{"id":302791,"date":"2025-06-05T16:14:01","date_gmt":"2025-06-05T14:14:01","guid":{"rendered":"https:\/\/shinigami.pl\/?p=302791"},"modified":"2025-06-16T15:41:43","modified_gmt":"2025-06-16T13:41:43","slug":"zrozumiec-the-last-of-us-recenzja-ksiazki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/shinigami.pl\/?p=302791","title":{"rendered":"Zrozumie\u0107 The Last of Us \u2013 recenzja ksi\u0105\u017cki"},"content":{"rendered":"
<\/div>

O grze The Last of Us<\/em> s\u0142ysza\u0142 ka\u017cdy, kto interesuje si\u0119 elektroniczn\u0105 rozgrywk\u0105 i nie sp\u0119dzi\u0142 pod kamieniem ostatnich kilkunastu lat. Ograna przez miliony ludzi na ca\u0142ym \u015bwiecie, wielokrotnie nagradzana i analizowana pozycja doczeka\u0142a si\u0119 te\u017c ksi\u0105\u017cki. Francuski dziennikarz Nicolas Deneschau postanowi\u0142 roz\u0142o\u017cy\u0107 opowie\u015b\u0107 o tym \u015bwiecie na cz\u0119\u015bci pierwsze, a wydawnictwo Gamebook przedstawi\u0142o nam jej polsk\u0105 wersj\u0119. Zapraszam na grzybobranie\u2026 to znaczy recenzj\u0119 ksi\u0105\u017cki \u201eZrozumie\u0107 The Last of Us\u201d.<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n\n\n\n
\n

(<\/em>W tej recenzji nie pojawi\u0105 si\u0119 spoilery z \u017cadnej cz\u0119\u015bci <\/em>The Last of Us, zar\u00f3wno w tek\u015bcie, jak i zdj\u0119ciach, wi\u0119c osoby niezaznajomione z tymi produkcjami mog\u0105 bez przeszk\u00f3d przeczyta\u0107 moj\u0105 recenzj\u0119 ksi\u0105\u017cki do <\/em><\/strong>ko\u0144ca).<\/em><\/span><\/h1>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\"\"<\/a><\/span><\/strong><\/h1>\n
\n

Sic parvis magna <\/span>
\n\u201eZ ma\u0142ych rzeczy rodz\u0105 si\u0119 wielkie\u201d<\/span><\/h1>\n
\n

Kredo doskonale znane fanom gry Uncharted<\/em> mo\u017ce spokojnie pos\u0142u\u017cy\u0107 za metafor\u0119 drogi, jak\u0105 przeby\u0142o studio Naughty Dog na przestrzeni lat. Autor, zanim rzuci nas w wir opowie\u015bci o grzybowej apokalipsie, przez kilkadziesi\u0105t stron raczy nas r\u00f3wnie ciekaw\u0105 w\u0119dr\u00f3wk\u0105, jak\u0105 przesz\u0142o studio od jego za\u0142o\u017cenia w 1984 roku (wtedy jeszcze pod inn\u0105 nazw\u0105). To intryguj\u0105ca, 30-letnia podr\u00f3\u017c pe\u0142na zwrot\u00f3w akcji, sukces\u00f3w, ale te\u017c zakr\u0119t\u00f3w i problem\u00f3w. Przejdziemy ca\u0142\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 studia od dziej\u00f3w za\u0142o\u017cycieli Andy\u2019ego Gavina i Jasona Rubina po rzeczy, kt\u00f3re tworzyli ich akolici po ich odej\u015bciu.<\/strong> Od pierwszych gier na komputery Amiga, PC czy konsole 3DO, przez niew\u0105tpliwy prze\u0142om, jakim by\u0142 Crash Bandicoot<\/em> i p\u00f3\u017aniejsze zwi\u0105zanie si\u0119 z Sony, bez kt\u00f3rego studio by si\u0119 wykrwawi\u0142o z powodu braku finansowego wsparcia. To doskona\u0142y wst\u0119p do zrozumienia, jak z ma\u0142ych rzeczy na pocz\u0105tku zrodzi\u0142a si\u0119 ostatecznie ta wielka gra, o kt\u00f3rej za chwil\u0119 przeczytacie\u2026<\/span><\/p>\n

