{"id":305541,"date":"2026-04-23T09:23:57","date_gmt":"2026-04-23T07:23:57","guid":{"rendered":"https:\/\/shinigami.pl\/?p=305541"},"modified":"2026-04-23T12:42:18","modified_gmt":"2026-04-23T10:42:18","slug":"o-prowadzeniu-gamebooka-eurogamerze-i-wilczym-sladem-wywiad-ze-zbigniewem-jankowskim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/shinigami.pl\/?p=305541","title":{"rendered":"O prowadzeniu Gamebooka, Eurogamerze i \u201eWilczym \u015bladem\u201d \u2013 wywiad ze Zbigniewem Jankowskim"},"content":{"rendered":"
<\/div>

Zbigniew Jankowski przez ponad dekad\u0119 sprawowa\u0142 piecz\u0119 nad polskim Eurogamerem, par\u0119 lat temu za\u0142o\u017cy\u0142 polskie wydawnictwo Gamebook, a niespe\u0142na p\u00f3\u0142 roku temu napisa\u0142 \u201eWilczym \u015bladem\u201d \u2013 reporta\u017c dotycz\u0105cy powstania\u00a0Wied\u017amina 3<\/em>. Sk\u0105d wzi\u0105\u0142 si\u0119 pomys\u0142 na Gamebooka? Czy na drukowan\u0105 pras\u0119 o grach jest jeszcze miejsce? Na te i inne pytania Zbigniew Jankowski zgodzi\u0142 si\u0119 odpowiedzie\u0107 w ramach wywiadu na \u0142amach Cross-Playa. Mi\u0142ej lektury!<\/strong><\/span><\/p>\n

<\/p>\n

\n

W latach 2012-2024 by\u0142e\u015b redaktorem naczelnym polskiego Eurogamera, a w 2023 roku za\u0142o\u017cy\u0142e\u015b wydawnictwo Gamebook. Co sk\u0142oni\u0142o ci\u0119 do za\u0142o\u017cenia w\u0142asnego wydawnictwa? <\/strong><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
Zbigniew Jankowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: lubimyczytac.pl<\/a>)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

\u00a0Zbigniew Jankowski:<\/strong> Nie planowa\u0142em rozwija\u0107 wydawnictwa na tak\u0105 skal\u0119. Na pocz\u0105tku chcia\u0142em po prostu wyda\u0107 jedn\u0105, dwie ksi\u0105\u017cki. Zobaczy\u0107, czy potrafi\u0119 to robi\u0107 i czy ksi\u0105\u017cki spodobaj\u0105 si\u0119 ludziom. Oczywi\u015bcie literatura, obok gier wideo, zawsze by\u0142a mi bliska, wi\u0119c po\u0142\u0105czenie tych dw\u00f3ch obszar\u00f3w zainteresowa\u0144 by\u0142o naturalne i ekscytuj\u0105ce zarazem.<\/span><\/p>\n

Nie wola\u0142by\u015b rozwija\u0107 ju\u017c istniej\u0105cej, wieloletniej marki, zamiast zak\u0142ada\u0107 co\u015b kompletnie nowego?<\/strong><\/span><\/p>\n

C\u00f3\u017c, ostatnie trzy lata da\u0142y mi mocno w ko\u015b\u0107. Rozwijanie wydawnictwa, w\u0142asna ksi\u0105\u017cka, a do tego Eurogamer \u2013 dzi\u015b wiem, \u017ce to za du\u017co jak na jedn\u0105 osob\u0119. Przesadzi\u0142em, ale niczego bym nie chcia\u0142 zmieni\u0107. Jestem bardzo szcz\u0119\u015bliwy z tego, co uda\u0142o si\u0119 zbudowa\u0107 wok\u00f3\u0142 wydawnictwa Gamebook. Wdzi\u0119czno\u015b\u0107 Czytelnik\u00f3w, dobre s\u0142owo napisane na Facebooku, w wiadomo\u015bci prywatnej czy e-mailu, \u017cyczliwo\u015b\u0107 i wsparcie podcaster\u00f3w, influencer\u00f3w, a nawet redakcji serwis\u00f3w o grach, jak cho\u0107by Cross-Play, to wspania\u0142e uczucie \u2013 chyba najpi\u0119kniejsza rzecz, jaka mnie spotka\u0142a w trakcie pracy zawodowej. Nie da si\u0119 te\u017c ukry\u0107, \u017ce je\u015bli chodzi o Eurogamera, w pewnym momencie poczu\u0142em si\u0119 ju\u017c spe\u0142niony: co mog\u0142em osi\u0105gn\u0105\u0107, osi\u0105gn\u0105\u0142em, wi\u0119c przyszed\u0142 czas na nowe wyzwania.<\/span><\/p>\n

Oczywi\u015bcie dzielenie wielu obowi\u0105zk\u00f3w sprawia, \u017ce nie mog\u0119 rozwija\u0107 wydawnictwa tak bardzo, jakbym tego chcia\u0142. W g\u0142owie mam mn\u00f3stwo pomys\u0142\u00f3w: na ksi\u0105\u017cki, marketing, poszerzanie grona odbiorc\u00f3w, poprawianie jako\u015bci, eksperymenty ksi\u0105\u017ckowe. Mam nadziej\u0119, \u017ce kiedy\u015b przyjdzie taki moment, \u017ce b\u0119d\u0119 m\u00f3g\u0142 zaanga\u017cowa\u0107 si\u0119 w wydawnictwo jeszcze bardziej.<\/span><\/p>\n

Czy by\u0142a jaka\u015b konkretna (polska lub zagraniczna) publikacja o tematyce growej, kt\u00f3ra zainspirowa\u0142a ci\u0119, chocia\u017c odrobin\u0119, do za\u0142o\u017cenia Gamebooka?<\/strong><\/span><\/p>\n

