\u0107!<\/span><\/p>\n

\"Ksi\u0119ga<\/a><\/p>\n

\n

Drobnym maczkiem<\/span><\/h1>\n
\n

Ostatnim dzia\u0142em\u00a0Ksi\u0119gi CRPG<\/em> jest ponownie publicystyka, tym razem po\u015bwi\u0119cona produkcjom, kt\u00f3re nie przebi\u0142y si\u0119 do mainstreamu ze wzgl\u0119du na geografi\u0119. Po\u015bwi\u0119cono tu nieco miejsca historii rynku chi\u0144skiego czy korea\u0144skiego, a tak\u017ce zaprezentowano kilka lokalnych erpegowych hit\u00f3w. Ponadto mo\u017cemy tu przeczyta\u0107 mi\u0119dzy innymi o pocz\u0105tkach sieciowych RPG-\u00f3w i MMORPG-\u00f3w. Czemu takich tekst\u00f3w nie ma w Ksi\u0119dze<\/em> wi\u0119cej? Przy ca\u0142ym moim podziwie dla gigantycznego dzia\u0142u recenzji, to w\u0142a\u015bnie publicystyk\u0119 zapami\u0119tam na d\u0142u\u017cej.<\/strong>\u00a0Zamiast kolejnego tytu\u0142u o lochach i smokach, widzia\u0142bym tu kilka artyku\u0142\u00f3w dotycz\u0105cych danej \u201eepoki\u201d. Mo\u017ce w nast\u0119pnym wydaniu?<\/span><\/p>\n

\"Ksi\u0119ga<\/a>W zasadzie m\u00f3j jedyny wi\u0119kszy zarzut wobec\u00a0Ksi\u0119gi<\/em> to spos\u00f3b, w jaki wspomniani s\u0105 jej autorzy. Na ko\u0144cu ka\u017cdej recenzji znajdziemy nie imi\u0119 i nazwisko (plus ewentualnie pseudonim) autora, lecz jego\u2026 inicja\u0142y.<\/strong> Z tego powodu nie ma szans, abym zapami\u0119ta\u0142 cho\u0107by jednego z nich. Co prawda na pierwszych stronach znajduje si\u0119 ich lista, ale w trakcie czytania nie zajrza\u0142em do niej ani razu. Mo\u017ce i nie ma w\u00a0Ksi\u0119dze\u00a0<\/em>tekstu tak wybitnego, \u017ce od razu odszuka\u0142bym jego autora, ale gdyby zawiera\u0142a ona pe\u0142ne podpisy, pewnie zapami\u0119ta\u0142bym co najmniej kilku z nich.<\/span><\/p>\n

Poza tym zdarzy\u0142o si\u0119 kilka liter\u00f3wek i dziwnie przet\u0142umaczonych termin\u00f3w, ale nie potrafi\u0119 sobie przypomnie\u0107 \u017cadnego z nich. Innymi s\u0142owy, nawet je\u015bli babole by\u0142y, ani troch\u0119 nie zepsu\u0142y mi radochy z czytania tekst\u00f3w. Jedyny wi\u0119kszy b\u0142\u0105d (czy raczej przeoczenie) znalaz\u0142em na stronie 623, gdzie zamiast ok\u0142adek gier z Korei Po\u0142udniowej, widniej\u0105 produkcje z Francji. Wspominam o nim jedynie z redaktorskiego obowi\u0105zku, gdy\u017c paradoksalnie wywo\u0142a\u0142 on u\u015bmiech na mojej twarzy.<\/span><\/p>\n

\n

Z pocz\u0105tku zachodzi\u0142em w g\u0142ow\u0119, czemu publikacja ta nie jest zatytu\u0142owana Wielk\u0105 Ksi\u0119g\u0105 CRPG<\/em>. Doszed\u0142em jednak do wniosku, \u017ce cho\u0107 ta ksi\u0119ga jest ewidentnie wielka, jest po prostu jedynym przewodnikiem po grach z tego gatunku. Ksi\u0119g\u0119 CRPG <\/em>mo\u017cna podsumowa\u0107 jednym s\u0142owem: pasja. Jej autorzy potrafi\u0105 nie tylko zach\u0119ci\u0107 do ogrania produkcji sprzed kilku dekad, ale te\u017c przypomnie\u0107 o chwalebnych pocz\u0105tkach korporacji takich jak chocia\u017cby Activision-Blizzard. W ci\u0105gu nieca\u0142ych trzydziestu godzin sp\u0119dzonych z Ksi\u0119g\u0105<\/em> bawi\u0142em si\u0119 bardzo dobrze, natomiast do pe\u0142ni szcz\u0119\u015bcia zabrak\u0142o mi wi\u0119kszej liczby tekst\u00f3w naprawd\u0119 wybitnych, zapadaj\u0105cych w pami\u0119\u0107. Tak czy siak, czekam na Ksi\u0119g\u0119 skradanek,<\/em>\u00a0Ksi\u0119g\u0119 platform\u00f3wek<\/em> i Ksi\u0119g\u0119 FPS-\u00f3w<\/em>!<\/strong><\/span><\/p>\n


