{"id":304707,"date":"2025-11-29T15:42:58","date_gmt":"2025-11-29T13:42:58","guid":{"rendered":"https:\/\/shinigami.pl\/?p=304707"},"modified":"2025-12-01T18:05:51","modified_gmt":"2025-12-01T16:05:51","slug":"im-too-young-to-die-recenzja-ksiazki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/shinigami.pl\/?p=304707","title":{"rendered":"I&#8217;m Too Young To Die &#8211; recenzja ksi\u0105\u017cki"},"content":{"rendered":"<div id=\"bsf_rt_marker\"><\/div><p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><strong><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif;\">FPS-y, shootery, doomowce, strzelanki, strzelaniny, Jak zwa\u0142 tak zwa\u0142. Ka\u017cdy wie o co chodzi \u2013 zastrzeli\u0107 wszystko co si\u0119 rusza i na drzewo nie ucieka, zanim oni zastrzel\u0105 siebie. Przynajmniej tak by\u0142o na pocz\u0105tku. Potem, jak ka\u017cdy gatunek stopniowo ewoluowa\u0142. Zapraszam was w sentymentaln\u0105 podr\u00f3\u017c, w kt\u00f3r\u0105 zabierze was Stuart Maine, opowiadaj\u0105c jak zmienia\u0142y si\u0119 shootery. Wzi\u0105\u0142 na tapet dekad\u0119 1992-2002, wi\u0119c okres rozkwitu tego gatunku, kt\u00f3ry zarz\u0105dzi\u0142 na rynku, zmiataj\u0105c z pierwszych miejsc list sprzeda\u017cowych ca\u0142\u0105 konkurencj\u0119. Karabin w d\u0142o\u0144 i lecimy\u2026<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<hr \/>\n<h1 style=\"text-align: center;\" align=\"center\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif; font-size: 18pt;\">Kto pi\u00f3rem w\u0142ada pot\u0119\u017cniejszym od shotguna?<\/span><\/h1>\n<hr \/>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif; font-size: 12pt;\">Najsampierw wypada\u0142oby przedstawi\u0107 pomys\u0142odawc\u0119 i autora ksi\u0105\u017cki. <strong>Stuart Maine od ponad 25 lat pracuje jako projektant gier wideo. Opr\u00f3cz tego ma do\u015bwiadczenie w pisaniu scenariuszy do gier<\/strong>, zar\u00f3wno opartych na oryginalnych pomys\u0142ach, jak i znanych markach. Cz\u0119sto publikuje artyku\u0142y na temat projektowania gier. I pewnego pi\u0119knego dnia, co\u015b mu do \u0142ba\u2026 strzeli\u0142o i postanowi\u0142 opisa\u0107 pocz\u0105tek istnienia shooter\u00f3w. W swojej mowie na pocz\u0105tku ksi\u0105\u017cki wyja\u015bni wam dlaczego ca\u0142o\u015b\u0107 u\u0142o\u017cy\u0142 chronologicznie i dlaczego obra\u0142 sobie za cel t\u0119 w\u0142a\u015bnie dekad\u0119:<\/span><\/p>\n<blockquote>\n<p style=\"text-align: center;\" align=\"center\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif; font-size: 12pt;\">\u201ePostanowili\u015bmy skupi\u0107 si\u0119 na okresie 1992 \u2013 2002, bo w\u0142a\u015bnie wtedy strzelanki pierwszoosobowe rozwija\u0142y si\u0119 najszybciej, a ka\u017cdy rok przynosi\u0142 kolejn\u0105 ma\u0142\u0105 rewolucj\u0119. Zmienia\u0142y si\u0119 platformy, na jakich w nie grano, silniki na kt\u00f3rych dzia\u0142a\u0142y, a tak\u017ce sterowanie, grafika czy nawet grupa odbiorc\u00f3w\u201d<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif; font-size: 12pt;\">Przy okazji wyja\u015bni wam, \u017ce znajdziecie tu prawdopodobnie wszystko o czym kiedykolwiek s\u0142yszeli\u015bcie, ale o niekt\u00f3rych tytu\u0142ach nie wspomni, gdy\u017c jak twierdzi \u2013 \u201e<em>To gry na tyle zapomniane, \u017ce nie spos\u00f3b zebra\u0107 na ich temat rzetelnych informacji<\/em>\u201d. Nie b\u00f3jcie si\u0119 \u2013 nie kojarz\u0119, by autor nie wspomnia\u0142 o jakiej\u015b wa\u017cnej pozycji \u2013 <strong>wszystkie gry z tego okresu, jakie wam tylko przysz\u0142y do g\u0142owy, na pewno tu znajdziecie.<\/strong> <\/span><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/dupa-biskupa-scaled.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-large wp-image-304770 aligncenter\" src=\"https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/dupa-biskupa-1024x607.