\n

Sprzedaj mi pomys\u0142 na gr\u0119\u2026<\/span><\/h1>\n
\n

Pisz\u0105c o The Last of Us<\/em>, autor nie zaczyna od samej gry. Wraca do \u017ar\u00f3d\u0142a, zapoznaj\u0105c nas wcze\u015bniej z jej ojcami \u2013 Neilem Druckmannem oraz Bruce\u2019em Straleyem. Przybli\u017ca nam kr\u00f3tko ich biografi\u0119 \u2013 sk\u0105d pochodz\u0105, gdzie si\u0119 wychowali i jak trafili do studia. Tutaj mo\u017cemy prze\u015bledzi\u0107 blisko dekad\u0119 (!) kszta\u0142towania si\u0119 gry, kt\u00f3r\u0105 wszyscy poznali\u015bmy w 2013 roku.<\/strong> Projekt zacz\u0105\u0142 \u017cywot na studenckich zaj\u0119ciach ze s\u0142ynnym ojcem zombie George\u2019em A. Romero, nast\u0119pnie przerodzi\u0142 si\u0119 w komiks odrzucony przez wydawc\u00f3w, a dopiero na ko\u0144cu koncepcja gry zosta\u0142a przedstawiona Psiakom. Fabularny szkielet, kt\u00f3ry ewoluowa\u0142 przez kolejne lata i by\u0142 nieustannie na zebraniach analizowany, cyzelowany i zmieniany, gdy nie pasowa\u0142 do ostatecznej wizji gry. Dziesi\u0119\u0107 lat zaj\u0119\u0142a ta podr\u00f3\u017c ku urzeczywistnieniu wizji Druckmanna.<\/strong> Autor ca\u0142y czas daje nam do zrozumienia, \u017ce na pocz\u0105tku zawsze istnieje pomys\u0142, scenariusz, a wszystko, co powstaje p\u00f3\u017aniej, jest jego obudow\u0105. Tym samym zaczyna si\u0119 jego analiza, czym w og\u00f3le s\u0105 gry oparte na narracji i tego, \u017ce Naughty Dog przez lata doskonali\u0142o sw\u00f3j fach, by sta\u0107 si\u0119 w nim mistrzem.<\/span><\/p>\n

\n

Wyruszamy w podr\u00f3\u017c do Bostonu\u2026<\/span><\/h1>\n
\n

Pora na muchomora\u2026 to jest kordyceps i podr\u00f3\u017c przez Stany z Joelem i Ellie do sp\u00f3\u0142ki z Nicolasem Deneschau, kt\u00f3ry krok po kroku prowadzi nas za r\u0119k\u0119, opowiadaj\u0105c o najwa\u017cniejszych scenach z gry i analizuj\u0105c poszczeg\u00f3lne jej fragmenty. Robi to nie tylko we w\u0142asnym zakresie<\/strong>, posi\u0142kuje si\u0119 tak\u017ce licznymi cytatami scenarzysty i re\u017cysera gry z licznych podcast\u00f3w, wywiad\u00f3w w prasie, internecie czy film\u00f3w dokumentalnych i making-of. Fragmenty ksi\u0105\u017cki cz\u0119sto przecina co bardziej wyrazistymi dialogami z gry, kt\u00f3re s\u0105 szczeg\u00f3lnie znacz\u0105ce w kontek\u015bcie tego, o czym chce opowiedzie\u0107 lub na co chce zwr\u00f3ci\u0107 wi\u0119ksz\u0105 uwag\u0119.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>Nicolas jest wielkim mi\u0142o\u015bnikiem kina i ksi\u0105\u017cek, wi\u0119c nie zaskakuj\u0105 mnie wszelkie trafne nawi\u0105zania, kt\u00f3rych dokonuje.<\/span><\/strong> Nie zdziwi\u0105 was pewnie odniesienia do fatalizmu powie\u015bci Cormacka McCarthy\u2019ego \u2013 \u201eTo nie jest kraj dla starych ludzi\u201d, \u201eDroga\u201d (podobny koncept, cho\u0107 jeszcze bardziej przera\u017caj\u0105cy ni\u017c w TLoU<\/em>, o czym sam kiedy\u015b pisa\u0142em<\/a>), \u201e\u015awiata bez ludzi\u201d (na jego podstawie powsta\u0142 te\u017c film dokumentalny \u2013 polecam!) czy \u201eThe Thing\u201d. Podobnie z kinematografi\u0105, gdzie autor s\u0142usznie nawi\u0105zuje do genialnych \u201eLudzkich dzieci\u201d czy \u201eJestem legend\u0105\u201d (kontrast mi\u0119dzy metropoli\u0105 a \u201ewpychaj\u0105c\u0105\u201d si\u0119 w ni\u0105 przyrod\u0105). Miejscami si\u0119ga jeszcze g\u0142\u0119biej \u2013 analizuje poszczeg\u00f3lne sceny w kontek\u015bcie klasyki literatury, takiej jak \u201eZbrodnia i kara\u201d, religii judeo-chrze\u015bcija\u0144skiej i jej biblijnych przypowie\u015bci czy mit\u00f3w greckimi. Do\u015b\u0107 ciekawe spostrze\u017cenia, nie powiem.<\/span><\/span><\/p>\n