Wszystko by\u0142o inspiruj\u0105ce. Publikacje kolejnych ksi\u0105\u017cek o grach po polsku, cho\u0107by przez Open Bet\u0119, swego czasu Pixela, a tak\u017ce og\u00f3lnie ksi\u0105\u017cki Bitmap Books. Jedn\u0105 z wa\u017cniejszych pozycji, kt\u00f3ra wpad\u0142a w moje r\u0119ce i by\u0142a w pewnym sensie prze\u0142omem, by\u0142 album \u201eThe Game Console 2.0\u201d (to akurat nie Bitmap Books), p\u00f3\u017aniej wydana przez nas jako \u201eKonsole do gier 2.0\u201d<\/a>. By\u0142o to mniej wi\u0119cej w czasie, gdy ju\u017c pracowali\u015bmy nad \u201eLegendami gier wideo\u201d. Pomy\u015bla\u0142em w\u00f3wczas, \u017ce \u015bwietnie by\u0142oby przeczyta\u0107 tak\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 po polsku, a co za tym idzie, \u017ce bardzo chcia\u0142bym j\u0105 wyda\u0107 na naszym rynku.<\/span><\/p>\n

Wezm\u0119 ci\u0119 tutaj troch\u0119 pod w\u0142os, ale czy, w dobie wszechobecnej cyfryzacji wszystkiego, nie porywasz si\u0119 z motyk\u0105 na s\u0142o\u0144ce, wydaj\u0105c bogate, papierowe wydania ksi\u0105g i almanach\u00f3w? Oczywi\u015bcie Gamebook oferuje te\u017c ebooki i audiobooki, ale dlaczego skupili\u015bcie si\u0119 na \u201eanalogowej\u201d dystrybucji zamiast na cyfrowej?<\/strong><\/span><\/p>\n

By\u0142a to w\u0142a\u015bciwie prosta konstatacja, \u017ce cho\u0107 wszyscy m\u00f3wi\u0105 o upadku czytelnictwa, to jednak w dobie wielkiego zm\u0119czenia nieustannym byciem on-line, ludzie b\u0119d\u0105 si\u0119ga\u0107 po co\u015b, co da im odrobin\u0119 spokoju, zauroczy ich i zrelaksuje \u2013 w spos\u00f3b tradycyjny, \u201eanalogowy\u201d. Obok rekreacji czy gier planszowych ksi\u0105\u017cka nadaje si\u0119 do tego idealnie. Pomy\u015bla\u0142em jednak, \u017ce my, gracze, cenimy gry mi\u0119dzy innymi za ich walory wizualne. Z dzieci\u0144stwa pami\u0119tamy obrazy z gier, konkretne postacie, plansze, mapy. Obrazy \u0142\u0105czymy cz\u0119sto z d\u017awi\u0119kami, muzyk\u0105. To w\u0142a\u015bnie obrazy wywo\u0142uj\u0105 w nas wspomnienia. Jeden screenshot potrafi wywo\u0142a\u0107 lawin\u0119 wspomnie\u0144. To pi\u0119kne uczucie, dlatego w\u0142a\u015bnie uwielbiam pozycje Bitmap Books i wszystkie ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3re zawieraj\u0105 du\u017ce, \u0142adne ilustracje, poniewa\u017c samo ich obejrzenie w spos\u00f3b tradycyjny (na kanapie, z ksi\u0105\u017ck\u0105 w r\u0119ku i kubkiem herbaty na stoliku) przenosi nas do innego czasu, w inny wymiar. Nie da si\u0119 tego osi\u0105gn\u0105\u0107 ogl\u0105daj\u0105c gameplay na YouTube\u2019ie, bo nie dajemy w\u00f3wczas umys\u0142owi przestrzeni do projekcji wspomnie\u0144 i w\u0142a\u015bciwej ilo\u015bci czasu, aby w og\u00f3le m\u00f3c pomy\u015ble\u0107. Osi\u0105gn\u0105\u0107 to mo\u017cna tylko z dala od ekranu monitora i smartfona.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
\u201eMortal Kombat: Flawless Victory\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: Gamebook<\/a>)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

A ci Polacy to w og\u00f3le czytaj\u0105, czy \u201eliteratura gamingowa\u201d to wci\u0105\u017c nisza utrzymywana przez fan\u00f3w retro i kolekcjoner\u00f3w?<\/strong><\/span><\/p>\n

Licz\u0105c po \u015bredniej, Polacy czytaj\u0105 ma\u0142o, ale przecie\u017c cz\u0142owiek i pies maj\u0105 \u015brednio po trzy nogi. Prawda jest taka, \u017ce gdy ju\u017c kto\u015b lubi czyta\u0107, to kupuje du\u017co lub bardzo du\u017co ksi\u0105\u017cek, wzgl\u0119dnie wypo\u017cycza je z biblioteki. Gdy kto\u015b jest mi\u0142o\u015bnikiem koni, to kupuje albumy o koniach. Gdy kto\u015b uwielbia biografie, kupuje biografie. Podobnie jest z mi\u0142o\u015bnikami gier wideo. Gdy ludzie lubi\u0105 czyta\u0107 i lubi\u0105 gry, kupuj\u0105 ksi\u0105\u017cki o grach. Oczywi\u015bcie ksi\u0105\u017cka o grach musi ich zainteresowa\u0107, bo nawet w tej niszy mamy nisze (retro, wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, albumy, reporta\u017ce, autobiografie, i tak dalej). Tak, jest to nisza, ale ta niszowo\u015b\u0107 to r\u00f3wnie\u017c zaleta przy prowadzeniu ma\u0142ego wydawnictwa. Nie trzeba konkurowa\u0107 z wielkimi podmiotami o ka\u017cd\u0105 licencj\u0119 i ksi\u0105\u017ck\u0119. Mamy te\u017c wielu wspania\u0142ych dziennikarzy, z du\u017cym do\u015bwiadczeniem i wiedz\u0105. Oni wci\u0105\u017c chc\u0105 pisa\u0107, a wielu z nich doskonale zna j\u0119zyk polski, wi\u0119c mog\u0105 pe\u0142ni\u0107 funkcje redaktor\u00f3w czy konsultant\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Na przestrzeni ostatnich lat rynek literatury growej w Polsce rozkwit\u0142 jak nigdy dot\u0105d. Czy odczuwasz presj\u0119 konkurencji?<\/strong><\/span><\/p>\n