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"607\" srcset=\"https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/dupa-biskupa-1024x607.jpg 1024w, https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/dupa-biskupa-300x178.jpg 300w, https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/dupa-biskupa-768x455.jpg 768w, https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/dupa-biskupa-1536x910.jpg 1536w, https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/dupa-biskupa-2048x1214.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif; font-size: 12pt;\">Zapomnijcie te\u017c o przepisywaniu suchych informacji z Wikipedii \u2013 autor sam potwierdza, \u017ce empirycznie zmaga\u0142 si\u0119 z tymi tytu\u0142ami, wi\u0119c doskonale zdaje sobie spraw\u0119 czym one s\u0105, co ewidentnie czu\u0107 w trakcie lektury. <strong>Wiele ostatnimi czasy powsta\u0142o retro-publikacji, gdzie autorzy udaj\u0105, \u017ce kumaj\u0105 cza-cz\u0119<\/strong>, ale szyd\u0142o szybko wychodzi z worka, wida\u0107 nie\u015bcis\u0142o\u015bci i ewidentne g\u0142upoty. Tutaj takowych nie u\u015bwiadczycie \u2013 czu\u0107, \u017ce ch\u0142op podszed\u0142 do tego profesjonalnie \u2013 je\u015bli o czym\u015b poj\u0119cia nie ma, pomija dan\u0105 kwesti\u0119. Je\u015bli co\u015b do powiedzenia ma, to powie wam \u2013 \u201eusi\u0105d\u017a graczu i pos\u0142uchaj\u201d. Jest fair wobec czytelnika. A, \u017ce Stuart ma doskona\u0142y warsztat to czyta si\u0119 lektur\u0119 z przyjemno\u015bci\u0105. <\/span><\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<hr \/>\n<h1 style=\"text-align: center;\" align=\"center\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif; font-size: 18pt;\">Na pocz\u0105tku ka\u017cdy chcia\u0142 do czego\u015b strzela\u0107! Z kosmicznych dzia\u0142.<\/span><\/h1>\n<hr \/>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"left\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif;\">Nie wierzycie? A <em>Asteroids<\/em>? <em>Space Invaders<\/em>? Nie bawili\u015bcie si\u0119 nigdy w strzelaniny na podw\u00f3rku, gdzie dobierali\u015bcie najpierw odpowiedni sprz\u0119t (jak w <em>Counter Strike\u2019u<\/em>), a p\u00f3\u017aniej w dru\u017cynach ruszali\u015bcie na siebie? No w\u0142a\u015bnie. <strong>Stuart zanim zg\u0142\u0119bi si\u0119 w poszczeg\u00f3lne lata, kre\u015bli genez\u0119 tego gatunku oddaj\u0105c ho\u0142d jego prekursorom.<\/strong> Wszak wcze\u015bniej by\u0142 ten <em>Space Invaders<\/em>, a p\u00f3\u017aniej dungeon-crawlery, gdzie te\u017c zabijali\u015bmy wrog\u00f3w (cho\u0107 zwykle magi\u0105). FPS-y by\u0142y kolejnym krokiem ewolucji. Jak si\u0119 okazuje, krokiem milowym. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"left\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif;\">Prze\u015bledzimy gry krzewicieli, nieukszta\u0142towanego jeszcze gatunku na stacjach PC-Engine, Atari ST, Amigi, czy automat\u00f3w (\u201ccelowniczki\u201d \u2013 autor o nich wspomina, jednocze\u015bnie sam zastrzega, \u017ce to odr\u0119bny gatunek), a\u017c do prze\u0142omu jakim niew\u0105tpliwie by\u0142 <em>Wolfenstein 3D<\/em>. Swoj\u0105 drog\u0105, Stuart wspomina nawet o sekretnym poziomie z Pac-Manem w owej grze, o czym nawet zapomnia\u0142 <a href=\"https:\/\/shinigami.pl\/doom-guy-zycie-w-pierwszej-osobie-recenzja\/\">John Romero w swej ksi\u0105\u017cce<\/a>. Takich ciekawostek znajdziecie tutaj wi\u0119cej np. \u2013 <strong>jaka gra zdoby\u0142a rekord Guinessa w kategorii \u201epierwsza strzelanka na konsole przeno\u015bne\u201d<\/strong>. Przyznaj\u0119, \u017ce nigdy bym na to nie wpad\u0142. <\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><a href=\"https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/chuje-cztery-scaled.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-304772 aligncenter\" src=\"https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/chuje-cztery-1024x686.jpg\" alt=\"\" width=\"636\" height=\"426\" srcset=\"https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/chuje-cztery-1024x686.jpg 1024w, https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/chuje-cztery-300x201.jpg 300w, https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/chuje-cztery-768x514.jpg 768w, https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/chuje-cztery-1536x1028.jpg 1536w, https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/chuje-cztery-2048x1371.