Autor przytacza jednocze\u015bnie mn\u00f3stwo ciekawostek i easter egg\u00f3w, o kt\u00f3rych sam nie mia\u0142em cz\u0119sto poj\u0119cia.<\/strong> \u017be imi\u0119 Joel jest ho\u0142dem dla jednego z braci Coen, \u017ce T-1 na koszulce Ellie to nazwa kodowa projektu gry, a pomys\u0142 na grzybow\u0105 infekcj\u0119 nie wzi\u0105\u0142 si\u0119 z Super Mario Bros.<\/em> (zaskoczeni?), tylko z odcinka kultowego serialu BBC \u201ePlaneta Ziemia\u201d. Zar\u0119czam, \u017ce znajdziecie tu sporo tego typu zaskocze\u0144 i nieraz u\u015bmiechniecie si\u0119 pod nosem. Oczywi\u015bcie jedni si\u0119 u\u015bmiechn\u0105, inni machn\u0105 r\u0119k\u0105, w zale\u017cno\u015bci od tego, czy takowe ciekawostki lubi\u0105. Ja zawsze doceniam.<\/span><\/p>\n

\n

Zemsta najlepiej smakuje na zimno?<\/strong><\/span><\/h1>\n
\n

W przypadku drugiej cz\u0119\u015bci dowiadujemy si\u0119 ciekawych rzeczy. Jak wszyscy wiemy, odbi\u00f3r gry by\u0142 znakomity, przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 recenzent\u00f3w i graczy zosta\u0142a okre\u015blona arcydzie\u0142em. Jednak pojawi\u0142a si\u0119 wyj\u0105tkowa grupa klikaczy\u2026 to jest krzykaczy, kt\u00f3rzy mieszali gr\u0119 z b\u0142otem. Tutaj s\u0142usznie autor dywaguje o seksistowskich i homofobicznych stereotypach, do\u015b\u0107 smutno pisz\u0105c, \u017ce \u201e<\/em>\u2026wspominam o nich, by pokaza\u0107, \u017ce niekt\u00f3rzy gracze wci\u0105\u017c wydaj\u0105 si\u0119 bardzo podatni na wp\u0142ywy i dziecinni\u201d<\/em>.<\/strong> \"\"<\/a>Zdziwiony jest te\u017c hejtem na posta\u0107 Abby, kt\u00f3rej wygl\u0105d wzorowany by\u0142 na lekkoatletce Colleen Fotsch (zdj\u0119cie obok). Czy kobiety mog\u0105 tak wygl\u0105da\u0107? Tak. Czy kobiety mog\u0105 tak wygl\u0105da\u0107, codziennie intensywnie trenuj\u0105c, poddaj\u0105c si\u0119 morderczemu wojskowemu szkoleniu? Odpowied\u017a Nicolasa jest jednoznaczna.<\/span><\/p>\n

Dla wielu pewnie nie b\u0119dzie to koniec kontrowersji, gdy\u017c autor zahacza o konflikt izraelsko-palesty\u0144ski, kt\u00f3ry inspirowa\u0142 Druckmanna (urodzonego w Izraelu). Wi\u0119c historyczne intifady, kolejne zrywane traktaty pokojowe i wojny mi\u0119dzy tymi krajami s\u0105 prekursorem konfliktu WLF z Serafitami w grze.<\/strong> Oczywi\u015bcie gra i ksi\u0105\u017cka powsta\u0142y na d\u0142ugo przed now\u0105 eskalacj\u0105 tego straszliwego konfliktu, kt\u00f3ry w tym roku obserwujemy. Dobitnie wida\u0107, \u017ce Druckmann i autor maj\u0105 w swych analizach racj\u0119 \u2013 \u201ewojna i przemoc nie ko\u0144cz\u0105 si\u0119 nigdy\u201d.<\/span><\/p>\n