Oczywi\u015bcie. Ksi\u0105\u017cek i publikacji o grach jest teraz bardzo du\u017co. Nasze propozycje, zazwyczaj bardzo kosztowne w wydaniu, a przez to r\u00f3wnie\u017c maj\u0105ce wysok\u0105 cen\u0119 (bo i nak\u0142ady nie s\u0105 wielkie), radz\u0105 sobie jednak nie\u017ale, wi\u0119c na wszystko jest miejsce w odpowiednich proporcjach. Konkuruj\u0105ce wydawnictwa to jednak zjawisko bardzo zdrowe i korzystne dla Czytelnik\u00f3w, poniewa\u017c wydawnictwa musz\u0105 si\u0119 rozwija\u0107, dawa\u0107 od siebie wi\u0119cej, polepsza\u0107 jako\u015b\u0107, szuka\u0107 ciekawych metod promocji i tak dalej. Bez tego by\u0142by zast\u00f3j, niska jako\u015b\u0107 i s\u0142aba oferta.<\/span><\/p>\n

Czy popularne ostatnio \u201ewydania specjalne\u201d magazyn\u00f3w stanowi\u0105 dla Gamebooka konkurencj\u0119?<\/strong><\/span><\/p>\n

Wszyscy walczymy o portfel Czytelnika, a ten portfel, mam wra\u017cenie, jest coraz chudszy, a nie grubszy. Gdzie\u015b jest granica wydatk\u00f3w na hobby, wi\u0119c wszystkie publikacje o grach konkuruj\u0105 mi\u0119dzy sob\u0105. Nawet w obr\u0119bie jednego wydawnictwa jest przecie\u017c konkurencja, gdy portfolio jest ciekawe i trzeba co\u015b wybra\u0107.<\/span><\/p>\n

Ale ka\u017cdy podmiot wydawniczy znajduje na rynku miejsce dla siebie. Miejsce, w kt\u00f3rym czuje si\u0119 najlepiej. Jest te\u017c i druga strona, bo przecie\u017c my wsp\u00f3lnie budujemy rynek publikacji o grach. Jedno nap\u0119dza drugie. Ja by\u0142em zaproszony na event CD-Action ze swoim \u201eWilczym \u015bladem\u201d<\/a> (za co jestem bardzo wdzi\u0119czny), wsp\u00f3\u0142pracujemy zreszt\u0105 ze sob\u0105 przy r\u00f3\u017cnych okazjach i s\u0105 to relacje bardzo partnerskie. B\u0119dziemy na Expo z okazji 30-lecia czasopisma. Nie ma tutaj jakiej\u015b wielkiej rywalizacji. Za to du\u017co serdeczno\u015bci i przyja\u017ani, by wsp\u00f3lnie pcha\u0107 \u201edruk\u201d do przodu.<\/span><\/p>\n

Jak nawi\u0105zali\u015bcie wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Bitmap Books?<\/strong><\/span><\/p>\n

Napisa\u0142em do nich e-maila. Nie otrzyma\u0142em odpowiedzi. Napisa\u0142em wi\u0119c drugiego. Te\u017c nic. Potem napisa\u0142em nast\u0119pnego i pochwali\u0142em si\u0119 \u201eKonsolami do gier 2.0\u201d. Potem jeszcze ze dwa razy si\u0119 przypomnia\u0142em, a\u017c wreszcie odpisa\u0142 mi za\u0142o\u017cyciel i szef wydawnictwa. Wys\u0142a\u0142em nasze ksi\u0105\u017cki do UK. Bardzo si\u0119 spodoba\u0142y i wyra\u017cono zgod\u0119 na pierwsz\u0105, pr\u00f3bn\u0105 publikacj\u0119. By\u0142 ni\u0105 \u201eAlmanach. Gry przygodowe Point and Click\u201d<\/a>, wraz ze specjaln\u0105 zawarto\u015bci\u0105 o polskich grach przygodowych. Ksi\u0105\u017cka wysz\u0142a \u015bwietnie i w ten spos\u00f3b nawi\u0105zali\u015bmy relacj\u0119, kt\u00f3ra potem przynios\u0142a kolejne ksi\u0105\u017cki. Wiara, up\u00f3r i nieodpuszczanie \u2013 w sumie tyle.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
\u201eI\u2019m Too Young To Die. Wielki przewodnik po grach FPS 1992-2002\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: Gamebook<\/a>)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

Cofnijmy si\u0119 nieco w czasie i porozmawiajmy o Eurogamerze: z perspektywy czasu, jak trudne by\u0142o dla ciebie uruchomienie polskiej wersji Eurogamera?<\/strong><\/span><\/p>\n

Proces pozyskiwania licencji na uruchomienie polskiego Eurogamera trwa\u0142 co najmniej dwa lata, a mo\u017ce d\u0142u\u017cej. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od zapytania, na kt\u00f3re otrzyma\u0142em zdawkow\u0105 odpowied\u017a od Ruperta Lomana, za\u0142o\u017cyciela Eurogamera. Nie zamierza\u0142em jednak odpu\u015bci\u0107. Regularnie s\u0142a\u0142em do niego wiadomo\u015bci, opowiada\u0142em o rosn\u0105cym polskim rynku gamingowym, za\u0142\u0105cza\u0142em plany redakcyjne i biznesowe. Pocz\u0105tkowo by\u0142 niech\u0119tny, ale widz\u0105c m\u00f3j up\u00f3r i zaanga\u017cowanie, wreszcie zaprosi\u0142 mnie do siedziby firmy w Wielkiej Brytanii.<\/span><\/p>\n