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 636px) 100vw, 636px\" \/><\/a><\/p>\n<hr \/>\n<h1 style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-size: 18pt; font-family: georgia, palatino, serif;\">Podr\u00f3\u017c do przesz\u0142o\u015bci z railgunem\u2026<\/span><\/h1>\n<hr \/>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"left\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif;\">Nie ukrywam, \u017ce w latach 90 pieca nie mia\u0142em. Wci\u0105\u017c katowa\u0142em Amig\u0119, jednocze\u015bnie poch\u0142ania\u0142em pras\u0119, kt\u00f3ra wtedy wychodzi\u0142a (Top Secret, Secret Service, Gambler), wi\u0119c o wi\u0119kszo\u015bci tytu\u0142ach czyta\u0142em, nawet je\u015bli nigdy ich na oczy nie widzia\u0142em. Ale <strong>autor i tak was zaskoczy ilo\u015bci\u0105 pozycji, kt\u00f3ra nigdy w polskiej prasie si\u0119 nie przewin\u0119\u0142a, szczeg\u00f3lnie je\u015bli m\u00f3wimy o zupe\u0142nie egzotycznych dla nas konsolach<\/strong> jak 3DO (<em>Escape from Monster Manor<\/em>), czy komputerach Macintosh (<em>Marathon <\/em>od Bungie). Nie m\u00f3wi\u0105c o pozycjach, o kt\u00f3rych wspomn\u0119 poni\u017cej. Ile os\u00f3b w Polsce mia\u0142o takie sprz\u0119ty? Lasu r\u0105k nie widz\u0119.<\/span><\/p>\n<hr \/>\n<h1 style=\"text-align: center;\" align=\"center\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif; font-size: 18pt;\">Powiedz mi, gdzie pod \u0142\u00f3\u017ckiem chowasz sw\u00f3j magnum?<\/span><\/h1>\n<hr \/>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"left\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif; font-size: 12pt;\">Jestem pewien, \u017ce jakby przeprowadzi\u0107 ankiet\u0119 to w pierwszej pi\u0105tce ulubionych pozycji tamtego okresu znalaz\u0142by si\u0119 <em>Doom<\/em> (pierwszy lub drugi), <em>Quake<\/em>, <em>Half-Life<\/em>, <em>Duke-Nukem 3D<\/em> czy <em>Unreal<\/em> (mo\u017ce <em>Dark Forces<\/em> zamiast tego ostatniego?). <strong>Ale Stuart Maine nie zapomina o tytu\u0142ach mniejszych, niszowych, o kt\u00f3rych nawet ja, jako mi\u0142o\u015bnik FPS\u00f3w nie s\u0142ysza\u0142em nigdy. <\/strong><\/span><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif; font-size: 12pt;\">Cz\u0119\u015b\u0107 by\u0107 mo\u017ce widzieli\u015bcie, je\u015bli jeste\u015bcie fanami Krzysztofa \u201eNR-Geeka\u201d Micielskiego, kt\u00f3ry od lat bawi nas na swoim kanale seri\u0105 \u201eZagrajmy w Crapa\u201d. P<\/span><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif; font-size: 12pt;\">rzeczytacie wi\u0119c o wielu abominacjach \u201ekatolickich\u201d typu <em>Cathehumen<\/em> (kl\u0119kanie do miecza), <em>Saints of Virtue<\/em> (kolejna, nawiedzona gra z umys\u0142u socjopaty), czy s\u0142awne-nies\u0142awne <em>Super 3D Noah\u2019s Ark na SNESa<\/em>, powsta\u0142a na silniku Wolfensteina, a kt\u00f3ra by\u0142a sprzedawana tylko w katolickich ksi\u0119garniach w latach 90.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"left\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/img_20251127_142655-scaled.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-304775 alignleft\" src=\"https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/img_20251127_142655-1024x768.jpg\" alt=\"\" width=\"354\" height=\"266\" srcset=\"https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/img_20251127_142655-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/img_20251127_142655-300x225.jpg 300w, https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/img_20251127_142655-768x576.jpg 768w, https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/img_20251127_142655-1536x1152.jpg 1536w, https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/img_20251127_142655-2048x1536.