Oczywi\u015bcie dowiemy si\u0119 kolejnych wielu ciekawostek, na przyk\u0142ad o odbiorze kolejnych trailer\u00f3w czy tym, jak \u015bwietnie dzia\u0142a w tej grze d\u017awi\u0119k. Z kolei gwizdanie Serafit\u00f3w (dziewi\u0119\u0107 rodzaj\u00f3w) to nawi\u0105zanie do gwizd\u00f3w afryka\u0144skich plemion. Spore kontrowersje wywo\u0142a\u0142a przemoc wobec ps\u00f3w (ludzi mo\u017cna zarzyna\u0107, ale zabicie psa jest tematem tabu \u2013 zawsze mnie to \u015bmieszy\u0142o). Mnie najbardziej zaciekawi\u0142a kwestia, \u017ce druga cz\u0119\u015b\u0107 The Last of Us<\/em> jest jednym z najbardziej dost\u0119pnych tytu\u0142\u00f3w dla os\u00f3b z niepe\u0142nosprawno\u015bciami.<\/strong> Synteza g\u0142osu, tryb wysokiego kontrastu, ulepszony sonar, pomoc nawigacyjna, automatyczny obr\u00f3t kamery czy wspomaganie celowania takie, by mog\u0142y gra\u0107 nawet osoby pozbawione jednej r\u0119ki. Osobi\u015bcie cieszy mnie to, \u017ce tw\u00f3rcy zacz\u0119li to zauwa\u017ca\u0107, a autor pokazuje, jak d\u0142ugo zaj\u0119\u0142o studiu przygotowanie tych wszystkich aspekt\u00f3w.<\/span><\/p>\n

\n

Nie tak \u0142atwo stworzy\u0107 gr\u0119\u2026<\/span><\/h1>\n
\n

Cho\u0107 pierwsze skrzypce gra niew\u0105tpliwie analiza tre\u015bci, Nicolas nie zapomina o ca\u0142ej obudowie. Zaczyna oczywi\u015bcie od narracji \u015brodowiskowej \u2013 t\u0142umaczy, jak ona dzia\u0142a, co zrobi\u0107, by trzyma\u0107 gracza w nieustanym napi\u0119ciu i utrzyma\u0107 stabilne tempo rozgrywki, a tak\u017ce jakie pu\u0142apki mog\u0105 czyha\u0107 na programist\u00f3w. Tu poznamy star\u0105 prawd\u0119, \u017ce kompletny scenariusz mo\u017ce sprawdzi\u0107 si\u0119 w kinie, ale w grze, na etapie produkcji, ju\u017c niekoniecznie. Cz\u0119\u015b\u0107 rzeczy wygl\u0105daj\u0105cych dobrze na papierze, nie dzia\u0142a w grze wideo.<\/strong> \"\"<\/a>Tutaj obserwujemy ca\u0142y konglomerat zale\u017cno\u015bci wa\u017cnych dla sukcesu gry \u2013 graficy musz\u0105 wiedzie\u0107, \u017ce da si\u0119 to wygenerowa\u0107, programi\u015bci sprawdzaj\u0105, czy wszystkie mechaniki dzia\u0142aj\u0105 poprawnie, a p\u00f3\u017aniej wszystko weryfikuj\u0105 wewn\u0119trzne beta testy. I okazuje si\u0119, \u017ce w niekt\u00f3rych miejscach r\u00f3\u017cowo wcale nie jest. <\/span><\/p>\n

Dlatego nie dziwcie si\u0119 \u201enie\u015bmiertelnej Ellie\u201d czy klikaczom, u kt\u00f3rych zrezygnowano ostatecznie z echolokacji, gdy\u017c inaczej gra sta\u0142aby si\u0119 frustruj\u0105ca, ca\u0142kowicie niwecz\u0105c wysi\u0142ki scenarzyst\u00f3w w zaprezentowaniu emocji, kt\u00f3re mia\u0142y wybrzmie\u0107. Dlatego ksi\u0105\u017ck\u0119 uwa\u017cam za doskona\u0142y poradnik dla przysz\u0142ych game designer\u00f3w. To kolejna z jej warto\u015bci.<\/span><\/p>\n

