{"id":302946,"date":"2025-07-18T12:52:33","date_gmt":"2025-07-18T10:52:33","guid":{"rendered":"https:\/\/shinigami.pl\/?p=302946"},"modified":"2025-11-11T16:03:53","modified_gmt":"2025-11-11T14:03:53","slug":"retro-cross-25-lecie-diablo-ii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/shinigami.pl\/?p=302946","title":{"rendered":"Retro-Cross: 25-lecie Diablo II"},"content":{"rendered":"
<\/div>

Po ponad dw\u00f3ch dekadach regularnego wracania do Diablo II<\/em> mog\u0119 \u015bmia\u0142o stwierdzi\u0107, \u017ce ta kultowa gra to <\/i>co\u015b wi\u0119cej, ni\u017c tylko wybitny przedstawiciel gatunku hack\u2019n\u2019slash. Tak jak Deckard Cain to nie tylko identyfikuj\u0105cy przedmioty staruszek, Siedlisko Z\u0142a nie jest zaledwie perfekcyjnie przemy\u015blanym tutorialem, a Lut Gholein to nie tylko \u201el\u015bni\u0105cy klejnot u st\u00f3p wielkiego morza\u201d<\/i>. To mozaika symboli i wspomnie\u0144. Relikwiarz pami\u0105tek symbolizuj\u0105cych beztrosk\u0119 i przygod\u0119, a tak\u017ce cementuj\u0105cych przyja\u017anie. Dla ca\u0142ego pokolenia ludzi pami\u0119taj\u0105cych poprzednie milenium, w tym r\u00f3wnie\u017c mnie, to komputerowe arcydzie\u0142o definiuj\u0105ce nas jako graczy. 29 czerwca min\u0119\u0142o r\u00f3wne 25 lat od premiery tej\u017ce gry. Gdziekolwiek \u015bwi\u0119tujemy to wa\u017cne wydarzenie, to, parafrazuj\u0105c ostatniego z Horadrim\u00f3w, \u201ezosta\u0144my na chwil\u0119 i pos\u0142uchajmy\u201d.<\/span><\/strong><\/p>\n

\n

Droga do legendy<\/span><\/strong><\/h3>\n
\n

\"Retro-CrossHistoria powstania Diablo II<\/i> jest mocno zbli\u017cona do historii poprzedniej ods\u0142ony serii pod wzgl\u0119dem specyfiki punkt\u00f3w krytycznych. \u015aci\u015ble powi\u0105zana jest r\u00f3wnie\u017c z chaotyczn\u0105 kultur\u0105 pracy w tamtych latach. Spora by\u0142a w tym zas\u0142uga Davida Brevika \u2013 szefa Blizzard North i pomys\u0142odawcy ca\u0142ego uniwersum. Pomys\u0142 stworzenia znacznie bardziej rozbudowanego sequela pojawi\u0142 si\u0119 w g\u0142owie Brevika ju\u017c w chwili premiery pierwszej cz\u0119\u015bci serii w grudniu 1996 roku.<\/strong> Diablo<\/em> okaza\u0142o si\u0119 w\u00f3wczas najwi\u0119kszym jak dot\u0105d sukcesem Blizzarda i znacznie przebi\u0142o wyniki pierwszych dw\u00f3ch ods\u0142on Warcrafta<\/em>, stworzonych przez g\u0142\u00f3wny oddzia\u0142 firmy z Irvine. Apetyt na wi\u0119cej r\u00f3s\u0142, a presja sukcesu podsycona by\u0142a dodatkowo fantastycznymi wynikami kolejnej gry po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci Blizzarda \u2013 StarCraft<\/em>a.<\/span><\/p>\n

Problem w tym, \u017ce zesp\u00f3\u0142 Brevika po premierze Diablo<\/em> by\u0142 totalnie wycie\u0144czony.<\/strong> Chaotyczny tryb pracy i powi\u0105zany z nim wielomiesi\u0119czny crunch doprowadzi\u0142y do skrajnego wypalenia niemal ca\u0142ej za\u0142ogi. Naturaln\u0105 kolej\u0105 rzeczy by\u0142 okres popremierowego rozpr\u0119\u017cenia studia. Problem zacz\u0105\u0142 si\u0119 w momencie, gdy to rozlu\u017anienie i wynikaj\u0105cy z niego jeszcze wi\u0119kszy chaos organizacyjny zacz\u0105\u0142 przeci\u0105ga\u0107 si\u0119 na kolejne miesi\u0105ce. W tym czasie bywa\u0142y ca\u0142e tygodnie, w kt\u00f3rych pracownicy Blizzard North sp\u0119dzali roboczodni\u00f3wki wy\u0142\u0105cznie na graniu i fantazjowaniu o swoim idealnym sequelu. David Brevik r\u00f3wnie\u017c w tym uczestniczy\u0142, lecz pomimo ogromnego zm\u0119czenia ju\u017c wtedy uda\u0142o mu si\u0119 uplastyczni\u0107 fundamenty, na kt\u00f3rych p\u00f3\u017aniej sta\u0142o kolejne, wiekopomne dzie\u0142o.
\n<\/span><\/p>\n

\"Retro-Cross
Wczesna wersja ekwipunku. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na zak\u0142adki, mikstury i amulet.<\/span><\/em><\/figcaption><\/figure>\n