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 354px) 100vw, 354px\" \/><\/a>Polska te\u017c b\u0119dzie mia\u0142a sw\u00f3j udzia\u0142, bo autor napisa\u0142, a\u017c o czterech polskich grach (<em>Za \u017belazn\u0105 Bram\u0105, Mortyr, Py\u0142 <\/em>i <em>Snajper<\/em>), z czego tylko pierwsze dwie s\u0105 godne uwagi, bo pozosta\u0142e potraktowa\u0107 mo\u017cna jako pora\u017cki. Spokojnie, w innych rejonach \u015bwiata lepiej nie b\u0119dzie. Przeczytacie o pewnej grze w paintball (<em>Extreme Painbrawl<\/em>), kt\u00f3ra zosta\u0142a stworzona w\u2026 2 tygodnie, czy pierwszym brazylijskim shooterze (<em>Alien Anarchy<\/em>), o kt\u00f3rym autor pisze \u2013 <strong>\u201e<em>Sprawia wra\u017cenie dzie\u0142a os\u00f3b, kt\u00f3re s\u0142ysza\u0142y o FPS-ach, ale nigdy w \u017cadnego nie gra\u0142y<\/em>\u201d<\/strong>. B\u0119dzie te\u017c gra z Tajwanu. <\/span><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif; font-size: 12pt;\">Ju\u017c nie m\u00f3wi\u0105c o chyba najdziwniejszym tworze jaki tu znalaz\u0142em \u2013 grze opartej na bazie\u2026 ameryka\u0144skich p\u0142atk\u00f3w \u015bniadaniowych (<em>Chex Quest<\/em>). Po premierze gry, ich sprzeda\u017c podskoczy\u0142a pono\u0107 znacznie, a wi\u0119c chyba warto by\u0142o. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"left\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif;\"><strong>Z obowi\u0105zku wspomn\u0119 jeszcze o tych wszystkich multi grach wypluwanych seryjnie w roku 2002. Dziwi\u0142em si\u0119, \u017ce im dalej zg\u0142\u0119biam si\u0119 w ksi\u0105\u017ck\u0119, tym w og\u00f3le nie znam tych tytu\u0142\u00f3w.<\/strong> Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce wielu developer\u00f3w na \u015bwiecie lepi\u0142o wtedy takie gry, my\u015bl\u0105c, \u017ce to oni zawojuj\u0105 rynek sieciowych strzelanin. Zawojowali co najwy\u017cej kolejne strony tej pozycji, bo pewnie wi\u0119kszo\u015b\u0107 graczy si\u0119 dopiero teraz o nich dowiedzia\u0142a. Wszyscy w 2002 roku wci\u0105\u017c katowali do upad\u0142ego <em>Counter Strike\u2019a<\/em> w wersji 1.6 (nie gram w multi, ale nawet ja sp\u0119dzi\u0142em w tamtym roku kilkana\u015bcie godzin na osiedlowych serwerach \u2013 bawi\u0142em si\u0119 super, wi\u0119c rozumiem fenomen), wi\u0119c kolejni epigoni nie byli graczom do niczego potrzebni. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"left\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif;\">Ten zbi\u00f3r wszystkiego do odstrzelenia od A do Z, pokazuje, \u017ce sw\u0105 szans\u0119 w tym gatunku widzieli wtedy wszyscy \u2013 od wielkich renomowanych studi\u00f3w, kt\u00f3re ju\u017c z\u0119by zjad\u0142y na FPSach i wymy\u015bli\u0142y ten gatunek, jak i te mniejsze, kt\u00f3re mia\u0142y nadziej\u0119, \u017ce co\u015b od siebie dodadz\u0105. <strong>To te\u017c fragment pora\u017cek tych wielkich person, gdzie John Romero ju\u017c nigdy nie wr\u00f3ci\u0142 na szczyt (<em>Daikatana<\/em>), a Steven Spielberg (wyprzedzaj\u0105cy swe czasy nieudanym <em>Trespasserem<\/em>) porzuci\u0142 marzenia o grach wideo.<\/strong> Ale nie ma co si\u0119 dziwi\u0107 \u2013 wtedy na ka\u017cde 10 gier z tego gatunku do historii przechodzi\u0142a jedna. W 2025 roku, na koniec tej liczby trzeba dopisa\u0107 jeszcze jedno zero. Tak, tak si\u0119 nasyci\u0142 dzi\u015b nimi rynek. <\/span><\/p>\n<hr \/>\n<h1 style=\"text-align: center;\" align=\"center\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif; font-size: 18pt;\">Jak strzeli\u0107 z wyrzutni rakiet w rynek i stworzy\u0107 kultow\u0105 gr\u0119? <\/span><\/h1>\n<hr \/>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif; font-size: 12pt;\">Autor pami\u0119ta jednak, \u017ce za ka\u017cd\u0105 z wymienionych tu gier odpowiadaj\u0105 ludzie (nieraz ca\u0142y sztab), a nic nie b\u0119dzie tak wiarygodne, jak dopytanie si\u0119 re\u017cysera, czy g\u0142\u00f3wnego programisty jak dany tytu\u0142 si\u0119 kszta\u0142towa\u0142, zmienia\u0142 