{"id":302374,"date":"2025-05-09T09:33:09","date_gmt":"2025-05-09T07:33:09","guid":{"rendered":"https:\/\/shinigami.pl\/?p=302374"},"modified":"2025-05-09T15:28:04","modified_gmt":"2025-05-09T13:28:04","slug":"retro-cross-30-lecie-e3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/shinigami.pl\/?p=302374","title":{"rendered":"Retro-Cross: 30-lecie E3"},"content":{"rendered":"
<\/div>

Electronic Entertainment Expo przez wiele, wiele lat by\u0142o najwi\u0119ksz\u0105 imprez\u0105 w bran\u017cy i obowi\u0105zkowym \u015bwi\u0119tem ka\u017cdego szanuj\u0105cego si\u0119 gracza. Chyba ka\u017cdy z nas ma wspomnienia zwi\u0105zane z konkretn\u0105 edycj\u0105 tego wydarzenia lub zaprezentowan\u0105 na niej gr\u0105. <\/strong><\/span>Lecz aby m\u00f3c opowiedzie\u0107 o historii E3, musimy cofn\u0105\u0107 si\u0119 do\u2026 wyrywania \u0142b\u00f3w wraz z kr\u0119gos\u0142upem.<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Premiera\u00a0Mortal Kombat<\/em> na komputerach osobistych i konsolach w 1993 (rok po debiucie na automatach) walnie przyczyni\u0142a si\u0119 do prze\u0142omowego wydarzenia w bran\u017cy gier. Fotorealistyczna (wtedy) przemoc ukazana w grze odbi\u0142a si\u0119 szerokim echem w mediach g\u0142\u00f3wnego nurtu. Spraw\u0105 zaj\u0105\u0142 si\u0119 Senat Stan\u00f3w Zjednoczonych, a wydawcom postawiono ultimatum: albo sami ustanowi\u0105 standardy wiekowe dla swoich gier, albo rz\u0105d zrobi to za nich. <\/strong>W ten spos\u00f3b powsta\u0142o Interactive Digital Software Association (IDSA) \u2013 organizacja handlowa zrzeszaj\u0105ca szef\u00f3w najwi\u0119kszych gamedevowych korporacji, mi\u0119dzy innymi Segi, Nintendo czy Atari. Na jej czele stan\u0105\u0142 Doug Lowenstein, wtedy zwi\u0105zany z Electronic Arts. Nied\u0142ugo potem powo\u0142ano Entertainment Software Rating Board (ESRB), kt\u00f3rej zadaniem jest przydzielanie rating\u00f3w wiekowych grom ukazuj\u0105cym si\u0119 na rynku.<\/span><\/p>\n

\"Retro-Cross:<\/a>
Doug Lowenstein (zdj\u0119cie z 2006 roku)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

Samo powstanie IDSA nale\u017cy postrzega\u0107 w kategoriach ma\u0142ego cudu. Lata 90. to sam \u015brodek konsolowych wojen. <\/strong>Dla przyk\u0142adu, kilka lat przed tym wydarzeniem Sega chwali\u0142a si\u0119, czego to nie potrafi ich Genesis (w przeciwie\u0144stwie do Nintendo<\/a>). Nawet w trakcie przes\u0142uchiwania przez Senat w sprawie opisanej powy\u017cej, przedstawiciele tych firm potrafili sobie dogryza\u0107 w nadziei, \u017ce USA na\u0142o\u017c\u0105 ograniczenia \u201edru\u017cynie przeciwnej\u201d, a ich samych zostawi\u0105 w spokoju.<\/span><\/p>\n

Problem ratingowy zosta\u0142 rozwi\u0105zany, uwag\u0119 skierowano wi\u0119c na inne. Powiedzie\u0107, \u017ce w tamtych czasach gry nie by\u0142y traktowane zbyt powa\u017cnie, to tak, jakby powiedzie\u0107, \u017ce Pok\u00e9mon<\/em> to ca\u0142kiem rozpoznawalna marka. Aby odmieni\u0107 wizerunek gier, potrzebna by\u0142a reklama z prawdziwego zdarzenia. A konkretniej, trzeba by\u0142o sprowadzi\u0107 gigant\u00f3w gamedevu pod jeden dach i pokaza\u0107 \u015bwiatu, \u017ce nasze ulubione medium nie jest skierowane wy\u0142\u0105cznie do najm\u0142odszych.<\/strong> Imprezy bran\u017cowe co prawda odbywa\u0142y si\u0119 ju\u017c wcze\u015bniej, ale ich warunki by\u0142y dalekie od idea\u0142u.<\/span><\/p>\n

\"Retro-Cross:<\/a>
E3 1995 \u2013 stoisko Sony<\/span><\/figcaption><\/figure>\n
\n