Nicolas opisuje te\u017c inne aspekty mechanik. Ze szczeg\u00f3lnym zaciekawieniem przeczyta\u0142em fragment o o\u015bwietleniu kolejnych lokacji na zasadzie kontrast\u00f3w, cho\u0107 sam nigdy nie zwr\u00f3ci\u0142em na to uwagi (co jednocze\u015bnie \u015bwiadczy o kunszcie deweloper\u00f3w). Po\u015bwi\u0119ca te\u017c miejsce na d\u017awi\u0119k (inaczej si\u0119 rozchodz\u0105cy w zale\u017cno\u015bci od napotkanej przeszkody) czy muzyce Gustavo Santaolalli. Spokojnie, o \u015bwietnych aktorach dubbingowych i d\u0142ugim procesie nagrywania ich g\u0142os\u00f3w i ruch\u00f3w te\u017c jest, jakby inaczej?<\/span><\/p>\n

\n

Gdzie kupi\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119?<\/span><\/h1>\n
\n

Jak prezentuje si\u0119 ksi\u0105\u017cka? \u015awietnie przet\u0142umaczona przez pani\u0105 Mari\u0119 Czakaj i ewidentnie porz\u0105dnie edytowana i poddana korekcie. To 368 stron na papierze Munken w twardej, szytej oprawie.<\/strong> Nowa ok\u0142adka zilustrowana przez Piotra Soko\u0142owskiego powleczona jest foli\u0105 matow\u0105. W bonusie dostajemy kolekcjonerk\u0105 kart\u0119 i zak\u0142adk\u0119 do ksi\u0105\u017cki. Wszystko to w cenie 59,99 z\u0142. Dost\u0119pny jest tak\u017ce ebook (w formacie MOBI oraz EPUB) w tej samej kwocie. Mo\u017cliwe jest tak\u017ce po\u0142\u0105czenie obu tych rzeczy (wydanie papierowe plus wersja elektroniczna), jak i dodanie bonus\u00f3w \u2013 mo\u017cemy w zam\u00f3wieniu po\u0142\u0105czy\u0107 t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 z inn\u0105 z portfolio wydawcy.<\/span><\/p>\n

Zam\u00f3wienia mo\u017cemy sk\u0142ada\u0107 na stronie wydawcy Gamebook.pl.<\/a><\/span><\/p>\n

\n

Dla kogo jest ta lektura?<\/span><\/h1>\n
\n

Gdzie\u015b przeczyta\u0142em, \u017ce to ksi\u0105\u017cka raczej dla laik\u00f3w, nieznaj\u0105cych \u015bwiata The Last of Us<\/em>, gdy\u017c fan raczej znudzi si\u0119 dok\u0142adnymi opisami i analiz\u0105. \u015amiem twierdzi\u0107 co\u015b zupe\u0142nie innego. To ksi\u0105\u017cka od gracza dla graczy.<\/strong> Osoby, kt\u00f3ra nigdy nie trzyma\u0142a pada w r\u0119ku, a o grze zaledwie s\u0142ysza\u0142a, ewentualnie lewym okiem ogl\u0105da\u0142a kilka odcink\u00f3w serialu na HBO, ksi\u0105\u017cka nie porwie. Nie b\u0119dzie jej interesowa\u0142a historia studia, tytu\u0142y gier nic jej nie powiedz\u0105, a terminy o narracji \u015brodowiskowej czy pisaniu skrypt\u00f3w nie b\u0119d\u0105 dla niej ciekawe. Tylko osoba zaznajomiona z dylogi\u0105, posiadaj\u0105ca wiedz\u0119 o popkulturze, literaturze oraz historii gier wideo i mechanikach w nich zawartych, doceni wk\u0142ad autora w szerok\u0105 analiz\u0119 zjawiska, jakim jest\u00a0The Last of Us<\/em>. <\/span><\/p>\n