si\u0119 pod drodze i jak ostatecznie zosta\u0142 doprowadzony do ko\u0144ca. <\/span><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif; font-size: 12pt;\">Szans\u0119 na powiedzenie co\u015b od siebie dosta\u0142y takie tuzy bran\u017cy jak cho\u0107by <strong>Warren Spector<\/strong> (<em>Deus Ex<\/em>), <strong>Randy Pitchford<\/strong> (dodatki do <em>Half-Life\u2019a<\/em>), <strong>John Howard<\/strong> (<em>HALO<\/em>), <strong>David Doak<\/strong> (<em>Goldeneye 007<\/em>), <strong>Ken Levine<\/strong> (<em>System Shock 2, Thief<\/em>) czy <strong>Davor Hunski<\/strong> (<em>Serious Sam<\/em>). Nie mog\u0142o zabrakn\u0105\u0107 naturalnie <strong>Johna Romero<\/strong>, kt\u00f3ry chyba wci\u015bnie si\u0119 wsz\u0119dzie. Opowiada o kilku swoich grach, a nawet napisa\u0142 przedmow\u0119 do ksi\u0105\u017cki (jego EGO nie przestaje zadziwia\u0107). <\/span><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif; font-size: 12pt;\">W sumie mamy tutaj <strong>trzyna\u015bcie wywiad\u00f3w<\/strong>, kt\u00f3re skupiaj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na pierwszych grach, przy kt\u00f3rych dane osoby pracowa\u0142y. To w zasadzie podr\u00f3\u017c do przesz\u0142o\u015bci, gdzie dane persony stawia\u0142y swe pierwsze kroki w \u015bwiecie gamedevu i dopiero budowa\u0142y swoj\u0105 legend\u0119. <\/span><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/deus-sex-scaled.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-304776 aligncenter\" src=\"https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/deus-sex-1024x768.jpg\" alt=\"\" width=\"639\" height=\"479\" srcset=\"https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/deus-sex-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/deus-sex-300x225.jpg 300w, https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/deus-sex-768x576.jpg 768w, https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/deus-sex-1536x1152.jpg 1536w, https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/deus-sex-2048x1536.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 639px) 100vw, 639px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif; font-size: 12pt;\">Je\u015bli mia\u0142bym wybra\u0107 sw\u00f3j ulubiony, by\u0142by to ten z Warrenem Spectorem, mo\u017ce dlatego, \u017ce poczu\u0142em z nim przys\u0142owiowy \u201evibe\u201d. Ch\u0142op wyk\u0142ada\u0142 na uniwersytecie filmoznawstwo, gdzie opowiada\u0142 o ca\u0142ej historii kina, teorii produkcji, krytyce filmowej i nic dziwnego, \u017ce p\u00f3\u017aniej jego gry mia\u0142y tak wiele wsp\u00f3lnego z kinematografi\u0105 i operowa\u0142y podobn\u0105 filmow\u0105 rozgrywk\u0105 i narracj\u0105 (co te\u017c kocham, cho\u0107 niekoniecznie w wersji Davida Cage\u2019a). Jednocze\u015bnie ten sam Spector spisa\u0142 s\u0142ynne \u201e10 punkt\u00f3w\u201d, kt\u00f3rym kierowa\u0107 si\u0119 mia\u0142 Deus Ex. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif; font-size: 12pt;\"><strong>To by\u0142a gra i\u015bcie filmowa, ale jednocze\u015bnie Warren powiedzia\u0142, \u017ce to gracz ma by\u0107 jej re\u017cyserem<\/strong> i nie mo\u017ce by\u0107 karany je\u015bli zrobi\u0142 co\u015b innego ni\u017c przewidzia\u0142 scenariusz \u2013 ten po prostu nieznacznie si\u0119 zmieni i pod\u0105\u017cy nieco inn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0105. Ja bym to nazwa\u0142 \u201ebetonowaniem rozgrywki\u201d, z kt\u00f3rej tw\u00f3rca zrezygnowa\u0142 na rzecz swobodnej eksploracji i kolejnych dzia\u0142a\u0144, gdzie nasze wybory s\u0105 lepsze, b\u0105d\u017a gorsze, ale nie zamykaj\u0105 w \u017caden spos\u00f3b drogi graczowi. Spector pokaza\u0142 nam wtedy, \u017ce sami mo\u017cemy ukszta\u0142towa\u0107 swoj\u0105 opowie\u015b\u0107, za co jestem mu serdecznie wdzi\u0119czny. A inni pod\u0105\u017c\u0105 za nim w kolejnych latach.