Samo uruchomienie serwisu by\u0142o w moim \u017cyciu wielkim wydarzeniem i w sumie w pewnym sensie spe\u0142nieniem marze\u0144 o powrocie do tworzenia tre\u015bci o grach w rozumieniu dziennikarskim. Zaczynali\u015bmy od zera. Pieni\u0105dze na jakiekolwiek wynagrodzenia, a przede wszystkim op\u0142at\u0119 licencyjn\u0105, pochodzi\u0142y z oszcz\u0119dno\u015bci mojej ma\u0142\u017conki. Dopiero po jakim\u015b czasie pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze kampanie reklamowe i przychody. To by\u0142 ekscytuj\u0105cy czas, ale te\u017c bardzo trudny i wyczerpuj\u0105cy. Pracowa\u0142em wtedy po 12-14 godzin dziennie, pocz\u0105tkowo nie zarabiaj\u0105c grosza. Postawi\u0142em jednak wszystko na jedn\u0105 kart\u0119. Bez w\u0105tpienia pom\u00f3g\u0142 r\u00f3wnie\u017c pierwszy sk\u0142ad redakcyjny \u2013 uda\u0142o si\u0119 zebra\u0107 ekip\u0119 \u015bwietnych ludzi, prawdziwych pasjonat\u00f3w. To by\u0142y troch\u0119 inne czasy. My\u015bmy wszyscy wtedy byli gotowi pracowa\u0107 za psie pieni\u0105dze, byle pisa\u0107 o grach, mie\u0107 z nimi styczno\u015b\u0107, cieszy\u0107 si\u0119 byciem cz\u0119\u015bci\u0105 redakcji polskiego Eurogamera.<\/span><\/p>\n

Jaka by\u0142a najwi\u0119ksza trudno\u015b\u0107 w prowadzeniu Eurogamera przez te wszystkie lata? Czy by\u0142a to dla ciebie stresuj\u0105ca praca?<\/strong><\/span><\/p>\n

Na pewno. Najtrudniejsze by\u0142y pocz\u0105tki. Po dw\u00f3ch czy trzech latach otarli\u015bmy si\u0119 o sytuacj\u0119, \u017ce prawie zdecydowa\u0142em si\u0119 zamkn\u0105\u0107 serwis. Nie by\u0142o \u0142atwo, ale uda\u0142o si\u0119 przetrwa\u0107. My\u015bl\u0119, \u017ce najtrudniejsze przez te wszystkie lata by\u0142o utrzymanie celu: od pocz\u0105tku chcia\u0142em, aby serwis dzia\u0142a\u0142 w pe\u0142ni profesjonalnie, w oparciu o stabilne przychody, pewno\u015b\u0107 jutra. Trzeba by\u0142o r\u00f3wnie\u017c zmierzy\u0107 si\u0119 z odej\u015bciem wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, gdy znajdowali \u015bwietnie p\u0142atne posady w studiach tworz\u0105cych gry. Ja te\u017c uczy\u0142em si\u0119 wtedy biznesu, wi\u0119c pope\u0142nia\u0142em b\u0142\u0119dy, cho\u0107by w kontek\u015bcie zarz\u0105dzania zespo\u0142em. Poza tym prowadzenie serwisu o grach to ci\u0105g\u0142a walka o ogl\u0105dalno\u015b\u0107 i ruch, konieczno\u015b\u0107 dostosowywania si\u0119 do zmian w Google, wyszukiwarkach, mediach spo\u0142eczno\u015bciowych. Teraz mamy na tapecie AI \u2013 ona wysysa nasze tre\u015bci (g\u0142\u00f3wnie bardzo pracoch\u0142onne, kosztowne poradniki do gier) bez \u017cadnego wynagrodzenia i pokazuje u\u017cytkownikom gotowe odpowiedzi. Widzimy wi\u0119c spadki. Trzeba reagowa\u0107, zmienia\u0107 si\u0119. Ale media zawsze cechowa\u0142a du\u017ca zmienno\u015b\u0107 i konieczno\u015b\u0107 dostosowywania si\u0119 do reali\u00f3w rynku. Pracowa\u0142em w przesz\u0142o\u015bci w tradycyjnych gazetach \u2013 tygodnikach spo\u0142ecznych \u2013 i to by\u0142a nieustanna walka o czytelnika. Nic si\u0119 wi\u0119c nie zmieni\u0142o.<\/span><\/p>\n

Co my\u015blisz o polskiej prasie gamingowej? Na rynku pozosta\u0142o ju\u017c tylko dw\u00f3ch du\u017cych graczy. Czy my\u015blisz, \u017ce jest jeszcze jakakolwiek szansa dla kogo\u015b nowego?<\/strong><\/span><\/p>\n

Nie s\u0105dz\u0119, aby w du\u017cej skali kto\u015b nowy mia\u0142 szans\u0119 na wej\u015bcie do prasy gamingowej. Mamy dwa silne podmioty, kt\u00f3re znalaz\u0142y na siebie pomys\u0142 i radz\u0105 sobie \u015bwietnie. Kolejny gracz musia\u0142by de facto powiela\u0107 te rozwi\u0105zania, a to nie jest dobra droga. Mamy r\u00f3wnie\u017c pere\u0142ki, jak cho\u0107by Retronics, kt\u00f3re rekonstruuje stare czasopisma, ostatnio Secret Service, wsp\u00f3lnie z Waldkiem Nowakiem<\/a>. Jak wspomnia\u0142em, media wci\u0105\u017c musz\u0105 si\u0119 zmienia\u0107 i przypadek CD-Action oraz PSX Extreme doskonale to pokazuje, ale wa\u017cne jest tak\u017ce to, \u017ce oba podmioty nie nale\u017c\u0105 do du\u017cych struktur korporacyjnych, bo to pozwala im tworzy\u0107 rzeczy warto\u015bciowe, pe\u0142ne pasji i dostosowane do potrzeb Czytelnik\u00f3w.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
\u201eWilczym \u015bladem. Historia powstania gry Wied\u017amin 3: Dziki Gon\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: Gamebook<\/a>)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