G\u0142\u00f3wnym pomys\u0142em by\u0142o odej\u015bcie od wertykalnego przemierzenia kolejnych poziom\u00f3w na rzecz wi\u0119kszej horyzontalno\u015bci \u015bwiata. Znacznemu urozmaiceniu mia\u0142y ulec r\u00f3wnie\u017c zwiedzane lokacje \u2013 od mrocznych i bagnistych moczar\u00f3w, przez pustynne oazy i grobowce, a\u017c po same piek\u0142o. Klas postaci mia\u0142o by\u0107 pi\u0119\u0107, a ka\u017cda mia\u0142a charakteryzowa\u0107 si\u0119 zestawem unikalnych umiej\u0119tno\u015bci. Wprowadzone do gry drzewka rozwoju postaci, czyli jeden z najmocniejszych punkt\u00f3w Diablo II<\/em>, powsta\u0142y w wyniku inspiracji strategiami turowymi, ogrywanymi pod\u00f3wczas przez Brevika \u2013 Civilization<\/i><\/a> i Master of Orion<\/i><\/a>.<\/strong> Aby zwiedzanie \u015bwiata by\u0142o szybsze i mniej monotonne, postanowiono zaimplementowa\u0107 do gry mechanik\u0119 biegu. Z kolei segment multiplayer, tak bardzo chwalony w pierwszym Diablo<\/em>, mia\u0142 si\u0119 doczeka\u0107 dalszej ewolucji, mi\u0119dzy innymi poprzez dodanie dedykowanych okien handlu mi\u0119dzy graczami. Jak po latach stwierdzi\u0142 Brevik: \u201e[\u2026] to wszystko by\u0142y rzeczy, kt\u00f3re bardzo chcieli\u015bmy wdro\u017cy\u0107 ju\u017c w tamte, ale po prostu zabrak\u0142o nam na to czasu.\u201d<\/span><\/p>\n

Diablo II<\/em> po raz pierwszy zapowiedziano jesieni\u0105 1997, a jego premiera mia\u0142a mie\u0107 miejsce na zako\u0144czenie 1998 roku.<\/strong> Jednak terminy te ju\u017c wtedy by\u0142y mocno \u017cyczeniowe i przez wzgl\u0105d na opisane wy\u017cej problemy z wypaleniem i rozleniwieniem, nierealne do dotrzymania. Ostatecznie, podobnie jak przy pierwszym Diablo<\/em>, dosz\u0142o do zaanga\u017cowania w projekt oddzia\u0142u z Irvine. Dosz\u0142o te\u017c do wielu spi\u0119\u0107 i przepychanek mi\u0119dzy obiema ekipami, czy to o sam kod gry, kwestie artystyczne i opraw\u0119 graficzn\u0105, czy nawet o zawarte w niej mechaniki. Warto przypomnie\u0107 w tym miejscu, \u017ce to w\u0142a\u015bnie w wyniku r\u00f3\u017cnicy zda\u0144 i odmiennych wizji, ju\u017c przy pierwszym Diablo<\/em> g\u0142\u00f3wnym szefom Blizzarda, Allanowi Adhamowi i Mike\u2019owi Morhaime\u2019owi, uda\u0142o si\u0119 na pewnym etapie prac wyperswadowa\u0107 Davidowi Brevikowi wiele jego pomys\u0142\u00f3w.<\/em> W\u015br\u00f3d nich znajdowa\u0142a si\u0119 mi\u0119dzy innymi idea walki turowej czy mechanika permanentnej \u015bmierci naszej postaci. Ten drugi element powr\u00f3ci\u0142 dopiero w sequelu, ale jako dobrowolna opcja hardcore<\/em> (w polskiej wersji \u2013 zawodowiec<\/em>).<\/strong> W procesie produkcyjnym Diablo II<\/em> r\u00f3wnie\u017c dosz\u0142o do kolizji r\u00f3\u017cnych wizji i pomys\u0142\u00f3w, lecz jak powiedzia\u0142 p\u00f3\u017aniej Erich Shaefer, jeden z za\u0142o\u017cycieli Blizzard North, \u201eNasze stanowisko znowu brzmia\u0142o: \u00bbJ***\u0107 to, zrobimy, na co b\u0119dziemy mieli ochot\u0119\u00ab. I wygrywali\u015bmy wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych spor\u00f3w\u201d.<\/span><\/p>\n

\"Retro-Cross
Ekipa Blizzard North w 2000 roku, podczas podpisywania egzemplarzy <\/span><\/em>Diablo II<\/span>.<\/span><\/em><\/figcaption><\/figure>\n

Ostatecznie gra ukaza\u0142a si\u0119 29 czerwca 2000 roku<\/strong>, po raz kolejny pobijaj\u0105c rekord sprzeda\u017cy i zawieszaj\u0105c poprzeczk\u0119 sukcesu znacznie wy\u017cej od poprzednik\u00f3w. Diablo II<\/em> rozszed\u0142 si\u0119 w nak\u0142adzie miliona egzemplarzy w dwa tygodnie, ustanawiaj\u0105c nowy rekord Guinessa jako najszybciej sprzedaj\u0105ca si\u0119 gra komputerowa.<\/strong> Dla Davida Brevika sukces ten mia\u0142 jednak s\u0142odko-gorzki posmak. \u201eTo by\u0142 najgorszy crunch w moim \u017cyciu\u201d \u2013 powiedzia\u0142 po premierze. Oczywi\u015bcie sukces gry utrwali\u0142 status jego osoby w bran\u017cy gier i niejako postawi\u0142 mu do\u017cywotni pomnik, lecz deweloper zap\u0142aci\u0142 za to bardzo wysok\u0105 cen\u0119 \u2013 rozpad ma\u0142\u017ce\u0144stwa i fatalne relacje ze swoimi c\u00f3rkami. \u201ePrzynale\u017cno\u015b\u0107 do tego zespo\u0142u i bycie postrzeganym jako jej lider jest naprawd\u0119 wyj\u0105tkowe, pomog\u0142o mi przez ca\u0142y okres kariery. Ale by\u0142o r\u00f3wnie\u017c niezwykle kosztowne\u201d.<\/span><\/p>\n