Z namiotu na salony<\/span><\/h1>\n
\n

Przed 1995 rokiem gry wystawiano na Consumer Electronics Show (Las Vegas), kt\u00f3rego tematem by\u0142a elektronika w og\u00f3le. Gry spychano na dalszy plan. Tom Kalinske, \u00f3wczesny CEO Sega of America, ujmuje to tak:<\/span><\/p>\n

\n

Na CES-ie w 1991 roku wsadzono nas do namiotu. Trzeba by\u0142o min\u0105\u0107 szpaler z pornosami, \u017ceby nas znale\u017a\u0107. (\u2026) Pada\u0142o wtedy w ca\u0142ym Las Vegas, namiot przecieka\u0142, a woda kapa\u0142a prosto na nasze Genesisy. Stwierdzi\u0142em, \u017ce ko\u0144czymy z tym show i zrobimy w\u0142asne.<\/span><\/p>\n

\u2013 Tom Kalinske, by\u0142y CEO Sega of America<\/span><\/p><\/blockquote>\n

\"Retro-Cross:<\/a>
Pat Ferrell obecnie<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

Po nieudanych negocjacjach w sprawie poprawy warunk\u00f3w \u201estrefy z grami\u201d na CES-ie, IDSA nawi\u0105za\u0142a wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z International Data Group, organizatorem konwent\u00f3w Macworld i w\u0142a\u015bcicielem magazynu GamePro. Za\u0142o\u017cycielem tego ostatniego jest Pat Ferrell. Wykorzysta\u0142 on swoje kontakty, przekonuj\u0105c do wsp\u00f3\u0142pracy Seg\u0119, EA i Sony. Microsoft i Nintendo by\u0142y z pocz\u0105tku niech\u0119tne<\/strong>, lecz koniec ko\u0144c\u00f3w te\u017c zgodzi\u0142y si\u0119 na udzia\u0142. Ferrell rozumia\u0142, \u017ce w to przedsi\u0119wzi\u0119cie musi zaanga\u017cowa\u0107 si\u0119 te\u017c IDSA, wi\u0119c skontaktowa\u0142 si\u0119 z Lowensteinem. Zacz\u0119to organizowa\u0107 pierwsze Electronic Entertainment Expo. Jak na z\u0142o\u015b\u0107, w mi\u0119dzyczasie podobny event planowali\u2026 organizatorzy CES-a*, lecz w wyniku wewn\u0119trznego g\u0142osowania IDSA postanowi\u0142a stworzy\u0107 w\u0142asne show we wsp\u00f3\u0142pracy z Ferrellem oraz IDG (kt\u00f3re wzi\u0119\u0142o na siebie lwi\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 logistyki). Na miejsce wydarzenia wybrano Los Angeles Convention Center, w kt\u00f3rym wkr\u00f3tce wykupiono ca\u0142\u0105 dost\u0119pn\u0105 przestrze\u0144.<\/span><\/p>\n

Pierwsze Electronic Entertainment Expo odby\u0142o si\u0119 w dniach 11-13 maja 1995 roku. Udzia\u0142 wzi\u0119\u0142o 40-50 tysi\u0119cy uczestnik\u00f3w (w zale\u017cno\u015bci od \u017ar\u00f3d\u0142a).<\/strong> Lowenstein i inni wspominaj\u0105, \u017ce do samego ko\u0144ca nie byli pewni, czy ktokolwiek przyjdzie, ale gdy zobaczy\u0142 ci\u0105gn\u0105ce si\u0119 kolejki, wiedzieli, \u017ce odnie\u015bli sukces\u2026 delikatnie m\u00f3wi\u0105c. Zapocz\u0105tkowali oni tradycj\u0119 trwaj\u0105c\u0105 dekady, a Los Angeles sta\u0142o si\u0119 niejako domem E3. Ilekro\u0107 postanowiono przenie\u015b\u0107 imprez\u0119 gdzie indziej, jej sukces nie by\u0142 tak ogromny (o czym za chwil\u0119). Bez wzgl\u0119du na miejsce, Expo z marszu zago\u015bci\u0142o w kalendarzu ka\u017cdego gracza (i dewelopera), czekaj\u0105cego z niecierpliwo\u015bci\u0105 na bran\u017cowe nowiny i nowinki. E3 od samego pocz\u0105tku nie by\u0142o wydarzeniem ma\u0142ym i przez wiele lat nic nie wskazywa\u0142o na zmiany w tej kwestii.<\/span><\/p>\n

\"Retro-Cross:<\/a>
E3 2001 i Unreal<\/em> ogrywany na pierwszym Xboksie.<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