Porozmawiajmy o \u201eWilczym \u015aladem\u201d. Sk\u0105d pomys\u0142 napisania takiej ksi\u0105\u017cki?<\/strong><\/span><\/p>\n

Chcia\u0142em wyda\u0107 w ramach wydawnictwa ksi\u0105\u017ck\u0119 o uniwersum Dark Souls<\/em> i poprosi\u0142em mojego redakcyjnego koleg\u0119 o porad\u0119, czy to dobry pomys\u0142. Przemek Wa\u0144tuchowicz<\/a>, bo o nim mowa, by\u0142 sceptyczny, ale powiedzia\u0142, \u017ce ch\u0119tnie przeczyta\u0142by tak\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 o Wied\u017aminie 3<\/em>. C\u00f3\u017c, nie trzeba by\u0142o mi dwa razy powtarza\u0107. Nie zastanawia\u0142em si\u0119 d\u0142ugo. Niemal z marszu przeszed\u0142em do pracy nad ksi\u0105\u017ck\u0105. Potem Przemek zosta\u0142 redaktorem mojej ksi\u0105\u017cki, za co jestem mu bardzo wdzi\u0119czny.<\/span><\/p>\n

Jak wygl\u0105da\u0142 pocz\u0105tkowy zarys \u201eWilczym \u015bladem\u201d? Ile z niego \u201eprzetrwa\u0142o\u201d do finalnej wersji, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 na rynku w styczniu 2025 r.?<\/strong><\/span><\/p>\n

Pocz\u0105tkowo ksi\u0105\u017cka mia\u0142a opiera\u0107 si\u0119 na gromadzeniu informacji z Internetu, opublikowanych wywiadach, newsach, artyku\u0142ach. Do tego planowa\u0142em zrobi\u0107 kilka d\u0142u\u017cszych wywiad\u00f3w. Tymczasem ju\u017c po pierwszym wywiadzie, z re\u017cyserem gry, Konradem Tomaszkiewiczem, uzmys\u0142owi\u0142em sobie jedn\u0105 rzecz: mimo tych wszystkich materia\u0142\u00f3w w sieci, my, gracze, praktycznie nic nie wiemy o procesie tworzenia naszej ulubionej gry. Nie wspominaj\u0105c, \u017ce nic nie wiemy o tw\u00f3rcach gry. Zacz\u0119\u0142o wi\u0119c interesowa\u0107 mnie co\u015b innego: dlaczego tacy, a nie inni ludzie tworzyli Wied\u017amina 3<\/em>, jak trafili do CD Projektu, dlaczego zaj\u0119li si\u0119 akurat swoj\u0105 dyscyplin\u0105, a przy tym \u2013 jak obecno\u015b\u0107 konkretnej osoby prze\u0142o\u017cy\u0142a si\u0119 na p\u00f3\u017aniejsz\u0105 jako\u015b\u0107 gry.<\/span><\/p>\n

Jak bardzo zmieni\u0142 si\u0119 tw\u00f3j osobisty stosunek do Wied\u017amina 3<\/em> jako gracza po tym, jak pozna\u0142e\u015b niemal wszystkie produkcyjne zawi\u0142o\u015bci, kt\u00f3re sta\u0142y za konkretnymi mechanikami czy questami?<\/strong><\/span><\/p>\n

Z perspektywy patrz\u0119 na Wied\u017amina 3<\/em> jeszcze bardziej jak na dzie\u0142o sztuki, dzie\u0142o artystyczne. Moja ksi\u0105\u017cka, mam nadziej\u0119, udowadnia, \u017ce gra wideo to suma wszystkich sztuk, kt\u00f3rymi zajmuje si\u0119 cz\u0142owiek. W zespo\u0142ach s\u0105 przecie\u017c arty\u015bci ka\u017cdej dyscypliny: pisarze, rysownicy, rze\u017abiarze (cho\u0107 ju\u017c z d\u0142utem w postaci myszki), s\u0105 projektanci quest\u00f3w, re\u017cyserzy przerywnik\u00f3w filmowych, s\u0105 muzycy, d\u017awi\u0119kowcy, s\u0105 programi\u015bci, s\u0105 nawet programi\u015bci \u0142\u0105cz\u0105cy technologi\u0119 ze sztuk\u0105. Wi\u0119c ca\u0142a masa ludzi, w kt\u00f3rych \u017cy\u0142ach p\u0142ynie tak czy inaczej sztuka. Gdy teraz gram w Wied\u017amina 3<\/em>, \u0142atwiej rozpoznaj\u0119 decyzje projektowe, widz\u0119 dialogi, kt\u00f3re przepisywano po sto razy, widz\u0119 haczyki i sztuczki, widz\u0119 metody, kt\u00f3re wykorzystano, aby obni\u017cy\u0107 bud\u017cet konkretnego questa, a mimo to wyszed\u0142 \u015bwietnie. Widz\u0119 wiele decyzji podj\u0119tych w zwi\u0105zku z konieczno\u015bci\u0105 ci\u0119cia projektu, bo rozr\u00f3s\u0142 si\u0119 do monstrualnych rozmiar\u00f3w i w takiej postaci nigdy nie zosta\u0142by uko\u0144czony. I oczywi\u015bcie widz\u0119 do\u015bwiadczenie tw\u00f3rc\u00f3w, rosn\u0105ce wraz z projektem \u2013 bo trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce gr\u0119 tworzy si\u0119 wiele lat, a to oznacza, \u017ce umiej\u0119tno\u015bci zespo\u0142u ca\u0142y czas si\u0119 zwi\u0119kszaj\u0105 w trakcie pracy. Przede wszystkim za\u015b widz\u0119 oczami wyobra\u017ani ludzi, kt\u00f3rzy t\u0119 gr\u0119 tworzyli. Wiem, kto odpowiada\u0142 za moje ulubione questy, jak one ewoluowa\u0142y w czasie i dlaczego s\u0105 tak cholernie dobre.<\/span><\/p>\n