\n

Podr\u00f3\u017c na wsch\u00f3d<\/span><\/strong><\/h3>\n
\n

\"Retro-CrossW zasadzie poza brakiem hipnotyzuj\u0105cej magii dusznego miasteczka Tristram i l\u017cejszym klimatem ca\u0142o\u015bci, druga ods\u0142ona Diablo<\/em> robi niemal wszystko lepiej od swojego poprzednika. Tak jak zapowiadano w wielu przedpremierowych pokazach, do naszej dyspozycji oddano cztery mocno r\u00f3\u017cni\u0105ce si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 akty. Mogli\u015bmy je przemierzy\u0107 jedn\u0105 z pi\u0119ciu unikalnych klas, z kt\u00f3rych ka\u017cda skupia\u0142a si\u0119 na rozwoju zupe\u0142nie innych umiej\u0119tno\u015bci.<\/strong> Amazonka, wyspecjalizowana w strzelaniu z \u0142uku i rzucaniu oszczepami, by\u0142a zupe\u0142nie inn\u0105 klas\u0105 od przyzywaj\u0105cego armi\u0119 szkielet\u00f3w i nak\u0142adaj\u0105cego kl\u0105twy na przeciwnik\u00f3w nekromanty czy walcz\u0105cego przy u\u017cyciu tarczy i \u201e\u015bwi\u0119tej magii\u201d paladyna. Do kompletu dodano czarodziejk\u0119, kt\u00f3ra posiada drzewka dedykowane trzem r\u00f3\u017cnym \u017cywio\u0142om, a tak\u017ce barbarzy\u0144c\u0119, pustosz\u0105cego szeregi wroga w \u015bmierciono\u015bnym ta\u0144cu oraz wspieraj\u0105cego towarzyszy okrzykami bojowymi. Tak urozmaicony repertuar klas wp\u0142ywa\u0142 na niepodrabialn\u0105 magi\u0119 trybu multiplayer, w ramach kt\u00f3rego mogli\u015bmy skomponowa\u0107 dru\u017cyn\u0119 z\u0142o\u017con\u0105 z a\u017c o\u015bmiu graczy.<\/span><\/p>\n

\"Retro-CrossDiablo,<\/em> z klaustrofobicznej i nieco siermi\u0119\u017cnej wyprawy w g\u0142\u0105b podziemi, przemodelowane zosta\u0142o w dynamiczniejsz\u0105 podr\u00f3\u017c po \u015bwiecie Sanktuarium, w kt\u00f3rej do pokonania mamy nie tylko tytu\u0142owego demona, ale r\u00f3wnie\u017c jego dw\u00f3ch braci, formuj\u0105cych razem diaboliczn\u0105 Mroczn\u0105 Tr\u00f3jc\u0119. Pomi\u0119dzy aktami ogl\u0105dali\u015bmy fantastycznie wykonane przerywniki filmowe, kt\u00f3re opowiada\u0142y histori\u0119 gry z perspektywy Mariusa, kulawego ch\u0142opiny pod\u0105\u017caj\u0105cego wiernie za Mrocznym W\u0119drowcem.<\/strong> Zaproponowana opowie\u015b\u0107 nie jest mo\u017ce szczytem scenopisarstwa i posiada w sobie kilka nielogicznych g\u0142upotek, ale z drugiej strony rewelacyjnie poszerza\u0142a i pog\u0142\u0119bia\u0142a nasz\u0105 wiedz\u0119 o uniwersum.<\/span><\/p>\n

Wspominaj\u0105c m\u00f3j pierwszy kontakt z gr\u0105, mam przed oczami mieszkanie mojego serdecznego przyjaciela, kt\u00f3ry, zaprosiwszy mnie do siebie pewnego razu po szkole, zaprezentowa\u0142 mi w\u0142a\u015bnie Diablo II<\/em>. Pozwoli\u0142 mi na stworzenie postaci barbarzy\u0144cy i na wybranie si\u0119 w moj\u0105 pierwsz\u0105 misj\u0119 w celu oczyszczenia Siedliska Z\u0142a z potwor\u00f3w. Efekt? Ogromna fascynacja klimatem, opraw\u0105 audiowizualn\u0105 i przeogromnymi mo\u017cliwo\u015bciami, jakie oferowa\u0142a ta przygoda. Cho\u0107 byli\u015bmy ju\u017c przecie\u017c nastolatkami, wybuch\u0142a w nas niesamowita, dzieci\u0119ca ekscytacja, za spraw\u0105 kt\u00f3rej ka\u017cdy rozdany punkt statystyk mia\u0142 monumentaln\u0105 wag\u0119, a ka\u017cdy nadkruszony rubin by\u0142 skarbem kitranym na p\u00f3\u017aniej w drewnianej skrzyni. Do tego dochodzi\u0142a integracja poprzez wsp\u00f3lne granie, czy to przez Internet, czy przez LAN. <\/span>A pisz\u0119 przecie\u017c o wersji waniliowej, w kt\u00f3rej nie do\u015bwiadczali\u015bmy jeszcze ca\u0142ego dobrodziejstwa dodatku Lord of Destruction<\/em>. Nie mogli\u015bmy mi\u0119dzy innymi wyposa\u017ca\u0107 najemnik\u00f3w w bro\u0144 i zbroj\u0119, nie by\u0142o w grze run i s\u0142\u00f3w runicznych, a program mogli\u015bmy odpali\u0107 jedynie w rozdzielczo\u015bci 640\u00d7480. Wydany rok p\u00f3\u017aniej dodatek zmieni\u0142 bardzo wiele, ale o nim przeczytacie wi\u0119cej w dedykowanym tek\u015bcie Ostatni szczyt P\u00f3\u0142nocnej Zamieci<\/em><\/a>, do kt\u00f3rego r\u00f3wnie\u017c zapraszam.<\/strong><\/span><\/p>\n\n\n\n
\n

Multiplayer<\/span><\/strong><\/p>\n

\"Retro-CrossDiablo II<\/strong><\/em> posiada\u0142 w 2000 roku trzy tryby gry wieloosobowej.<\/strong> Pierwszym by\u0142 lokalny tryb TCP\/IP, w kt\u00f3rym mogli\u015bmy pogra\u0107 \u201epo s\u0105siedzku\u201d ze znajomymi. Opcja ta by\u0142a w tamtych czasach naprawd\u0119 wykorzystywana, zw\u0142aszcza w sytuacjach, gdy miejscowa sie\u0107 internetowa, ci\u0105gni\u0119ta kablami od okna do okna, miewa\u0142a cz\u0119ste problemy z dost\u0119pem do reszty \u015bwiata. Dwie kolejne opcje reprezentowa\u0142y us\u0142ug\u0119 Battle Net w trybie \u201eOpen\u201d i \u201eClosed\u201d, wymagaj\u0105c ju\u017c sta\u0142ego po\u0142\u0105czenia z Internetem. Wersja otwarta pozwala\u0142a na wsp\u00f3lne granie postaciami z trybu dla pojedynczego gracza. Mia\u0142o to sw\u00f3j pi\u0119kny urok, ale jednocze\u015bnie by\u0142o podatne <\/span>na wszelkie mo\u017cliwe oszustwa. Sercem gry sta\u0142 si\u0119 wi\u0119c tryb Closed Battle Net, w skr\u00f3cie CBN<\/strong>, w kt\u00f3rym wszystkie postaci i przedmioty przechowywane by\u0142y na serwerach Blizzarda. To w\u0142a\u015bnie tu sp\u0119dzali\u015bmy wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu, w trakcie kt\u00f3rego dni zmienia\u0142y si\u0119 w tygodnie, miesi\u0105ce w lata, a szkolne znajomo\u015bci w do\u017cywotnie przyja\u017anie.<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\n