Nie musz\u0119 chyba dodawa\u0107, \u017ce dla os\u00f3b, kt\u00f3re owej pozycji nie ogra\u0142y, lektura ca\u0142kowicie mija si\u0119 z celem, gdy\u017c nie widz\u0119 najmniejszego sensu, by zdradza\u0107 sobie wszystkie szczeg\u00f3\u0142y gry, je\u015bli ma si\u0119 j\u0105 w planach do ogrania.<\/strong> Autor podszed\u0142 do sprawy z zaci\u0119ciem patologa \u2013 najpierw rozebra\u0142 pacjenta, a p\u00f3\u017aniej \u201erozebra\u0142\u201d go na cz\u0119\u015bci pierwsze. Niekt\u00f3rzy mog\u0105 narzeka\u0107 na przesadne opisy poszczeg\u00f3lnych fragment\u00f3w gry, lecz wobec analizy, jakiej dokonuje, twierdz\u0119, \u017ce by\u0142y one niezb\u0119dne. Zabrak\u0142o mi tylko w polskim wydaniu oryginalnego podtytu\u0142u ksi\u0105\u017cki, a mianowicie: \u201eCo pozosta\u0142o z ludzko\u015bci?\u201d, co mocno sugeruje postawienie na analiz\u0119 nad moralno\u015bci\u0105 i kondycj\u0105 cz\u0142owieka w obliczu apokalipsy.<\/span><\/p>\n

\n

Ojciec, czyta\u0107? <\/span>No jasne, \u017ce tak. Jak ju\u017c wspomnia\u0142em \u2013 to \u015bwietna lektura dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w serii, chc\u0105cych pozna\u0107 uniwersum gier od A do Z, przysz\u0142ych programist\u00f3w, a nawet tych, kt\u00f3rzy nie uko\u0144czyli jeszcze tych arcydzie\u0142. Rada dla tych ostatnich: kupcie ksi\u0105\u017ck\u0119, postawcie sobie na p\u00f3\u0142ce i codziennie wpatrujcie si\u0119 w ni\u0105 tak d\u0142ugo, a\u017c nie wytrzymacie i zdecydujecie si\u0119 ogra\u0107 dylogi\u0119 The Last of Us<\/em>. A gdy ju\u017c poznacie gry, zweryfikujcie swoje wra\u017cenia ze s\u0142owami autora. No i uwa\u017cajcie na dziwne grzyby\u2026<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Autor: Tomasz \u017bamojtuk<\/span><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

KSI\u0104\u017bKA DO RECENZJI DOSTARCZONA PRZEZ WYDAWNICTWO GAMEBOOK<\/strong><\/span><\/p>\n

DZI\u0118KUJEMY ZA WSPARCIE!<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O grze The Last of Us s\u0142ysza\u0142 ka\u017cdy, kto interesuje si\u0119 elektroniczn\u0105 rozgrywk\u0105 i nie sp\u0119dzi\u0142 pod kamieniem ostatnich kilkunastu lat. Ograna przez miliony ludzi na ca\u0142ym \u015bwiecie, wielokrotnie nagradzana i analizowana pozycja doczeka\u0142a si\u0119 te\u017c ksi\u0105\u017cki. Francuski dziennikarz Nicolas Deneschau postanowi\u0142 roz\u0142o\u017cy\u0107 opowie\u015b\u0107 o tym \u015bwiecie na cz\u0119\u015bci pierwsze, … Wi\u0119cej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":28,"featured_media":302861,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_wpscppro_dont_share_socialmedia":null,"_wpscppro_custom_social_share_image":0,"_facebook_share_type":"default","_twitter_share_type":"default","_linkedin_share_type":"default","_pinterest_share_type":"default","_linkedin_share_type_page":"","_instagram_share_type":"default","_medium_share_type":"default","_threads_share_type":"","_google_business_share_type":"","_selected_social_profile":[],"_wpsp_enable_custom_social_template":false,"_wpsp_social_scheduling":{"enabled":false,"datetime":null,"platforms":[],"status":"template_only","dateOption":"today","timeOption":"now","customDays":"","customHours":"","customDate":"","customTime":"","schedulingType":"absolute"},"_wpsp_active_default_template":true},"categories":[2155,4],"tags":[2254,2156,1152,2215,545,2013],"coauthors":[772],"class_list":["post-302791","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-czytelnia","category-recenzje","tag-czytelnia","tag-gamebook","tag-recenzja","tag-recenzja-ksiazki","tag-the-last-of-us","tag-the-last-of-us-part-ii","entry"],"pp_statuses_selecting_workflow":false,"pp_workflow_action":"current","pp_status_selection":"publish","aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/302791","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/28"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=302791"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/302791\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":302940,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/302791\/revisions\/302940"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/302861"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=302791"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=302791"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=302791"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcoauthors&post=302791"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}