* Z kt\u00f3rymi Nintendo mia\u0142o dobre stosunki, st\u0105d pocz\u0105tkowa niech\u0119\u0107 do udzia\u0142u w E3.<\/em><\/span><\/p>\n

\n

Przepych kontra op\u0142acalno\u015b\u0107<\/span><\/h1>\n
\n

W latach 1997 i 1998 E3 tymczasowo przeniesiono do Atlanty ze wzgl\u0119du na prace remontowe w LACC. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 uczestnik\u00f3w zgodnie narzeka\u0142a na t\u0119 przeprowadzk\u0119. W 1999 nast\u0105pi\u0142 wyczekiwany powr\u00f3t do Miasta Anio\u0142\u00f3w, a wystawy odbywa\u0142y si\u0119 bez przeszk\u00f3d. W 2005 roku osi\u0105gni\u0119to rekord liczby odwiedzaj\u0105cych: 70 tysi\u0119cy.<\/span><\/p>\n

E3 s\u0142yn\u0119\u0142o przede wszystkim z pokaz\u00f3w nadchodz\u0105cych gier i urz\u0105dze\u0144. Najwi\u0119ksi wystawcy wydawali grube miliony na przestrze\u0144, sprz\u0119t i cosplayerki. Dla IDSA (przechrzczonego na Entertainment Software Association, ESA) by\u0142 to lukratywny biznes. Wed\u0142ug Ferrella przych\u00f3d z imprezy wynosi\u0142 \u015brednio 20 milion\u00f3w dolar\u00f3w rocznie, a niemal po\u0142owa rocznego bud\u017cetu ESA pochodzi\u0142a w\u0142a\u015bnie z E3<\/strong>. Po paru stabilnych latach firmy zacz\u0119\u0142y narzeka\u0107 na wysokie koszty uczestnictwa w imprezie. A E3 by\u0142o wtedy te\u017c przestrzeni\u0105 do ubijania interes\u00f3w. Mo\u017ce da\u0142oby si\u0119 uzyska\u0107 ten sam efekt ni\u017cszym kosztem? Co ciekawe, pogl\u0105d ten podziela\u0142<\/a> sam Lowenstein.<\/span><\/p>\n

\"Retro-Cross:<\/a>
E3 2006<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

E3 2007 (pod nazw\u0105 Media and Business Summit, podkre\u015blaj\u0105c\u0105 biznesowo-marketingowy charakter imprezy) odby\u0142o si\u0119 w formie mocno odmiennej wzgl\u0119dem poprzednich event\u00f3w<\/strong>. Zamiast w LACC, wydarzenie \u201erozsmarowano\u201d po kilku hotelach w Santa Monica, ograniczaj\u0105c liczb\u0119 uczestnik\u00f3w do oko\u0142o dziesi\u0119ciu tysi\u0119cy. W 2008 liczba ta zmniejszy\u0142a si\u0119 o po\u0142ow\u0119, ustanawiaj\u0105c niechlubny rekord najni\u017cszej liczby odwiedzaj\u0105cych E3.<\/span><\/p>\n

Bardziej kameralny charakter imprezy oznacza\u0142 te\u017c mniejszy rozg\u0142os, a przeniesienie imprezy nawet o te kilkadziesi\u0105t kilometr\u00f3w oznacza\u0142o te\u017c mniejszy przych\u00f3d dla Los Angeles<\/strong>. E3 nie generowa\u0142o przychod\u00f3w wy\u0142\u0105cznie organizatorom, ale te\u017c chocia\u017cby taks\u00f3wkarzom, nie wspominaj\u0105c o bran\u017cy gastronomicznej czy hotelarskiej.<\/span><\/p>\n

E3 2007 i 2008 okaza\u0142y si\u0119 takim niepowodzeniem<\/a>, \u017ce Activision (jak si\u0119 okaza\u0142o, tymczasowo<\/a>**) zrezygnowa\u0142o z udzia\u0142u w wydarzeniu. \u015amier\u0107 E3 zacz\u0105\u0142 wie\u015bci\u0107 nawet\u2026 Will Wright<\/strong>, ojciec serii\u00a0The Sims<\/em>. Imprezie brakowa\u0142o tej odrobiny szale\u0144stwa i ekstrawagancji granicz\u0105cej z rozrzutno\u015bci\u0105. Ten jeden element E3, kt\u00f3ry wydawcy uznali za zb\u0119dny, okaza\u0142 si\u0119 by\u0107 magnesem na graczy, rozg\u0142os i jeszcze raz pieni\u0105dze. W 2009 roku E3 wr\u00f3ci\u0142o zar\u00f3wno do LA, jak i do starego formatu.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
Powr\u00f3t do formy. E3 2009<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