Sanktuarium ciekawostek<\/strong><\/span><\/h3>\n
\n

Na prze\u0142omie wiek\u00f3w ma\u0142o kt\u00f3re nowo\u015bci w bran\u017cy mog\u0142y liczy\u0107 na tak niebotyczny poziom hype\u2019u i wyczekiwania, jak kolejne tytu\u0142y wydawane pod szyldem Blizzard Entertainment. Diablo II<\/em> nie by\u0142o tu wyj\u0105tkiem i podczas gdy polscy gracze niecierpliwili si\u0119 kolejnymi op\u00f3\u017anieniami gry, naprzeciw ich oczekiwaniom wyszed\u0142 magazyn Secret Service. Pierwsze, pojedyncze przecieki publikowano ju\u017c pod koniec 1997, lecz prawdziwy rarytas pojawi\u0142 si\u0119 dopiero w pa\u017adzierniku 1999 roku. Dzi\u0119ki comiesi\u0119cznemu cyklowi artyku\u0142\u00f3w \u201eTam, gdzie diabe\u0142 m\u00f3wi dobranoc\u201d, gracze byli regularnie informowani o tym, \u201eco w trawie piszczy\u201d w kwestii produkcji wyczekiwanego sequela.<\/strong> Wczytuj\u0105c si\u0119 dzisiaj w ten opas\u0142y zbi\u00f3r relacji i plotek, <\/span>mo\u017cemy uzmys\u0142owi\u0107 sobie, jak wiele pierwotnych plan\u00f3w nie zosta\u0142o zrealizowanych w finalnej wersji gry.<\/span><\/p>\n

\"Retro-CrossJednym z ciekawszych pomys\u0142\u00f3w Blizzarda, kt\u00f3ry nie znalaz\u0142 si\u0119 w Diablo II<\/em>, by\u0142a umiej\u0119tno\u015b\u0107 \u201eConvert\u201d.<\/strong> Zamys\u0142 by\u0142 nast\u0119puj\u0105cy: w grze nie mia\u0142o by\u0107 mo\u017cliwo\u015bci zakupu mikstur \u017cycia i many u handlarzy. Zamiast tego mieli\u015bmy je tworzy\u0107 w\u0142asnor\u0119cznie z wn\u0119trzno\u015bci poleg\u0142ych potwor\u00f3w. Lecznicze eliksiry mieli\u015bmy wyciska\u0107 z serc, a mikstury many z ko\u015bci pokonanych maszkar. Kontrowersyjne? Celem tego zabiegu by\u0142o oczywi\u015bcie zwi\u0119kszenie poziomu trudno\u015bci gry, lecz ostatecznie prowadzi\u0142oby g\u0142\u00f3wnie do frustracji graczy, dlatego te\u017c z niego zrezygnowano. <\/span><\/p>\n

Pocz\u0105tkowo Diablo II<\/em> mia\u0142o by\u0107 gr\u0105 \u201eg\u0142\u0119bsz\u0105\u201d od swojego poprzednika, to znaczy posiadaj\u0105c\u0105 a\u017c 30 poziom\u00f3w podziemnych loch\u00f3w. Kierowane przez nas postaci mia\u0142y mie\u0107 ograniczone pole widzenia, zmuszaj\u0105c graczy do ci\u0105g\u0142ego rozgl\u0105dania si\u0119. Gra mia\u0142a oferowa\u0107 system dnia i nocy, a w\u015br\u00f3d or\u0119\u017ca mia\u0142y znajdowa\u0107 si\u0119 unikaty, kt\u00f3re by\u0142yby pot\u0119\u017cniejsze tylko o okre\u015blonej porze dnia czy wybranej fazie ksi\u0119\u017cyca. <\/strong><\/span>Kolejnymi niewykorzystanymi pomys\u0142ami, o kt\u00f3rych warto wspomnie\u0107, s\u0105 mi\u0119dzy innymi wybory fabularne prowadz\u0105ce do r\u00f3\u017cnych zako\u0144cze\u0144 (kolidowa\u0142o to jednak z rozgrywk\u0105 online), mechanika tworzenia w\u0142asnych zakl\u0119\u0107, na przyk\u0142ad \u0142\u0105cz\u0105cych dwa r\u00f3\u017cne \u017cywio\u0142y (pomys\u0142 zbyt trudny do odpowiedniego zbalansowania), czy te\u017c mechanika aktywnego bloku tarcz\u0105 poprzez wci\u015bni\u0119cie klawisza w odpowiednim momencie. To ostatnie rozwi\u0105zanie analizowano na wewn\u0119trznych testach, ale p\u00f3\u017aniej dano sobie z nim spok\u00f3j. Mo\u017ce to i dobrze\u2026<\/span><\/p>\n

\"Retro-CrossUs\u0142uga Battle Net mia\u0142a wygl\u0105da\u0107 nieco inaczej.<\/strong> Poza formu\u0142\u0105 znan\u0105 wszystkim z wersji premierowej, gracze mieli mie\u0107 do dyspozycji dwa dodatkowe tryby zabawy, roboczo nazywane \u201eArena Games\u201d oraz \u201eGuild Hall Games\u201d.<\/strong> Ten pierwszy mia\u0142 pozwala\u0107 graczom na rywalizacj\u0119 w ramach r\u00f3\u017cnych format\u00f3w pojedynk\u00f3w, jak na przyk\u0142ad \u201eKing of the Hill\u201d, \u201eFree For All\u201d czy \u201eCapture the Flag\u201d. I co r\u00f3wnie wa\u017cne, do rozgrywania meczy w tym trybie mia\u0142a by\u0107 przeznaczona pula dedykowanych map, niedost\u0119pnych przy normalnym zwiedzaniu Sanktuarium. <\/span><\/p>\n