<\/span><\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<hr \/>\n<h1 style=\"text-align: center;\" align=\"center\"><span style=\"font-size: 18pt; font-family: georgia, palatino, serif;\">FPS-y? Teraz Polska!! Porozmawiajmy z MAGiem w r\u0119ku<\/span><\/h1>\n<hr \/>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"left\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif; font-size: 12pt;\">Kilkunastostronicowy rozdzia\u0142 po\u015bwi\u0119cony polskim shooterom napisa\u0142 Robert Che\u0142stowski. <strong>Z dekady 1992-2002 znalaz\u0142 w sumie 15 gier (w tym jedn\u0105 nigdy niewydan\u0105), z kt\u00f3rych cztery zosta\u0142y wcze\u015bniej dostrze\u017cone i opisane przez autora ksi\u0105\u017cki.<\/strong> Niekt\u00f3re ukaza\u0142y si\u0119 na PC (kuriozalny <em>Snajper<\/em>, czy <em>Target<\/em>), inne pojawi\u0142y si\u0119 ju\u017c u schy\u0142ku \u017cycia Amigi (na Zachodzie by\u0142a martwa od dawna) jak <em>Cytadela<\/em>, czy <a href=\"https:\/\/www.retronagazie.eu\/recenzja-za-zelazna-brama-amiga\/\"><em>Za \u017belazn\u0105 Bram\u0105<\/em><\/a> (moj\u0105 recenzj\u0119 znajdziecie pod linkiem w tytule). Jest te\u017c zdecydowanie najlepszy z tej ekipy <em>Mortyr<\/em>, kt\u00f3ry by\u0142 wtedy porz\u0105dnym kawa\u0142kiem kodu (szczeg\u00f3lnie efekt miotacza ognia, kt\u00f3ry \u201ezalewa ca\u0142y ekran\u201d robi\u0142 niesamowite wra\u017cenie). <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"left\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif; font-size: 12pt;\"><a href=\"https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/brama-scaled.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-304780 alignright\" src=\"https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/brama-1024x768.jpg\" alt=\"\" width=\"362\" height=\"272\" srcset=\"https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/brama-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/brama-300x225.jpg 300w, https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/brama-768x576.jpg 768w, https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/brama-1536x1152.jpg 1536w, https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/brama-2048x1536.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 362px) 100vw, 362px\" \/><\/a>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tych gier to jednak specyficzne pozycje, a sporo z nich s\u0105 dzi\u015b znane tylko z wspomnianego wcze\u015bniej \u201eZagrajmy w Crapa\u201d. Bryluje tu szczeg\u00f3lnie niejaka Nina (najpierw<em> Tunele Agenta<\/em> p\u00f3\u017aniej <em>Tunele Afganistanu<\/em>). <strong>Przyznacie chyba, \u017ce odzyskanie \u201ekarabinu atomowego\u201d to rzecz nie w kij dmucha\u0142, ale w\u0105tpi\u0119, \u017ce komukolwiek chcia\u0142oby si\u0119 dzi\u015b podj\u0119\u0107 r\u0119kawic\u0119.<\/strong> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"left\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif; font-size: 12pt;\">Fajny to fragment, kt\u00f3ry pokazuje jak Polacy pr\u00f3bowali dogania\u0107 Zach\u00f3d, szczeg\u00f3lnie na Amidze. I wcale nie by\u0142y to pr\u00f3by nieudane. Wr\u0119cz przeciwnie. Zwa\u017cywszy na to, \u017ce te gry tworzyli pasjonaci, m\u0142odziaki z amigowskiej demo-sceny, po godzinach, bez bud\u017cetu, bez wydawcy i reklamy tu a\u017c si\u0119 prosi, by odda\u0107 im ho\u0142d i sk\u0142oni\u0107 si\u0119 niziutko (co te\u017c Robert s\u0142usznie robi). A powiem Wam, \u017ce w tak\u0105 <a href=\"https:\/\/www.retronagazie.eu\/recenzja-za-zelazna-brama-amiga\/\"><em>Za \u017belazn\u0105 Bram\u0105<\/em><\/a> zagra\u0142bym nawet dzi\u015b, bo pami\u0119tam jak si\u0119 w ni\u0105 szale\u0144czo zagrywa\u0142em na mojej \u201epi\u0119\u0107setce\u201d. Bardzo fajne dope\u0142nienie \u015bwietnej ksi\u0105\u017cki.<\/span><\/p>\n<hr \/>\n<h1 style=\"text-align: center;\" align=\"center\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif; font-size: 18pt;\">Gdzie kupi\u0107? Ksi\u0105\u017ck\u0119 oczywi\u015bcie.