** R\u00f3wnocze\u015bnie opuszczaj\u0105c ESA, w tym wypadku permanentnie.<\/em><\/span><\/p>\n

\n

Nowe otwarcie<\/span><\/h1>\n
\n

Cho\u0107 E3 trwa\u0142o sobie w najlepsze, sprzeda\u017c gier z ka\u017cdym rokiem coraz bardziej przenosi\u0142a si\u0119 do internetu<\/strong>, do czego walnie przyczyni\u0142y si\u0119 Steam, PS Store i Xbox Live. Najwi\u0119ksi wydawcy zdali sobie spraw\u0119 z faktu, \u017ce reklamuj\u0105c swoje tytu\u0142y, nie musz\u0105 ju\u017c tak mocno polega\u0107 na dziennikarzach. Zamiast tego mog\u0105 pokazywa\u0107 swoje \u201edzieci\u201d bezpo\u015brednio konsumentom. Z\u0142otou\u015bci rzecznicy tych firm mogli m\u00f3wi\u0107 wtedy o \u201ekomunikacji bezpo\u015brednio z fanami\u201d.<\/span><\/p>\n

Od mniej wi\u0119cej 2012 roku (a mo\u017ce i jeszcze wcze\u015bniej) zacz\u0119to podawa\u0107 w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 sens istnienia E3. Podobnie by\u0142o w feralnym 2007, lecz przez te kilka lat infrastruktura sieciowa rozwin\u0119\u0142a si\u0119 tak bardzo, \u017ce owe w\u0105tpliwo\u015bci zacz\u0119\u0142y by\u0107 zasadne. S<\/strong>koro mo\u017cna wypu\u015bci\u0107 (i obejrze\u0107) wszystkie \u201eana\u0142nsm\u0119ty\u201d w domowym zaciszu, to po co w\u0119drowa\u0107 do upalnej Kalifornii, po\u015bwi\u0119caj\u0105c na to cenne roboczogodziny?<\/strong> Warto wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 fakt, \u017ce nierzadko powstawa\u0142y osobne dema specjalnie na potrzeby E3. Wyeliminowawszy t\u0119 konieczno\u015b\u0107, mo\u017cna po\u015bwi\u0119ci\u0107 wi\u0119cej \u015brodk\u00f3w na tworzenie samych gier\u2026 prawda?<\/span><\/p>\n

W 2013 na E3 odby\u0142 si\u0119 pierwszy Nintendo Direct. Co prawda gigant z Kioto by\u0142 obecny w LA, lecz zrezygnowa\u0142 on z konferencji prasowej na rzecz streama<\/strong> (czy raczej uprzednio nagranego filmu). Z kolei w 2016 z wydarzenia wycofa\u0142o si\u0119 Electronic Arts, organizuj\u0105c EA Play, odbywaj\u0105ce si\u0119 podobnym miejscu i czasie co E3 (czyli poniek\u0105d \u017ceruj\u0105ce na popularno\u015bci imprezy). ESA postanowi\u0142a otworzy\u0107 E3 na szerok\u0105 publik\u0119 (wcze\u015bniej by\u0142a to w zasadzie impreza B2B). W 2016 podj\u0119\u0142a co prawda nie\u015bmia\u0142e kroki w tym kierunku, organizuj\u0105c bezp\u0142atny event E3 Live na zewn\u0105trz LACC, lecz okaza\u0142 si\u0119 on niewypa\u0142em<\/a>.<\/span><\/p>\n

\"Retro-Cross:<\/a>
E3 2017<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

E3 2017 by\u0142o pierwszym, na kt\u00f3re oficjalnie*** mogli przyj\u015b\u0107 \u201ezwykli \u015bmiertelnicy\u201d, ludzie niezwi\u0105zani bezpo\u015brednio z bran\u017c\u0105. Sprzedano 15 tysi\u0119cy wej\u015bci\u00f3wek<\/strong> w cenach 149 (dla pierwszego tysi\u0105ca ch\u0119tnych) i 249 USD (dla ca\u0142ej reszty). Ca\u0142kowita liczba odwiedzaj\u0105cych wynios\u0142a ponad 68 tysi\u0119cy<\/a>, nieco poni\u017cej rekordu z 2005. Cho\u0107 wydawa\u0142o si\u0119 to niemo\u017cliwe, impreza zyska\u0142a jeszcze wi\u0119kszy rozg\u0142os dzi\u0119ki rosn\u0105cej popularno\u015bci social medi\u00f3w. T\u0142um przed drzwiami g\u0142\u00f3wnymi LACC zrobi\u0142 si\u0119 tak g\u0119sty, \u017ce ze wzgl\u0119d\u00f3w bezpiecze\u0144stwa<\/a> otwarto je pi\u0119tna\u015bcie minut przed oficjalnym startem imprezy.<\/span><\/p>\n