Czy nabyta wiedza sprawi, \u017ce b\u0119dziesz inaczej patrzy\u0142 na nadchodz\u0105cego Wied\u017amina 4<\/em>?<\/strong><\/span><\/p>\n

Ju\u017c teraz tak jest. Rozmy\u015blam na przyk\u0142ad, co pisarze zamierzaj\u0105 zrobi\u0107, aby\u015bmy polubili Ciri jako g\u0142\u00f3wn\u0105 bohaterk\u0119, z kt\u00f3r\u0105 sp\u0119dzimy dziesi\u0105tki godzin. Ciri nie jest klasyczn\u0105 centraln\u0105 bohaterk\u0105 \u2013 zosta\u0142a napisana przez Sapkowskiego jako posta\u0107 drugoplanowa, a w Wied\u017aminie 3<\/em> r\u00f3wnie\u017c tak\u0105 odgrywa rol\u0119. Jej motywacje, potrzeby, charakter, cechy nie s\u0105 dostrojone do pe\u0142nienia funkcji pierwszoplanowej. Ciekawi mnie, jak pisarze rozwi\u0105\u017c\u0105 ten problem, jak zostanie napisana ta posta\u0107, aby\u015bmy j\u0105 polubili i aby by\u0142a wiarygodna, a przecie\u017c nie mo\u017ce by\u0107 \u201ekopi\u0105 Geralta\u201d. Rozmy\u015blam czasami nad tym i dochodz\u0119 do wniosku, \u017ce mocnym akcentem w \u017cyciu Ciri by\u0142oby u\u015bmiercenie najbli\u017cszej dla niej postaci, czyli Geralta w\u0142a\u015bnie, i to na jej oczach. Tylko w ten spos\u00f3b Ciri mog\u0142aby przej\u015b\u0107 drog\u0119, by sta\u0107 si\u0119 kim\u015b innym ni\u017c jest teraz. By sta\u0107 si\u0119\u2026 inn\u0105 wersj\u0105 Geralta. Mog\u0142aby wreszcie by\u0107 zgorzknia\u0142a, oboj\u0119tna, brutalna, a przy tym empatyczna, czu\u0142a na ludzk\u0105 niesprawiedliwo\u015b\u0107. Obecnie ona taka nie musi by\u0107, bo nie ma tej motywacji. Zreszt\u0105 po \u015bmierci Geralta mia\u0142aby wi\u0119ksze prawo (i by\u0142oby to nawet zasadne!) u\u017cywa\u0107 powiedzonek Geralta, korzysta\u0107 z jego \u015bwiatopogl\u0105du i podej\u015bcia do \u017cycia. Oczywi\u015bcie w\u0105tpi\u0119, by CD Projekt zdecydowa\u0142 si\u0119 zabi\u0107 Geralta, ale kogo\u015b musi \u2013 pytanie, kogo. Bez \u015bmierci bliskiej osoby Ciri nie stanie si\u0119 kim\u015b innym. Wi\u0119c owszem \u2013 patrz\u0119 inaczej i sporo sobie rozmy\u015blam nad temat nadchodz\u0105cej gry. \ud83d\ude42<\/span><\/p>\n

P\u00f3\u0142 \u017cartem, p\u00f3\u0142 serio: dlaczego w \u201eWilczym \u015bladem\u201d nie ma ani po\u0142owy zdj\u0119cia z okresu produkcji Wied\u017amina 3<\/em>?<\/strong><\/span><\/p>\n

Pocz\u0105tkowo by\u0142 taki plan, aby umie\u015bci\u0107 w ksi\u0105\u017cce \u0142adne screenshoty. Oczywi\u015bcie nie mia\u0142em dost\u0119pu do archiwalnych materia\u0142\u00f3w, bo te nale\u017c\u0105 do CD Projektu, a ja nie posiada\u0142em zgody na ich umieszczenie. Ju\u017c w trakcie pisania czu\u0142em jednak, ze screenshoty wprowadz\u0105 do tej opowie\u015bci niepotrzebny chaos. Chcia\u0142em, aby tekst spe\u0142ni\u0142 swoj\u0105 funkcj\u0119 i pobudzi\u0142 wyobra\u017ani\u0119 Czytelnika, przywo\u0142a\u0142 w\u0142a\u015bciwe wspomnienia. Napisa\u0142em przecie\u017c reporta\u017c literacki, rz\u0105dz\u0105cy si\u0119 pewnymi prawami, wi\u0119c taki reporta\u017c czyta si\u0119 jak powie\u015b\u0107, a w powie\u015bciach rzadko umieszczane s\u0105 ilustracje.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
\u201eKsi\u0119ga CRPG\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: Gamebook<\/a>)<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

Wr\u00f3\u0107my teraz do Gamebooka: jak twoje wieloletnie do\u015bwiadczenie w bran\u017cy pomaga ci w prowadzeniu Gamebooka na co dzie\u0144?<\/strong><\/span><\/p>\n