<\/span><\/h1>\n<hr \/>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"left\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif;\"><strong>Pozycja zosta\u0142a wydana w j\u0119zyku polskim pod koniec roku 2025, nak\u0142adem wydawnictwa GameBook<\/strong> (orygina\u0142 w j\u0119zyku angielskim pope\u0142ni\u0142o Bitmap Books). Jak mo\u017cemy przeczyta\u0107 na stronie wydawcy za t\u0142umaczenie odpowiada Marcin Mo\u0144 \u2013 t\u0142umacz literatury i mi\u0142o\u015bnik fantastyki. Wykona\u0142 \u015bwietn\u0105 robot\u0119 (pi\u0105tka stary!). <\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif;\">Redaktorem prowadz\u0105cym i wydawc\u0105 jest Zbigniew Jankowski \u2013 wiem, \u017ce walczy\u0142 jak lew, by pozycja pojawi\u0142a si\u0119 na polskim rynku w takiej, a nie innej formie, nawet je\u015bli pojawi\u0142y si\u0119 nieoczekiwane (niezale\u017cne od wydawcy) trudno\u015bci. Ale dowi\u00f3z\u0142\u2026<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"left\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif;\"><strong>To 448 kolorowych stron z mn\u00f3stwem zdj\u0119\u0107. Mamy tutaj 203 gry<\/strong> (w polskiej edycji jest dodatkowo kilka polskich, o czym pisa\u0142em w poprzednim akapicie). Ksi\u0105\u017cka to du\u017cy, poziomy format (30,5 cm x 21,5 cm) w dodatku to twarda, szyta oprawa z tasiemk\u0105. Opr\u00f3cz tego zak\u0142adka i poczt\u00f3wka ze \u015bwietn\u0105 grafik\u0105 ok\u0142adki.<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><a href=\"https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/img_20251127_144333-scaled.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-304781 aligncenter\" src=\"https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/img_20251127_144333-1024x768.jpg\" alt=\"\" width=\"638\" height=\"479\" srcset=\"https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/img_20251127_144333-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/img_20251127_144333-300x225.jpg 300w, https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/img_20251127_144333-768x576.jpg 768w, https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/img_20251127_144333-1536x1152.jpg 1536w, https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/img_20251127_144333-2048x1536.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 638px) 100vw, 638px\" \/><\/a><\/p>\n<hr \/>\n<h1 style=\"text-align: center;\" align=\"left\"><span style=\"font-family: georgia, palatino, serif; font-size: 18pt;\">Strzela\u0107 czy nie strzela\u0107, oto jest pytanie\u2026<\/span><\/h1>\n<hr \/>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"left\"><strong><span style=\"font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif;\">Mam ju\u017c ca\u0142kiem sporo ksi\u0105\u017cek o grach wideo na p\u00f3\u0142ce, ale czego\u015b takiego jeszcze w r\u0119ku i na p\u00f3\u0142ce nie mia\u0142em. To wydawnictwo zachwyci\u0142o mnie wszystkim \u2013 od \u015bwietnej ok\u0142adki, przez \u015bwietn\u0105 tre\u015b\u0107, po \u015bwietne polskie wydanie. Nie ukrywam \u2013 FPSy to m\u00f3j ulubiony gatunek \u2013 okej, to te\u017c, ale ksi\u0105\u017ck\u0119 bezgranicznie pokocha\u0142em za wszystkie jej aspekty i celowo na p\u00f3\u0142ce nie ustawi\u0142em jej grzbietem, ale w poziomie, by wyeksponowa\u0107 ok\u0142adk\u0119. Jestem zachwycony. Koniecznie przeczytajcie. A p\u00f3\u017aniej postawcie j\u0105 sobie w widocznym miejscu. I za ka\u017cdym razem jak b\u0119dziecie przechodzi\u0107 obok niej, uformujcie \u0142apk\u0119 w formie pistoletu i symbolicznie strzelcie do niej. Tak w\u0142a\u015bnie oka\u017cecie mi\u0142o\u015b\u0107 do najlepszego gatunku \u015bwiata jakim s\u0105 shootery. Bang!<\/span><\/strong><\/p>\n<p align=\"left\"><a href=\"https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/6stars.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-300882 aligncenter\" src=\"https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/6stars.png\" alt=\"\" width=\"487\" height=\"71\" srcset=\"https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/6stars.png 405w, https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/6stars-300x44.