O ile to Expo mo\u017cna uzna\u0107 za udane, w sieci zawrza\u0142o<\/a> od narzeka\u0144<\/a> na zbyt d\u0142ugie kolejki i wszechobecny t\u0142um. Jest to o tyle ciekawe, \u017ce oba te zjawiska by\u0142y obecne, c\u00f3\u017c, od zarania E3. Co wi\u0119cej, d<\/strong>a\u0142y si\u0119 s\u0142ysze\u0107 opinie<\/a>, \u017ce na ratunek E3 jest ju\u017c za p\u00f3\u017ano, a przysz\u0142o\u015b\u0107 nale\u017cy do takich event\u00f3w, kt\u00f3re stawiaj\u0105 na pierwszym miejscu fan\u00f3w, nie biznes.<\/strong> Tymczasem podczas E3 2018 ESA odda\u0142a przestrze\u0144 w LACC na wy\u0142\u0105czno\u015b\u0107 ludziom z bran\u017cy (w tym dziennikarzom) kilka godzin przed otwarciem si\u0119 na szerok\u0105 publiczno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Og\u0142osiwszy dat\u0119 nast\u0119pnego E3, prezes ESA Mike Gallagher otwarcie<\/a> rozwa\u017ca\u0142 zmian\u0119 lokalizacji, je\u015bli Los Angeles Convention Center nie przejdzie modernizacji celem efektywniejszego wykorzystania dost\u0119pnej przestrzeni. Niestety ESA mia\u0142a na g\u0142owie powa\u017cniejszy problem, a by\u0142 nim sam Gallagher.<\/span><\/p>\n

\"Retro-Cross:<\/a>
Shigeru Miyamoto (Nintendo) oraz Yves Guillemot (Ubisoft) na E3 2017.<\/span><\/figcaption><\/figure>*** Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce na poprzednie E3 dostawali si\u0119 chocia\u017cby pracownicy GameStopu, nieb\u0119d\u0105cy tam ani w interesach, ani w celach marketingowych.<\/em><\/span><\/p>\n
\n

\u201eJe\u015bli nie wypalili si\u0119 w ci\u0105gu trzech lat\u2026\u201d<\/span><\/h1>\n
\n
\"Retro-Cross:<\/a>
Mike Gallagher (zdj\u0119cie z 2015 roku)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

Mike Gallagher zast\u0105pi\u0142 Douga Lowensteina na stanowisku prezesa ESA w 2007 i pocz\u0105tkowo nic nie zwiastowa\u0142o k\u0142opot\u00f3w. Co wi\u0119cej, pod jego przewodnictwem ESA wygra\u0142a<\/a> spraw\u0119 w S\u0105dzie Najwy\u017cszym w USA, co zapocz\u0105tkowa\u0142o prawne traktowanie gier na r\u00f3wni z innymi formami sztuki<\/strong>, takimi jak ksi\u0105\u017cki czy filmy. Jednak\u017ce w 2019 roku wysz\u0142y na jaw problemy firmy, takie jak toksyczne \u015brodowisko pracy czy zbyt d\u0142ugie odwlekanie znacz\u0105cych decyzji w czasie. A gdy jeden z pracownik\u00f3w postanowi\u0142 anonimowo opowiedzie\u0107<\/a> o sprawie portalowi Variety, sprawdzono jego wykaz po\u0142\u0105cze\u0144, zwolniono, a nast\u0119pnie zaproponowano mu pieni\u0105dze w zamian za milczenie.<\/span><\/p>\n

Zachowanie Gallaghera bez dw\u00f3ch zda\u0144 odbija\u0142o si\u0119 na nastrojach w firmie. Wed\u0142ug relacji pracownik\u00f3w nie by\u0142 jedynie ci\u0119\u017cki we wsp\u00f3\u0142pracy, lecz tak\u017ce manipulowa\u0142 lud\u017ami i obraca\u0142 ich przeciwko sobie, aby uzyska\u0107 najlepsze wyniki. Jego pogl\u0105dy na temat pracy chyba najlepiej obrazuje ten cytat:<\/span><\/p>\n

\n

Je\u015bli twoi pracownicy nie wypalili si\u0119 w ci\u0105gu trzech lat, prawdopodobnie nie pracuj\u0105 u ciebie dostatecznie ci\u0119\u017cko.<\/span><\/p>\n

\u2013 Mike Gallagher, by\u0142y CEO ESA<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