Drugi tryb dotyczy\u0142 gildii, kt\u00f3re mia\u0142y stanowi\u0107 ogromn\u0105 sk\u0142adow\u0105 trybu wieloosobowego. <\/span>Po uko\u0144czeniu gry mieli\u015bmy otrzyma\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zakupienia siedziby gildii, kt\u00f3ra cechowa\u0142aby si\u0119 unikaln\u0105 nazw\u0105, tagiem umieszczanym obok imienia postaci oraz herbem. Siedzib\u0119 mieli\u015bmy rozbudowywa\u0107 o kolejne pomieszczenia oraz podnosi\u0107 jej poziom. Guild Hall jako tryb gry mia\u0142 by\u0107 miejscem spotka\u0144 cz\u0142onk\u00f3w gildii, w kt\u00f3rym znajdowa\u0107 si\u0119 mia\u0142a mi\u0119dzy innymi powi\u0119kszona skrzynia na przedmioty czy o\u0142tarzyk do sk\u0142adania datk\u00f3w na rzecz organizacji. Funkcjonalno\u015bci te by\u0142y opracowywane przez niemal ca\u0142y okres produkcyjny gry<\/strong>, jednak ich zaimplementowanie wymaga\u0142oby przesuni\u0119cia premiery o kolejne miesi\u0105ce, a na to szefowie Blizzard North nie mogli ju\u017c sobie wtedy pozwoli\u0107. Wielka szkoda.<\/span><\/p>\n

\"Retro-Cross
Niewykorzystana koncepcja Guild Hall.<\/span><\/em><\/figcaption><\/figure>\n

W\u015br\u00f3d nietuzinkowych pomys\u0142\u00f3w, kt\u00f3re jednak znalaz\u0142y si\u0119 w finalnej wersji produktu, najciekawszy jest sekretny poziom dost\u0119pny po uko\u0144czeniu gry. Tak naprawd\u0119 to jest on ewolucj\u0105 mema z pierwszego Diablo<\/em>, kt\u00f3ry \u017cy\u0142 w\u0142asnym \u017cyciem od 1997 roku. Polega\u0142 on na wkr\u0119caniu graczy, \u017ce uderzaj\u0105c ile\u015b razy w krow\u0119 stoj\u0105c\u0105 na uboczu w Tristram, otworzymy w ten spos\u00f3b czerwony portal do tajemniczego Krowiego Poziomu. Po sieci lata\u0142y nawet grafiki rzekomo potwierdzaj\u0105ce ten sekret! Grzechem by\u0142oby nie wykorzysta\u0107 tego pomys\u0142u w sequelu. W Tristram znale\u017a\u0107 mo\u017cemy cia\u0142o Wirta \u2013 zabitego ch\u0142opca, kt\u00f3ry w pierwszej cz\u0119\u015bci gry wys\u0119pi\u0142 od nas poka\u017any mieszek z\u0142otych monet. Gdy poruszymy jego truch\u0142em, otrzymamy nie tylko ca\u0142e to z\u0142oto, ale r\u00f3wnie\u017c drewnian\u0105 nog\u0119. Po uko\u0144czeniu gry otrzymujemy mo\u017cliwo\u015b\u0107 transmutacji tej nogi za pomoc\u0105 Kostki Horadrim\u00f3w w Obozowisku \u0141otrzyc. Otworzymy w ten spos\u00f3b poziom, za kt\u00f3rym ca\u0142ymi latami wygl\u0105dali rz\u0105dni prawdy (albo mleka) w\u0119drowcy.<\/span><\/p>\n

\n

D jak David, E jak Erich, M jak Max\u2026<\/strong><\/span><\/h3>\n
\n

Ostatnia ciekawostka, o kt\u00f3rej warto wspomnie\u0107, to, jak na realia Diablo II<\/em>,\u00a0prawdziwa \u015bwie\u017cynka. W 2023 roku znany youtuber MrLlamaSC<\/a> opublikowa\u0142 w sieci film<\/a>, w kt\u00f3rym jako pierwszy na \u015bwiecie prezentuje easter egg o nazwie \u201eMF Ritual\u201d<\/strong>. Ca\u0142y trik polega na tym, aby doprowadzi\u0107 do sytuacji, w kt\u00f3rej na wyczyszczonej z potwor\u00f3w mapie otoczeni jeste\u015bmy przez cztery duszki miotaj\u0105ce b\u0142yskawicami. Mo\u017cemy tego dokona\u0107 w kilku miejscach w grze, mi\u0119dzy innymi w lesie w akcie trzecim, w Twierdzy Kamienia \u015awiata w akcie pi\u0105tym, czy, tak jak to zaprezentowa\u0142 Pan Lama, na kamiennych pustkowiach aktu czwartego. Gdy staniemy pomi\u0119dzy nimi i damy im si\u0119 atakowa\u0107 przez d\u0142u\u017csz\u0105 chwil\u0119, po jakim\u015b czasie duszki te zastygn\u0105 bez ruchu, a nast\u0119pnie zaczn\u0105 odprawia\u0107 pewien rytua\u0142. Zmieniaj\u0105c pozycj\u0119 i strzelaj\u0105c b\u0142yskawicami pod odpowiednimi k\u0105tami, zaczn\u0105 one kre\u015bli\u0107 litery! Sekwencja znak\u00f3w oznacza imiona najwa\u017cniejszych tw\u00f3rc\u00f3w ze studia Blizzard North: D jak David Brevik, E jak Erich Schaefer itd. \u0141\u0105cznie siedem znak\u00f3w, po kt\u00f3rych nast\u0119puje wystrza\u0142 w nasz\u0105 posta\u0107 i na tym rytua\u0142 si\u0119 ko\u0144czy.<\/strong>
\n<\/span><\/p>\n