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 487px) 100vw, 487px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><span style=\"font-size: 18pt;\">Autor: Tomasz \u017bamojtuk<\/span><\/em><\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/gamebook.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-300862 aligncenter\" src=\"https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/gamebook.jpg\" alt=\"\" width=\"1013\" height=\"366\" srcset=\"https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/gamebook.jpg 1013w, https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/gamebook-300x108.jpg 300w, https:\/\/shinigami.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/gamebook-768x277.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1013px) 100vw, 1013px\" \/><\/a><\/p>\n<p class=\"wp-dark-mode-bg-image\" style=\"text-align: center;\"><span class=\"wp-dark-mode-bg-image\" style=\"font-family: georgia, palatino, serif; font-size: 14pt;\"><strong class=\"wp-dark-mode-bg-image\">KSI\u0104\u017bKA DO RECENZJI DOSTARCZONA PRZEZ WYDAWNICTWO GAMEBOOK<\/strong><\/span><\/p>\n<p class=\"wp-dark-mode-bg-image\" style=\"text-align: center;\"><span class=\"wp-dark-mode-bg-image\" style=\"font-family: georgia, palatino, serif; font-size: 14pt;\"><strong class=\"wp-dark-mode-bg-image\">DZI\u0118KUJEMY ZA WSPARCIE!<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"left\">\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>FPS-y, shootery, doomowce, strzelanki, strzelaniny, Jak zwa\u0142 tak zwa\u0142. Ka\u017cdy wie o co chodzi \u2013 zastrzeli\u0107 wszystko co si\u0119 rusza i na drzewo nie ucieka, zanim oni zastrzel\u0105 siebie. Przynajmniej tak by\u0142o na pocz\u0105tku. Potem, jak ka\u017cdy gatunek stopniowo ewoluowa\u0142. Zapraszam was w sentymentaln\u0105 podr\u00f3\u017c, w kt\u00f3r\u0105 zabierze was Stuart &hellip; <a href=\"https:\/\/shinigami.pl\/?p=304707\" class=\"more-link\">Wi\u0119cej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":28,"featured_media":304732,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_wpscppro_dont_share_socialmedia":null,"_wpscppro_custom_social_share_image":0,"_facebook_share_type":"default","_twitter_share_type":"default","_linkedin_share_type":"default","_pinterest_share_type":"default","_linkedin_share_type_page":"","_instagram_share_type":"default","_medium_share_type":"default","_threads_share_type":"default","_google_business_share_type":"default","_selected_social_profile":[],"_wpsp_enable_custom_social_template":false,"_wpsp_social_scheduling":{"enabled":false,"datetime":null,"platforms":[],"status":"template_only","dateOption":"today","timeOption":"now","customDays":"","customHours":"","customDate":"","customTime":"","schedulingType":"absolute"},"_wpsp_active_default_template":true},"categories":[2155,1195,1424,1192,1243],"tags":[],"coauthors":[772],"class_list":["post-304707","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-czytelnia","category-microsoft","category-pc","category-retro","category-sony","entry"],"pp_statuses_selecting_workflow":false,"pp_workflow_action":"current","pp_status_selection":"publish","aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/304707","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/28"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=304707"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/304707\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":304819,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/304707\/revisions\/304819"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/304732"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=304707"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=304707"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=304707"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcoauthors&post=304707"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}