O ca\u0142ej sprawie rzekomo wiedzieli Robert Altman (CEO ZeniMaksa) i Phil Spencer (CEO gamingowego oddzia\u0142u Microsoftu). Nie wiadomo, czy jakiekolwiek ich dzia\u0142ania wp\u0142yn\u0119\u0142y na odej\u015bcie Gallaghera z firmy. Prawdopodobnie jego (byli ju\u017c) pracownicy popsuli mu \u201eimage\u201d, i dobrze. Kolejnym prezesem ESA zosta\u0142 Stanley Pierre-Louis, ale sytuacja E3 nie uleg\u0142a poprawie.<\/span><\/p>\n\n\n\n
\n

Luka w zabezpieczeniach<\/span><\/h4>\n

W 2019 nast\u0105pi\u0142 wyciek<\/a> danych ponad dw\u00f3ch tysi\u0119cy dziennikarzy zarejestrowanych na E3. Z oficjalnej strony wydarzenia mo\u017cna by\u0142o przez pewien czas pobra\u0107 plik Excela z nazwiskami, numerami telefon\u00f3w, a nawet adresami zamieszkania. Niestety nie by\u0142a to jednorazowa wpadka, gdy\u017c podobne incydenty nast\u0105pi\u0142y<\/a> w okolicach E3 2004 i 2006. \u201eWyp\u0142yn\u0119\u0142y\u201d wtedy dane odpowiednio 2800 i 3300 dziennikarzy.<\/span><\/p>\n

ESA nie spotka\u0142a si\u0119 z \u017cadnymi prawnymi konsekwencjami wycieku, prawdopodobnie z powodu subtelnej r\u00f3\u017cnicy pomi\u0119dzy luk\u0105 w zabezpieczeniach (ang. \u201evulnerability\u201d) a w\u0142amaniem (ang. \u201ebreach\u201d). Mianowicie: luka w zabezpieczeniach to zaledwie okazja, by przeprowadzi\u0107 w\u0142amanie. Innymi s\u0142owy, istnia\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 kradzie\u017cy danych, lecz nie ma dowodu, \u017ce jej dokonano.<\/span><\/p>\n

W wyniku \u201eluki\u201d sprzed sze\u015bciu lat wielu dziennikarzy otrzyma\u0142o<\/a> gro\u017aby \u015bmierci. Teraz wyobra\u017a sobie, \u017ce gro\u017c\u0105cy wie, gdzie mieszkasz\u2026<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\"Retro-Cross:<\/a>
Najsmutniejsze zdj\u0119cie, kt\u00f3re dzi\u015b zobaczycie.<\/span><\/figcaption><\/figure>\n
\n

Rynek nie znosi pr\u00f3\u017cni<\/span><\/h1>\n
\n

W 2019 roku z E3 wycofa\u0142o si\u0119 Sony, co by\u0142o szczeg\u00f3lnie bolesnym ciosem dla ESA, gdy\u017c japo\u0144ski gigant pojawia\u0142 si\u0119 na Expo od 1995.<\/strong> Mimo tego, ESA optymistycznie<\/a> patrzy\u0142a w przysz\u0142o\u015b\u0107. E3 2020 mia\u0142o si\u0119 ca\u0142kowicie przekszta\u0142ci\u0107<\/a> w festiwal, gdzie na pierwszym miejscu byliby \u201ezwykli\u201d gracze. Aby umili\u0107 ludziom stanie w wielogodzinnych kolejkach, zamierzano wprowadzi\u0107 tak zwany \u201equeuetainment\u201d (ang. \u201equeue\u201d \u2013 kolejka, \u201eentertainment\u201d \u2013 rozrywka), ale na czym mia\u0142 on polega\u0107, mo\u017cemy tylko fantazjowa\u0107. Wisienk\u0105 na torcie mia\u0142 by\u0107 powr\u00f3t EA. Impreza mia\u0142a si\u0119 odby\u0107 w LACC mimo faktu, \u017ce o\u015brodek nie przeszed\u0142 modernizacji. Jak zatem ESA efektywniej wykorzysta\u0142aby dost\u0119pne miejsce? Problem ten rozwi\u0105za\u0142 si\u0119 sam, cho\u0107 w spos\u00f3b, kt\u00f3rego nie \u017cyczy\u0142 sobie chyba nikt.<\/span><\/p>\n