\n\"\"<\/a><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

KSI\u0104\u017bKA DO RECENZJI DOSTARCZONA PRZEZ WYDAWNICTWO GAMEBOOK<\/strong><\/span><\/p>\n

DZI\u0118KUJEMY ZA WSPARCIE!<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bior\u0105c do r\u0105k\u00a0Ksi\u0119g\u0119 CRPG, spodziewa\u0142em si\u0119 przede wszystkim solidnej dawki wiedzy na temat omawianego gatunku gier, do tego u\u0142o\u017conej chronologicznie i podpartej kontekstem danej \u201eepoki\u201d. Dosta\u0142em jednak co\u015b wi\u0119cej: okazj\u0119 do powspominania wielu tytu\u0142\u00f3w. Ale co najwa\u017cniejsze, to opas\u0142e tomiszcze od pierwszych stron niemal\u017ce rozpali\u0142o we mnie na nowo pasj\u0119 … Wi\u0119cej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":56,"featured_media":301739,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_wpscppro_dont_share_socialmedia":null,"_wpscppro_custom_social_share_image":0,"_facebook_share_type":"default","_twitter_share_type":"default","_linkedin_share_type":"default","_pinterest_share_type":"default","_linkedin_share_type_page":"","_instagram_share_type":"default","_medium_share_type":"default","_threads_share_type":"","_google_business_share_type":"","_selected_social_profile":[],"_wpsp_enable_custom_social_template":false,"_wpsp_social_scheduling":{"enabled":false,"datetime":null,"platforms":[],"status":"template_only","dateOption":"today","timeOption":"now","customDays":"","customHours":"","customDate":"","customTime":"","schedulingType":"absolute"},"_wpsp_active_default_template":true},"categories":[2155,1231,4],"tags":[2011,1073,1388,2169,2156,35,1445,2168,1152,987,1418,529,1449],"coauthors":[1321],"class_list":["post-301469","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-czytelnia","category-publicystyka","category-recenzje","tag-2011","tag-arpg","tag-crpg","tag-dungeons-dragons","tag-gamebook","tag-jrpg","tag-ksiazka","tag-ksiega-crpg","tag-recenzja","tag-rpg","tag-rpg-akcji","tag-rpg-maker","tag-tekstowe-rpg","entry"],"pp_statuses_selecting_workflow":false,"pp_workflow_action":"current","pp_status_selection":"publish","aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/301469","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/56"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=301469"}],"version-history":[{"count":33,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/301469\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":301754,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/301469\/revisions\/301754"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/301739"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=301469"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=301469"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=301469"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcoauthors&post=301469"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}

Oczywi\u015bcie znajdziemy tu tak\u017ce produkcje z Polski, cho\u0107 nie ma ich za wiele. Obecno\u015b\u0107 trzech cz\u0119\u015bci\u00a0Wied\u017amina<\/em> nie powinna nikogo dziwi\u0107, ale znajdziemy tu te\u017c Gorky 17<\/em>,\u00a0Two Worlds II<\/em>, p\u00f3\u0142polskiego\u00a0Lords of the Fallen<\/em><\/a>,\u00a0a nawet Rezerwowe Psy<\/em>.<\/strong> Na tym jednak obecno\u015b\u0107 kraju nad Wis\u0142\u0105 w ksi\u0105\u017cce si\u0119 ko\u0144czy. W recenzjach gier z serii Gothic<\/em> nie znajdziemy cho\u0107by wzmianki o jego fenomenie w naszym kraju. Pocz\u0105tkowo by\u0142o to odrobin\u0119 rozczarowuj\u0105ce, cho\u0107 po namy\u015ble stwierdzam, \u017ce g\u0142upio by\u0142o tego oczekiwa\u0107. Wspomniano za to wybitnego polskiego moda Kroniki Myrtany.<\/em><\/span><\/p>\n