A dlaczego zabieg ten zwie si\u0119 \u201eMF Ritual\u201d? Poniewa\u017c ujrzenie tego przedstawienia daje nam w aktualnej rozgrywce ogromny bonus do statystyki Magic Find. Dowodem tego jest film wspomnianego Mr. Lamy, zatem \u0142akn\u0105cych konkretnych warto\u015bci i twardych dowod\u00f3w odsy\u0142am na platform\u0119 YouTube<\/strong><\/a>. Najciekawsze jest jednak to, \u017ce cho\u0107 film potwierdzaj\u0105cy ten sekret pochodzi z Diablo II Resurrected<\/em>, tak naprawd\u0119 by\u0142 on ukryty w oryginalnej grze od ponad dwudziestu lat! Wiele \u017ar\u00f3de\u0142 podaje, \u017ce kod ten dodany zosta\u0142 do gry wraz z \u0142atk\u0105 1.07, wydan\u0105 wraz z premier\u0105 Lord of Destruction<\/em>, jednak mo\u017cna w sieci natrafi\u0107 na dyskusje, jak chocia\u017cby na tym forum<\/strong><\/a>, w kt\u00f3rym jednemu z u\u017cytkownik\u00f3w podobno uda\u0142o si\u0119 aktywowa\u0107 rytua\u0142 w premierowej wersji gry, oznaczonej numerem 1.00. Kto wie, mo\u017ce w takim razie aktywacja magicznego klejnotu w lobby kana\u0142u Battle Net, jednak ma jakie\u015b ukryte zastosowanie, o kt\u00f3rym w dalszym ci\u0105gu jeszcze nie wiemy!<\/span><\/p>\n

\"Retro-Cross
To nie fotomonta\u017c. To naprawd\u0119 by\u0142o ukryte w grze przez 23 lata.<\/span><\/em><\/figcaption><\/figure>\n
\n

Kronika krytyki i os\u0105du<\/strong><\/span><\/h3>\n
\n

\"Retro-CrossGdy po osiemnastu miesi\u0105cach obsuw i wyczekiwania nadszed\u0142 wreszcie dzie\u0144 premiery Diablo II<\/em>, wspomniany wcze\u015bniej magazyn Secret Service wyczarowa\u0142 dla czytelnik\u00f3w a\u017c dwie recenzje tej gry, jedn\u0105 dedykowan\u0105 kampanii fabularnej i osobn\u0105 dla trybu multiplayer.<\/strong> Pierwszy tekst w zasadzie szkoda komentowa\u0107. Sporz\u0105dzi\u0142 go niejaki Asmodeus von Dirt ze skromnym wsparciem Jacka Piekary i przebija si\u0119 w nim g\u0142\u00f3wnie ton rozczarowania i zmarnowanej szansy! Zw\u0142aszcza ten drugi pan si\u0119 nie popisa\u0142, gdy\u017c spisana przez niego lista za\u017cale\u0144 jest i\u015bcie krety\u0144ska. Mamy tu takie kwiatki, jak narzekanie na du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 s\u0142abych przedmiot\u00f3w, na zbyt ma\u0142e urozmaicenie bestiariusza, respienie si\u0119 potwor\u00f3w (w tym, o zgrozo, boss\u00f3w!) czy nieprzydatne umiej\u0119tno\u015bci. Wisienk\u0105 na torcie jest stwierdzenie, \u017ce gra ma bardzo s\u0142abe questy, a jedynym ciekawym jest\u2026 <\/span>odzyskanie m\u0142otka dla Charsi! Nie wiedzieli\u015bcie? Pan Jacek zapewne ch\u0119tnie Wam to dzisiaj wyja\u015bni!<\/span><\/p>\n

Druga recenzja wysz\u0142a spod r\u0119ki Froggera i poza przyd\u0142ugim, bo trwaj\u0105cym jakie\u015b 80% tekstu wst\u0119pem, w kt\u00f3rym autor opisuje mi\u0119dzy innymi klasy postaci, Diablo II<\/em> jest g\u0142\u00f3wnie chwalone. \u201eUrok gry na Battle.necie polega na wsp\u00f3lnych dyskusjach, handlu przedmiotami, zabawnych sytuacjach, wsp\u00f3lnych wyprawach, pojedynkach i tysi\u0105cu innych rzeczy, kt\u00f3re decyduj\u0105 o tym, jak znakomit\u0105 gr\u0105 jest DIABLO\u201d<\/em>. Pe\u0142na zgoda! Aspekt spo\u0142eczno\u015bciowy gry od pocz\u0105tku by\u0142 jej najmocniejsz\u0105 stron\u0105 i powodem, dla kt\u00f3rego dzisiaj tak wielu ludzi wspomina Diablo II<\/em> z \u0142ezk\u0105 wzruszenia w oku. Oceny ko\u0144cowe w Secret Service: 8\/10 dla trybu singleplayer oraz 9\/10 dla multiplayer!<\/strong>
\n<\/span><\/p>\n

\"Retro-CrossW magazynie Click!<\/strong> gr\u0119 opisa\u0142 Dominik \u201eMerlin\u201d Kruk, kt\u00f3ry w swojej recenzji pochwali\u0142 mi\u0119dzy innymi polsk\u0105 wersj\u0119 j\u0119zykow\u0105 autorstwa studia L\u2019Art pod przewodnictwem Marcina Iwi\u0144skiego (tak, tego samego, kt\u00f3ry za\u0142o\u017cy\u0142 CD Projekt). \u201eNiew\u0105tpliwy atut gry to istnienie jej polskiej wersji j\u0119zykowej<\/strong>. Spolszczeniu poddano nie tylko ca\u0142y tekst pisany, ale r\u00f3wnie\u017c dialogi i monologi postaci. T\u0142umaczenie jest ca\u0142kiem dobre, a trafnie dobrane g\u0142osy aktor\u00f3w brzmi\u0105 naturalnie w mrocznym \u015bwiecie gry. Nawet powolne czytanie ksi\u0119gi zrobione jest profesjonalnie \u2014 zmieniaj\u0105ca si\u0119 intonacja g\u0142osu lektora zapobiega monotonii\u201d. <\/em>Z dzisiejszej perspektywy mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce pochwa\u0142y Merlina s\u0105 nazbyt skromne. Polski dubbing Diablo II<\/em> to bran\u017cowe mistrzostwo! Przerywniki filmowe do dzisiaj robi\u0105 na mnie znacznie lepsze wra\u017cenie w wersji polskiej ni\u017c w oryginalnej. Polecam samemu por\u00f3wna\u0107 obydwie wersje. Merlin w swoim tek\u015bcie pochwali\u0142 r\u00f3wnie\u017c opraw\u0119 audiowizualn\u0105, system quest\u00f3w czy kr\u00f3tkie czasy \u0142adowania, a oberwa\u0142o si\u0119 respawnuj\u0105cym si\u0119 przeciwnikom i brakowi dedykowanego, polskiego serwera. Ocena ko\u0144cowa: 5\/5.<\/span><\/p>\n