To ma wiele wymiar\u00f3w. Na pewno pomaga do\u015bwiadczenie w pracy z tekstem, lecz tak\u017ce do\u015bwiadczenie w zarz\u0105dzaniu projektami oraz prowadzenie zespo\u0142\u00f3w tw\u00f3rczych. \u0141atwiej te\u017c prowadzi\u0107 negocjacje biznesowe, cho\u0107by w zakresie pozyskiwania licencji. Oczywi\u015bcie ja si\u0119 wydawania ksi\u0105\u017cek ca\u0142y czas ucz\u0119. Ponad dwa lata temu nie wiedzia\u0142em nic na temat procesu wydawniczego, nie wiedzia\u0142em, co to jest wyklejka czy odsadka. Ucz\u0119 si\u0119 tak\u017ce marketingu i w og\u00f3le budowania relacji bezpo\u015brednich z Czytelnikami. Staram si\u0119, aby byli zadowoleni z zakupu ka\u017cdej ksi\u0105\u017cki i to na ka\u017cdym poziomie: od zam\u00f3wienia, przez wysy\u0142k\u0119, na ksi\u0105\u017cce ko\u0144cz\u0105c.<\/span><\/p>\n

Czym kierujesz si\u0119 przy doborze nast\u0119pnej pozycji do portfolio? Kalkulujesz, co si\u0119 najbardziej op\u0142aca, czy raczej zastanawiasz si\u0119, co by\u015b najch\u0119tniej zobaczy\u0142 na swojej p\u00f3\u0142ce?<\/strong><\/span><\/p>\n

Wybieram raczej na podstawie w\u0142asnych upodoba\u0144. Je\u015bli ja bym tak\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 kupi\u0142, to wydaje mi si\u0119, \u017ce znajd\u0119 podobnych do siebie. Zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce gdy nie ws\u0142uchuj\u0119 si\u0119 w intuicj\u0119, to zaczynam pope\u0142nia\u0107 b\u0142\u0119dy.<\/span><\/p>\n

Zdradzi\u0142by\u015b nam, kt\u00f3ra z pozycji, wbrew oczekiwaniom, mia\u0142a najs\u0142absze wyniki sprzeda\u017cowe i dlaczego?<\/strong><\/span><\/p>\n

Obecnie tak\u0105 pozycj\u0105 jest \u201eI\u2019m Too Young To Die. Wielki przewodnik po grach FPS 1992-2002\u201d<\/a>. To w\u0142a\u015bnie przypadek, gdy nie pos\u0142ucha\u0142em intuicji. W pierwotnych rozmowach z Bitmap Books sugerowa\u0142em zmian\u0119 formatu (poziomy na pion, ale na to nie by\u0142o mo\u017cliwo\u015bci technicznych) oraz wprowadzenie polskiego tytu\u0142u. Ostatecznie po roku o tym wszystkim zapomnia\u0142em, a na fali sukces\u00f3w poprzednich ksi\u0105\u017cek, zw\u0142aszcza \u201eKsi\u0119gi CRPG\u201d<\/a> koniecznie chcia\u0142em wyda\u0107 \u201eI\u2019m Too Young To Die\u201d. Rozmy\u015blam teraz nad tym, czy nie doda\u0107 do ksi\u0105\u017cki nowej obwoluty, ju\u017c z polskim tytu\u0142em, a w \u015brodku, po zdj\u0119ciu obwoluty, by\u0142by angloj\u0119zyczny. To jednak generuje koszty, a ksi\u0105\u017cka wci\u0105\u017c na siebie nie zarobi\u0142a. Sprzeda\u017c nie jest tak du\u017ca, jakbym tego oczekiwa\u0142. Musimy jednak pope\u0142nia\u0107 b\u0142\u0119dy, nawet kosztowne, \u017ceby si\u0119 czego\u015b nauczy\u0107 i wyci\u0105gn\u0105\u0107 wnioski na przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Kt\u00f3ra z ksi\u0105\u017cek, wydana nak\u0142adem twojego wydawnictwa, jest twoj\u0105 ulubion\u0105?<\/strong><\/span><\/p>\n

Nie mam jednej. Ka\u017cd\u0105 uwielbiam za co\u015b innego. Z ka\u017cd\u0105 wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 jakie\u015b wspomnienia i wydarzenia przy jej wydaniu. Gdy bior\u0119 do r\u0119ki \u201eLegendy gier wideo\u201d<\/a>, to widz\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119, od kt\u00f3rej wszystko si\u0119 zacz\u0119\u0142o. Gdy patrz\u0119 na \u201eAlmanach\u201d, to widz\u0119 ogrom pracy, w tym tak\u017ce tej dodatkowej, po\u015bwi\u0119conej polskiemu rozdzia\u0142owi, kt\u00f3ry r\u00f3s\u0142 w oczach. W\u00f3wczas mocno si\u0119 zastanawia\u0142em, czy Czytelnicy w og\u00f3le doceni\u0105 taki dodatek z polskimi przygod\u00f3wkami.<\/span><\/p>\n

Czy mo\u017cesz przytoczy\u0107 jak\u0105\u015b ciekaw\u0105, zabawn\u0105 anegdotk\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z wydaniem kt\u00f3rej\u015b z pozycji?<\/strong><\/span><\/p>\n