E3 2020 zosta\u0142o odwo\u0142ane z powodu pandemii COVID-19, a pustk\u0119 po nim wype\u0142ni\u0142 Geoff Keighley z jego Summer Game Festem, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 ca\u0142kowicie online. Dla graczy by\u0142a to jaka\u015b namiastka \u201eniE3\u201d, dla ESA \u2013 kolejny cios. SGF pokaza\u0142, \u017ce wielcy wydawcy mog\u0105 skutecznie zaprezentowa\u0107 swoje gry nie do\u015b\u0107, \u017ce online, to jeszcze bez wsparcia organizator\u00f3w E3. W 2021 roku ESA postanowi\u0142a stan\u0105\u0107 w szranki z Keighleyem, organizuj\u0105c ca\u0142kowicie zdalne Electronic Entertainment Experience<\/strong> (zamiast Expo). Z jakim skutkiem? Na E3 2021 \u201ewystawi\u0142o si\u0119\u201d zaledwie 40 firm (w por\u00f3wnaniu do ponad dwustu w 2019). Na kwesti\u0119 beznadziejnego<\/a> portalu towarzysz\u0105cego spu\u015b\u0107my zas\u0142on\u0119 mi\u0142osierdzia. By\u0142o to ostatnie E3.<\/span><\/p>\n\n\n\n
\n

Skr\u00f3towe kalendarium<\/span><\/h4>\n

E3 obfitowa\u0142o w ciekawe wydarzenia na przestrzeni lat. Poni\u017cej przeczytacie o zaledwie kilku z nich. Jakie wydarzenia wspominasz ty? Daj zna\u0107 w komentarzu!<\/span><\/p>\n

1995<\/strong> \u2013 Sega og\u0142asza premier\u0119 swojej nowej konsoli \u2013 Saturn \u2013 na wrzesie\u0144 tego roku. Cena: 399 dolar\u00f3w. Przedstawiciel Sony, Steve Race, podchodzi do m\u00f3wnicy i oznajmia<\/a> jedynie: \u201e299\u201d.<\/span><\/p>\n

1996<\/strong> \u2013 prezentacja Nintendo 64. Na widowni s\u0142ycha\u0107<\/a> \u0142oskot opadaj\u0105cych szcz\u0119k na widok niemal uko\u0144czonego Super Mario 64.<\/em><\/span><\/p>\n

1997<\/strong> \u2013 Sony wystawia ca\u0142\u0105 plejad\u0119 \u201edw\u00f3jek\u201d: Crash Bandicoot 2<\/em>, Resident Evil 2, Tomb Raider 2<\/em>, a tak\u017ce\u00a0Final Fantasy VII<\/em> i rzecz jasna\u00a0Metal Gear Solid<\/em><\/a>.<\/span><\/p>\n

1998<\/strong> \u2013 Sega prezentuje Dreamcasta, ale event dominuje The Legend of Zelda: Ocarina of Time<\/em><\/a>.<\/span><\/p>\n

2000<\/strong> \u2013 Microsoft og\u0142asza prace nad Xboksem, a setki os\u00f3b zachwycaj\u0105 si\u0119 zwiastunem\u00a0Metal Gear Solid 2<\/em><\/a>.<\/span><\/p>\n

2001<\/strong> \u2013\u00a0okazuje si\u0119, \u017ce\u00a0Halo\u00a0<\/em>nie jest RTS-em, lecz FPS-em, generuj\u0105c niema\u0142e zainteresowanie.<\/span><\/p>\n

2004<\/strong> \u2013 Reggie Fils-Aim\u00e9 (Nintendo) kradnie serca widz\u00f3w swoim agresywnym wyst\u0105pieniem<\/a>.<\/span><\/p>\n

2006<\/strong> \u2013 Sony pokazuje<\/a> gry na PS3, a publika wykazuje co najwy\u017cej umiarkowan\u0105 ciekawo\u015b\u0107. Shigeru Miyamoto dyryguje<\/a> prawie-\u017ce prawdziw\u0105 orkiestr\u0105 za pomoc\u0105 kontrolera do Wii. Microsoft prezentuje trailer Halo 3<\/em>, kt\u00f3ry przyci\u0105ga uwag\u0119 widz\u00f3w r\u00f3wnie dobrze, co zwiastun\u00a0MGS-a 4<\/em>.<\/span><\/p>\n

2007<\/strong> \u2013 prezentacja<\/a>\u00a0Rock Banda<\/em>. Lepiej nie ogl\u0105da\u0107 ze s\u0142uchawkami na uszach.<\/span><\/p>\n

2010<\/strong> \u2013 na konferencji Konami kto\u015b traci<\/a> g\u0142ow\u0119, a Microsoft prezentuje Kinecta.<\/span><\/p>\n

2013<\/strong> \u2013 Microsoft pokazuje \u015bwiatu Xboksa One, og\u0142aszaj\u0105c przy tym mi\u0119dzy innymi wym\u00f3g nieustannego po\u0142\u0105czenia konsoli z internetem i ograniczenia w dzieleniu si\u0119 grami. \u201exD\u201d \u2013 odpowiedzia\u0142o<\/a> Sony.<\/span><\/p>\n