W zwi\u0105zku z premier\u0105 gry, Click! wypu\u015bci\u0142 na rynek w 2000 roku r\u00f3wnie\u017c wydanie specjalne, w pe\u0142ni dedykowane owej grze. Na trzydziestu stronach zamieszczono kilka poradnik\u00f3w i wzmianek odno\u015bnie do \u015bwiata Sanktuarium, przegl\u0105d polskich stron internetowych dedykowanych Diablo II<\/em>, klimatyczne opowiadania, a tak\u017ce kr\u00f3tki komiks Izolda<\/em>, kt\u00f3ry, m\u00f3wi\u0105c bardzo delikatnie, nie powala\u0142 poziomem.<\/span><\/p>\n

\"Retro-CrossW czasopi\u015bmie Gry Komputerowe (numer 8\/00), gr\u0119 zrecenzowa\u0142 Lusiek, wystawiaj\u0105c not\u0119 na poziomie 87%<\/strong>. Jak stwierdzi\u0142 pod koniec tekstu, na \u201edziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tk\u0119\u201d zas\u0142uguj\u0105 wy\u0142\u0105cznie gry nowatorskie, a omawiany tu tytu\u0142 to \u201etylko stare dobre Diablo<\/em>\u201d. Ekhem\u2026 pozostawi\u0119 to bez komentarza\u2026 Pochwali\u0142 za to system umiej\u0119tno\u015bci: \u201eJednak to nie ilo\u015b\u0107 postaci stanowi o wyj\u0105tkowo\u015bci drugiej cz\u0119\u015bci Diablo, lecz spos\u00f3b ich rozwoju, wraz z post\u0119pami w grze. Kolejne poziomy do\u015bwiadczenia nie oznaczaj\u0105 ju\u017c tylko rozwoju czterech cech charakteryzuj\u0105cych bohatera. Ka\u017cda posta\u0107 ma unikalny zestaw umiej\u0119tno\u015bci, kt\u00f3re mo\u017ce rozwija\u0107 w po\u017c\u0105danym kierunku. To \u015bwietne rozwi\u0105zanie pchn\u0119\u0142o dw\u00f3jk\u0119 w stron\u0119 rasowych RPG, zindywidualizowa\u0142o rozgrywk\u0119 i zapewni\u0142o ka\u017cdemu r\u00f3wne szanse w walce na Battlenecie<\/strong>\u201d. Racja. Rozw\u00f3j postaci w pierwszym Diablo <\/em>by\u0142 bardzo toporny i poza zdobywaniem punkt\u00f3w do\u015bwiadczenia, polega\u0142 na odnajdywaniu magicznych ksi\u0105g i uczeniu si\u0119 z nich czar\u00f3w. Sequel wprowadzi\u0142 drzewka rozwoju postaci, kt\u00f3re, cho\u0107 pocz\u0105tkowo kiepsko zbalansowane, z czasem zacz\u0119\u0142y oferowa\u0107 szeroki wachlarz r\u00f3\u017cnorodnych build\u00f3w.
\n<\/span><\/p>\n

Reszta \u015bwiata r\u00f3wnie\u017c przyj\u0119\u0142a gr\u0119 bardzo entuzjastycznie. Na bazie trzydziestu czterech archiwalnych recenzji, serwis Metacritic wy\u015bwietla dzi\u015b \u015bredni\u0105 ocen 88 punkt\u00f3w<\/a>.<\/strong> Wysokie noty wystawili mi\u0119dzy innymi Eurogamer<\/strong><\/a> (9\/10), IGN<\/strong><\/a> (8.3\/10), GameSpot<\/strong><\/a> (8.5\/10) czy polski GOL<\/strong><\/a> (8,5\/10). Cho\u0107 wiek dzieci\u0119cy by\u0142 dla tej gry wyj\u0105tkowo trudny, tak po licznych poprawkach, uzupe\u0142nieniach, a ju\u017c zw\u0142aszcza po premierze dodatku Lord of Destruction<\/em>, gra na d\u0142ugie lata sta\u0142a si\u0119 kr\u00f3lem gatunku i niedo\u015bcignionym wzorcem. W od\u015bwie\u017canym corocznie przez serwis Gry-Online rankingu 25 najlepszych gier hack\u2019n\u2019slash<\/strong><\/a>, Diablo II<\/em> do dzisiaj zajmuje zaszczytne drugie miejsce, ust\u0119puj\u0105c jedynie wydanemu w 2013 roku Path of Exile<\/em>. Ju\u017c sam ten fakt najlepiej \u015bwiadczy o tym, \u017ce z kultowym statusem om\u00f3wionego tu tytu\u0142u si\u0119 nie dyskutuje.<\/span><\/p>\n