Du\u017co emocji i nerw\u00f3w kosztowa\u0142o mnie pozyskanie licencji na \u201eKsi\u0119g\u0119 CRPG\u201d, bo to nietypowa ksi\u0105\u017cka. Prawa do niej posiada Felipe Pepe<\/a>, g\u0142\u00f3wny autor (kt\u00f3ry zreszt\u0105 nie pobiera wynagrodzenia, bo przekazujemy jego tantiemy na cele charytatywne!), ale za pliki sk\u0142adu i ok\u0142adk\u0119 odpowiada Bitmap Books. Pozyskanie licencji to by\u0142 prawdziwy rollercoaster. Najpierw w og\u00f3le nie by\u0142o mo\u017cliwo\u015bci. Potem pojawi\u0142o si\u0119 \u015bwiate\u0142ko w tunelu. Gdy ju\u017c by\u0142em pewny, \u017ce si\u0119 uda, z powodu mojego b\u0142\u0119du i niedopatrzenia Felipe zerwa\u0142 rozmowy (co oczywi\u015bcie by\u0142o zrozumia\u0142e). Otrzyma\u0142em od niego wiadomo\u015b\u0107, jedz\u0105c z najbli\u017cszymi obiad w swoje urodziny. Tak bardzo chcia\u0142em wyda\u0107 t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119, \u017ce postanowi\u0142em wr\u00f3ci\u0107 jak najszybciej do domu i spr\u00f3bowa\u0107 wszystko odkr\u0119ci\u0107. Troch\u0119 to trwa\u0142o, ale ostatecznie si\u0119 uda\u0142o. Od tamtej pory nigdy nie zabieram telefonu z poczt\u0105 e-mail do restauracji.<\/span><\/p>\n

Na koniec: jak wygl\u0105da przysz\u0142o\u015b\u0107 twoja i Gamebooka? Planujesz wyda\u0107 wi\u0119cej reporta\u017cy ze \u015bwiata gamedevu, czy raczej skupisz si\u0119 na ksi\u0119gach, almanachach i przewodnikach po grach z konkretnych gatunk\u00f3w? A mo\u017ce co\u015b zupe\u0142nie innego?<\/strong><\/span><\/p>\n

Nie mam wielkich i sprecyzowanych plan\u00f3w. Staram si\u0119 podchodzi\u0107 do dzia\u0142alno\u015bci wydawnictwa troch\u0119 jak do pasji. Nie chc\u0119 w sobie zabi\u0107 elementu rado\u015bci i szcz\u0119\u015bcia z ka\u017cdej wydanej ksi\u0105\u017cki. My\u015bl\u0119, \u017ce Czytelnicy to dostrzegaj\u0105. Oczywi\u015bcie planuj\u0119 kolejne publikacje z wyprzedzeniem, bo wydanie ksi\u0105\u017cki to d\u0142ugi proces. Co do rzeczy, kt\u00f3re chc\u0119 wyda\u0107 w najbli\u017cszym czasie, to b\u0119dzie \u0142\u0105czenie r\u00f3\u017cnych format\u00f3w: i album\u00f3w, i almanach\u00f3w, i reporta\u017cy tak\u017ce. Chcia\u0142bym, aby nasze portfolio by\u0142o zr\u00f3\u017cnicowane, przy czym ka\u017cda ksi\u0105\u017cka, bez wzgl\u0119du na format, b\u0119dzie wydawana starannie, na dobrym papierze, z pe\u0142nym procesem redakcyjnym. Je\u015bli o mnie chodzi, nie wr\u00f3c\u0119 ju\u017c raczej do reporta\u017cu, za to chcia\u0142bym spe\u0142ni\u0107 swoje inne marzenie: sko\u0144czy\u0107 i wyda\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 fabularn\u0105. Czy si\u0119 to uda, zobaczymy.<\/span><\/p>\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119 i \u017cycz\u0119 powodzenia!<\/strong><\/span><\/p>\n

Pytania zadawali redaktorzy<\/strong>: Gomlin, May_Day, Tom i hrabia<\/span><\/p>\n

\n

Z okazji Mi\u0119dzynarodowego Dnia Ksi\u0105\u017cki, nasz rozm\u00f3wca zgodzi\u0142 si\u0119 ufundowa\u0107 nagrody w konkursie, kt\u00f3ry organizujemy. Sprawd\u017a naszego Facebooka<\/a>, TikToka<\/a>, Instagrama<\/a> i X<\/a>!<\/span><\/strong><\/p>\n

\n

Sprawd\u017a ofert\u0119 wydawnictwa Gamebook na gamebook.pl<\/a>!<\/span><\/h3>\n
\n

\"\"<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zbigniew Jankowski przez ponad dekad\u0119 sprawowa\u0142 piecz\u0119 nad polskim Eurogamerem, par\u0119 lat temu za\u0142o\u017cy\u0142 polskie wydawnictwo Gamebook, a niespe\u0142na p\u00f3\u0142 roku temu napisa\u0142 \u201eWilczym \u015bladem\u201d \u2013 reporta\u017c dotycz\u0105cy powstania\u00a0Wied\u017amina 3. Sk\u0105d wzi\u0105\u0142 si\u0119 pomys\u0142 na Gamebooka? Czy na drukowan\u0105 pras\u0119 o grach jest jeszcze miejsce? Na te i inne pytania … Wi\u0119cej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":305561,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_wpscppro_dont_share_socialmedia":null,"_wpscppro_custom_social_share_image":0,"_facebook_share_type":"default","_twitter_share_type":"default","_linkedin_share_type":"default","_pinterest_share_type":"default","_linkedin_share_type_page":"","_instagram_share_type":"default","_medium_share_type":"default","_threads_share_type":"default","_google_business_share_type":"default","_selected_social_profile":[],"_wpsp_enable_custom_social_template":false,"_wpsp_social_scheduling":{"enabled":false,"datetime":null,"platforms":[],"status":"template_only","dateOption":"today","timeOption":"now","customDays":"","customHours":"","customDate":"","customTime":"","schedulingType":"absolute"},"_wpsp_active_default_template":true},"categories":[2024],"tags":[2427,2156,1026,2426,2172],"coauthors":[523],"class_list":["post-305541","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wywiady","tag-eurogamer","tag-gamebook","tag-wiedzmin","tag-wilczym-sladem","tag-zbigniew-jankowski","entry"],"pp_statuses_selecting_workflow":false,"pp_workflow_action":"current","pp_status_selection":"publish","aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/305541","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=305541"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/305541\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":305572,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/305541\/revisions\/305572"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/305561"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=305541"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=305541"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=305541"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/shinigami.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcoauthors&post=305541"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}