2015<\/strong> \u2013 Phil Spencer og\u0142asza wsteczn\u0105 kompatybilno\u015b\u0107 na Xboksie One. Todd Howard prezentuje\u00a0Fallouta 4<\/em>. Sony pokazuje \u015bwiatu remake Final Fantasy VII<\/em><\/a>.<\/span><\/p>\n

2019<\/strong> \u2013 \u201eYou\u2019re breathtaking!\u201d<\/a>.<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Kolejne E3 pono\u0107 w og\u00f3le nie by\u0142o uwzgl\u0119dnione<\/a> w kalendarzu LACC, mimo \u017ce poprzednie edycje (czy to w formie stacjonarnej, czy zdalnej) mia\u0142y \u201ezabukowany\u201d termin z rocznym wyprzedzeniem. Spraw\u0119 pokpi\u0142a sama ESA, nie dbaj\u0105c<\/a> te\u017c o klarown\u0105 komunikacj\u0119 z wystawcami. E3 2023 mia\u0142o by\u0107 kolejnym wielkim powrotem do formy, lecz udzia\u0142u odm\u00f3wi\u0142<\/a> szereg firm, w tym Ubisoft, Sega, Microsoft i Tencent. Imprez\u0119 odwo\u0142ano<\/a>. 12 grudnia 2023 na \u0142amach The Washington Post, Stanley Pierre-Louis potwierdzi\u0142<\/a> zgon E3.<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Wiemy, \u017ce ci\u0119\u017cko jest po\u017cegna\u0107 si\u0119 z tak kultowym wydarzeniem, lecz jest to s\u0142uszna decyzja. W naszej bran\u017cy s\u0105 inne mo\u017cliwo\u015bci dotarcia do fan\u00f3w i partner\u00f3w.<\/span><\/p>\n

\u2013 Stanley Pierre-Louis, CEO ESA<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

\"Retro-Cross:<\/a>
Los Angeles Convention Center<\/span><\/figcaption><\/figure>\n
\n

Ci\u0119\u017cko okre\u015bli\u0107 g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0119 upadku E3. Mo\u017ce by\u0142o ni\u0105 przeniesienie sprzeda\u017cy gier do internetu, mo\u017ce zbyt p\u00f3\u017ane otwarcie si\u0119 na fan\u00f3w, mo\u017ce zbyt wielkie koszty wystawiania gier, mo\u017ce nawet koronawirus. Pewne jest jednak to, \u017ce przez ponad 25 lat E3 by\u0142o wydarzeniem monumentalnym, na kt\u00f3re czeka\u0142a ca\u0142a bran\u017ca. Zwyczajnie szkoda, \u017ce ju\u017c nie jest.<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Electronic Entertainment Expo przez wiele, wiele lat by\u0142o najwi\u0119ksz\u0105 imprez\u0105 w bran\u017cy i obowi\u0105zkowym \u015bwi\u0119tem ka\u017cdego szanuj\u0105cego si\u0119 gracza. Chyba ka\u017cdy z nas ma wspomnienia zwi\u0105zane z konkretn\u0105 edycj\u0105 tego wydarzenia lub zaprezentowan\u0105 na niej gr\u0105. Lecz aby m\u00f3c opowiedzie\u0107 o historii E3, musimy cofn\u0105\u0107 si\u0119 do\u2026 wyrywania \u0142b\u00f3w wraz … Wi\u0119cej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":56,"featured_media":302551,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_wpscppro_dont_share_socialmedia":null,"_wpscppro_custom_social_share_image":0,"_facebook_share_type":"default","_twitter_share_type":"default","_linkedin_share_type":"default","_pinterest_share_type":"default","_linkedin_share_type_page":"","_instagram_share_type":"default","_medium_share_type":"default","_threads_share_type":"","_google_business_share_type":"","_selected_social_profile":[],"_wpsp_enable_custom_social_template":false,"_wpsp_social_scheduling":{"enabled":false,"datetime":null,"platforms":[],"status":"template_only","dateOption":"today","timeOption":"now","customDays":"","customHours":"","customDate":"","customTime":"","schedulingType":"absolute"},"_wpsp_active_default_template":true},"categories":[1231,1192],"tags":[37,2232,2233,39,973,1716],"coauthors":[1321],"class_list":["post-302374","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-publicystyka","category-retro","tag-e3","tag-electronic-entertainment-expo","tag-esa","tag-expo","tag-publicystyka","tag-retro-cross","entry"],"pp_statuses_selecting_workflow":false,"pp_workflow_action":"current","pp_status_selection":"publish","aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/302374","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/56"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=302374"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/302374\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":302574,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/302374\/revisions\/302574"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/302551"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=302374"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=302374"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=302374"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcoauthors&post=302374"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}