\n

Owoce fanowskiej kreatywno\u015bci<\/span><\/strong><\/h3>\n
\n

\"Retro-CrossA\u017c do powstania wersji Resurrected<\/em> w 2021 roku, Diablo II<\/em> pozostawa\u0142o tytu\u0142em ekskluzywnym na PC.<\/strong> W tym czasie moderskie podziemie zaprogramowa\u0142o dla fan\u00f3w gry zatrz\u0119sienie rewelacyjnych pomys\u0142\u00f3w. Je\u015bli tylko jeste\u015bmy zainteresowani urozmaiceniem rozgrywki w swojej ukochanej grze, wyb\u00f3r \u201enieoficjalnych dodatk\u00f3w\u201d jest dzisiaj naprawd\u0119 okaza\u0142y. W\u015br\u00f3d wielu fantastycznych mod\u00f3w warto wyr\u00f3\u017cni\u0107 mi\u0119dzy innymi Median XL<\/strong><\/a> wprowadzaj\u0105cy wiele \u015bwie\u017cej zawarto\u015bci (w tym lokacji, umiej\u0119tno\u015bci i przedmiot\u00f3w), Path of Diablo<\/strong><\/a> oferuj\u0105cy bardziej rozbudowany endgame (wzorowany na Path of Exile<\/em>), <\/span>czy te\u017c PlugY<\/strong><\/a> uzupe\u0142niaj\u0105cy oryginaln\u0105 gr\u0119 o niesko\u0144czony schowek, nieograniczone resety postaci, czy dodaj\u0105cy do rozgrywki offline ca\u0142\u0105 zawarto\u015b\u0107 z Battle Netu.<\/span><\/p>\n

Numerem jeden dodatkowych modyfikacji pozostaje jednak Project Diablo 2<\/a>, znany r\u00f3wnie\u017c jako \u201ePD2\u201d<\/strong>. Mod ten nie tylko ulepsza balans postaci, ale r\u00f3wnie\u017c dodaje mas\u0119 nowych przedmiot\u00f3w, s\u0142\u00f3w runicznych czy unikalnych potwor\u00f3w. Do kompletu otrzymujemy rozbudowany endgame oraz nowe sezony rankingowe, odpalane co kilka miesi\u0119cy. Najnowszy wystartowa\u0142 20 maja tego roku i potrwa prawdopodobnie do listopada 2025. Je\u015bli jeste\u015bcie weteranami gry, a nie testowali\u015bcie jeszcze \u017cadnej ze wspomnianych modyfikacji, gor\u0105co polecam! <\/span><\/p>\n

\n

Diablo II<\/em> na zawsze ju\u017c pozostanie jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych gier w moim \u017cyciu. Gdyby tylko \u00f3wczesny blizzardowy launcher, wzorem na przyk\u0142ad Steama, posiada\u0142 licznik czasu sp\u0119dzonego z gr\u0105, z pewno\u015bci\u0105 prezentowane tam godziny sz\u0142yby w tysi\u0105ce. Jestem pewien, \u017ce w moim \u017cyciu \u017cadna gra ju\u017c nigdy tego wyniku nie przebije. Zw\u0142aszcza \u017ce dzi\u0119ki remasterowi w postaci Diablo II: Resurrected,<\/em> wci\u0105\u017c dok\u0142adam do tego stosika kolejne cegie\u0142ki.
\n<\/span><\/strong><\/p>\n

Aby godnie zwie\u0144czy\u0107 \u015bwi\u0119towanie 25-lecia tak wybitnego dzie\u0142a, polecam wys\u0142uchanie wywiadu w serwisie YouTube<\/a>, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bnie z okazji owego jubileuszu. Chris Wilson, za\u0142o\u017cyciel Grinding Gear Games i tw\u00f3rca Path of Exile<\/em>, rozmawia z Davidem Brevikiem, niegdy\u015b szefem Blizzard North i g\u0142\u00f3wnym tw\u00f3rc\u0105 Diablo II<\/em>. Rozmowa <\/span><\/span><\/strong>dw\u00f3ch legend, kt\u00f3re ukszta\u0142towa\u0142y gatunek hack\u2019n\u2019slash. A gdy ju\u017c emocje opadn\u0105, wr\u00f3\u0107my do \u015bwiata Sanktuarium, stw\u00f3rzmy kolejne postaci i wyruszmy ponownie na wsch\u00f3d. Bo tylko pod\u0105\u017caj\u0105c za zakapturzonym w\u0119drowcem, znajdziemy spok\u00f3j i ukojenie.
\n<\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Po ponad dw\u00f3ch dekadach regularnego wracania do Diablo II mog\u0119 \u015bmia\u0142o stwierdzi\u0107, \u017ce ta kultowa gra to co\u015b wi\u0119cej, ni\u017c tylko wybitny przedstawiciel gatunku hack\u2019n\u2019slash. Tak jak Deckard Cain to nie tylko identyfikuj\u0105cy przedmioty staruszek, Siedlisko Z\u0142a nie jest zaledwie perfekcyjnie przemy\u015blanym tutorialem, a Lut Gholein to nie tylko \u201el\u015bni\u0105cy … Wi\u0119cej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":58,"featured_media":303147,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_wpscppro_dont_share_socialmedia":false,"_wpscppro_custom_social_share_image":0,"_facebook_share_type":"","_twitter_share_type":"","_linkedin_share_type":"","_pinterest_share_type":"","_linkedin_share_type_page":"","_instagram_share_type":"","_medium_share_type":"","_threads_share_type":"","_google_business_share_type":"","_selected_social_profile":[],"_wpsp_enable_custom_social_template":false,"_wpsp_social_scheduling":{"enabled":false,"datetime":null,"platforms":[],"status":"template_only","dateOption":"today","timeOption":"now","customDays":"","customHours":"","customDate":"","customTime":"","schedulingType":"absolute"},"_wpsp_active_default_template":true},"categories":[1424,1231,1192],"tags":[883,1717,1073,1708,2253,413,1555,701,1716],"coauthors":[1344],"class_list":["post-302946","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pc","category-publicystyka","category-retro","tag-883","tag-25-lecie","tag-arpg","tag-blizzard","tag-blizzard-north","tag-hack-n-slash","tag-hack-and-slash","tag-retro","tag-retro-cross","entry"],"pp_statuses_selecting_workflow":false,"pp_workflow_action":"current","pp_status_selection":"publish","aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/302946","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/58"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=302946"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/302946\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":304602,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/302946\/revisions\/304602"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/303147"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=302946"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=302946"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=302946"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcoauthors&post=302946"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}